Büyük İskender'in bile fethedemediği kentin yazıtları 2 bin yıl sonra ilk kez okundu
Antalya'daki Termessos Antik Kenti'nin yıkık kapı bölgesinde yapılan araştırmalarda kentin bağımsızlığını ilan eden yazıt ile aşık kemiğiyle fal bakılan kehanet yazıtı tespit edildi.
Güllük Dağı Milli Parkı sınırlarındaki Termessos'ta kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Geleceğe Miras Projesi kapsamında Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Koçak başkanlığında sürüyor.
Koçak ile Akdeniz Üniversitesi Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü'nden Prof. Dr. Fatih Onur, 1880'li yıllarda kente gelen yabancı araştırmacıların belgelerinden o dönem ayakta olduğu bilinen kent kapısını yeniden inceledi. Günümüze yıkık halde ulaşan kapının yıkıntıları arasında yazıtlı bloklar tespit edildi.
DİJİTAL MODELLEME YAZITLARI GÜN YÜZÜNE ÇIKARDI
Günümüze büyük ölçüde silinmiş halde ulaşan yazıtlar çıplak gözle okunamıyordu. Kazı ekibi dijital modelleme sistemiyle blokları üç boyutlu olarak ekrana yansıttı ve çeşitli teknolojik araçların yardımıyla metinleri okunabilir hale getirdi.
Kültepe'de 4 bin yıllık tabletten kan davası çıktı"BAĞIMSIZ TERMOSSOSLULARIN HAKLARI SONSUZA KADAR BAKİ KALSIN"
Yazıtlardan biri kente gelen herkesin görebileceği bir noktada yer alıyordu. Büyük İskender'in doğu seferinde surlarını aşamadığı kentin bu yazıtında "Bağımsız Termossosluların hakları sonsuza kadar sürsün/baki kalsın" ifadesi okundu.
Hem yazılı kaynaklar hem sikkeler Termessos'un Roma İmparatorluk dönemi dahil bağımsız bir kent olduğunu zaten ortaya koyuyordu. Ancak bağımsızlığın giriş kapısında ziyaretçilere doğrudan ilan edilmesi ilk kez belgelendi.
Kazı Başkanı Koçak "Termessos'un bağımsızlığı giriş kapısında kente gelen herkese de ilan ediliyor bu yazıtla. İlerleyen yıllarda bu kapıyı ayağa kaldırıp bağımsızlık yazıtının o dönemlerdeki gibi kente girenler tarafından görülmesini sağlayacağız" dedi.
AŞIK KEMİĞİYLE KEHANET SİSTEMİ
Kent kapısında tespit edilen ikinci yazıt ise bir kehanet-fal yöntemine ait olduğu belirlendi. Akdeniz Üniversitesi Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü'nden Prof. Dr. Fatih Onur, bu yöntemde 5 veya 7 aşık kemiğinin zar gibi atıldığını açıkladı. 5'li sistemde 56, 7'li sistemde 120 farklı kombinasyon bulunuyor. Termessos'taki sistem 7'li olarak belirlendi.
Onur "Kapıya gelip yolculuğa çıkacak bir kimsenin attığı aşık kemiğinin rakamlarına göre 'Yolculuğa çıkma', 'Ticaret yap' ya da 'Ticaret yapma' gibi ifadeler söyleniyor. Bu da şiirsel bir dille aktarılıyor" diye konuştu. Yazıtta "Bugün ticaret yapma", "Niyet ettiğin yere gitme", "Gitmek istediğin yere git" gibi ifadeler yer alıyor.
(AA)
