Silah ticaretinin yeni yıldızı! Emekli yüzbaşı 3 milyar dolarla ‘damadı’ geçti
İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) açıkladığı 2025 yılının en büyük 500 sanayi şirketi listesinin sürprizi ARCA Savunma oldu. ASELSAN ve TUSAŞ gibi kamu devlerinin ardından, 12’inci sırada yer aldı. Alanının da üçüncüsü.
ARCA’nın adını birkaç yıl öncesine kadar çoğu kimse duymamıştı bile. 2024 yılında silah ihracatında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın damadı da olan SİHA üreticisi Selçuk Bayraktar’ın şirketi Baykar’ın ardından ikinciliğe yerleşti. 2025’te ise ihracatta zirveyi kaptı.
Net satışları 115.7 milyar lira, dönem karı 20 milyar lira. İhracatı 2 milyar 916 milyon doları buldu.
Her şeyiyle göz kamaştırıyor yani!
Peki, emekli bir yüzbaşının kurduğu ve sadece iki yıl önce üretime başlayan bir şirket, nasıl oldu da milyar dolarlık bir silah devine dönüştü?
JET HIZIYLA BÜYÜDÜ
ARCA’yı, ilk fabrikasını açtığı günden beri yakından izliyorum.
2019’da emekli yüzbaşı İsmail Terlemez tarafından Ankara’da kuruldu. Kasım 2023’te çoğunluk hissesini, İstanbul’da 2018’de kurulan SB Silah Sanayi Ticaret AŞ aldı. SB Silah’ın iki ortağı var. Savaş Balçık ve Leman Özgür Rodoplu.
Balçık ailesi, 1990’larda Şişli’de beyaz eşya bayisi satan Balkar Dayanıklı Tüketim Malzemeleri’nin sahibiydi. Daha sonra inşaat işlerine girerek Balkar Group’a dönüştü.
Savaş Balçık, AKP Şişli İlçe Örgütü yönetimindeydi. Kemerburgaz ve Mecidiyeköy’de, Cafe Celan’s adıyla gıda işinde de faaliyet gösteriyordu. İnşaatla hızla büyüdü. Savunma Bakanlığı ve Emniyet için tesisler yaptı. BAE, Sudan, Senegal, Burkina Faso ve Pakistan’da savunma bakanlıklarından ihaleler verildi.
ARCA fabrikasını 2023’in ortalarında Çorum’un Sungurlu ilçesinde açtı. Fabrika başta 155 mm olmak üzere çeşitli mühimmatlar üretmeye başladı. Mart 2024’te ilk siparişini 116 bin adet ile ABD’den aldı.
Şirket o günden beri eşi benzeri görülmemiş bir hızda büyüyor. ARCA Savunma Çorum’da, bütün ABD kıtasında üretilenden fazla 155 mm top mermisi üretiyor. Bir dönemler Manisa ile Vestel nasıl özdeşleşmişse, ARCA ile de Çorum şimdi öyle. Yeni Süper Lig’e çıkan Çorum FK, ARCA’nın mesela.
155 mm özellikle Ukrayna-Rusya savaşının baş mühimmatı. Ama dünyadaki her çatışmanın da gözdesi artık. Dünyada başta 155 mm olmak üzere topçu mühimmatı üretimi en hızlı büyüyen silah durumunda.
İsrail de Gazze’yi yerle bir ederken on binlercesini kullandı. Bunun büyük kısmını ABD’den aldı. Gazze’ye destek için başlatılan uluslararası kampanyalarda özellikle 155 mm ambargosu uygulanması talep ediliyordu. Çünkü geniş bir alandaki tüm yapıları yıkan, içindekileri katleden tehlikeli bir mühimmat olarak görülüyor.
MİLYAR DOLARLIK 3 ANLAŞMA
ARCA 2026 yılına da hızlı girdi. Peş peşe imzalanan üç anlaşma dünyada da ses getirdi. Mart 2026’da düzenlenen Savunma Sanayisi Fuarı’nda, Bulgaristan merkezli silah şirketi VTIC ile 2.2 milyar dolarlık, ABD merkezli GMP ile de 1.2 milyar dolarlık anlaşmalar yaptı. Ayrıca Estonya hükümeti ile anlaşarak 300 milyon dolar yatırımla ARCA Baltics Operation fabrikasını kuracak.
Ayrıca geçen yıl yaptığı iki satın almayı da özellikle hatırlatmak lazım. Başaran Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Başaran’ın sahibi olduğu MC Havacılık, ARCA’ya satıldı. Daha önemli satın alma ise İtalyan şirketi Esplodenti Sabino’nun alınması. Baykar da İtalyan silah devi Leonardo ile ortak olmuştu. Leonardo da aynı zamanda 155 mm üretiminde önemli küresel şirketlerden birisi haline geliyor.
Türkiye de 155 mm mühimmat konusunda diğer önemli şirketler ise kamunun sahibi olduğu MKE ile yakın zamanda el koyulan ve TMSF tarafından satışa çıkarılan ASSAN.
Özetle ARCA’nın iki yıldaki süper büyümesinin arkasındaki ana dinamik, küresel düzeyde patlama yapan mühimmat üretimi ve bu konuda NATO bünyesinde oluşan yeni iş bölümü yatıyor. ABD ihtiyacının büyük kısmını Türkiye’ye havale ediyor.
Dış gelişmenin yanında iç sebepler de belirleyici.
ARCA’nın böylesine hızlı büyümesinin arkasında iktidardan gördüğü sınırsız desteğin payı var. Bunu uluslararası arenada ARCA’nın başını ağrıtan bazı gelişmelerde de görüyoruz.
ERDOĞAN-TRUMP GÖRÜŞMESİ
Burada ilginç bir olayı aktaralım…
Geçen yılın Ağustos ayında, CHP’li belediyelere operasyonun ana dayanağı olan suçlamaları yönelten Aziz İhsan Aktaş’a yönelik bir suikast iddiası ortaya atılmıştı. İBB davasından tutuklu Fatih Keleş’in, MHP’li olan Selahattin Yılmaz’a suikast talimatı verdiği ileri sürülmüştü. Ancak Keleş, bunun bir ‘kumpas’ olduğunu, bazı avukatların kendisine gelip itirafçı olmazsa böyle suçlanacağını söylediklerini, savcılığa bildirmişti.
İddiayla ilgili bir operasyon yapılmış ve Selahattin Yılmaz ile beraber 15 kişi gözaltına alınmıştı. Bazıları sonradan bırakıldı ama Yılmaz hala tutuklu.
İşte o operasyon aslında savunma sanayisinde faaliyet gösteren şirketlerle ilgiliydi. ARCA’nın ortağı İsmail Terlemez’in de adı geçmiş, ancak gözaltına alınmamıştı.
Tam o günlerde, Avrupa basınında önemli belgeler yayımlandı. Belçika'dan Knack, Le Soir, Fransa'dan La Lettre ve Hollanda merkezli bağımsız araştırmacı gazetecilik platformu Follow the Money gibi yayınların ortaklaşa yürüttüğü ‘NATO yolsuzluğuna’ dair araştırmaya göre, Terlemez 2025’in Nisan ayında Belçika’da gözaltına alındı. İki ay hapiste kalan Terlemez serbest bırakıldı ve yolsuzluk soruşturması 9 Temmuz’da kapatıldı.
Yayınlanan belgelere göre, Erdoğan, NATO zirvesi öncesi 24 Haziran 2025 günü ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesinde, Terlemez’i de gündeme getirmiş ve Trump’ın devreye girmesi ile serbest bırakılmıştı. Olay ABD kaynaklarından teyit edildi. Türkiye’den ise açıklama yapılmadı.
***
Kısaca ARCA her şeyiyle dikkat çekici bir şirket. Savunma sanayisi, sadece ülkenin milli güvenlik siyaseti açısından değil, siyasi iktidar açısından da hayati önemde. İktidarın kendi iç mimarisini de derinden etkiliyor çünkü. AKP iktidarında iki özel şirket, Baykar ve ARCA, ülkenin askeri üretimine yön vermeye ve ihracatını domine etmeye başladı. Bu bakımlardan silah sanayisindeki değişimlere, iç ve dış politikadaki değişimlerle beraber bakmak gerekiyor.
