Ev almak için 12 yıl yemeden içmeden çalışmak gerekiyor
Türkiye’de konut fiyatları 5 yılda 13 katına çıkarken ev sahibi olmak neredeyse hayal oldu. BM raporuna göre ev alabilmek için 12.6 yıllık gelir gerekiyor. Derinleşen barınma krizine karşı iktidar ise kiralık sosyal konut projesini devreye sokuyor.
Türkiye’de fahiş fiyat artışları ve gelirlerin yetersiz kalması nedeniyle vatandaşın ev sahibi olması neredeyse imkansız hale geldi. Birleşmiş Milletler raporuna göre Türkiye'de ortalama bir konut alabilmek için bir hanenin tam 12.6 yıllık gelirini hiç harcamadan biriktirmesi gerekiyor.
Konut sahipliği oranının yüzde 56.1’e gerilediği Türkiye, bu tabloyla Avrupa Birliği ortalamasının 12.3 puan gerisinde kaldı. İktidar ise yükselen tepkiler ve derinleşen kriz karşısında kiralık sosyal konut modelini sunmaya çalışıyor.
EV ALMAK İÇİN 12,6 YILLIK GELİR GEREKİYOR
TÜİK verilerine göre, 2020 yılında 69 bin 349 TL olan yıllık ortalama hane halkı kullanılabilir geliri 2025’te 662 bin 414 TL’ye yükseldi. Ancak Merkez Bankası verileri konut fiyatlarındaki artışın gelirleri katladığını gösteriyor. Özellikle 2022’de yıllık konut fiyat artışı Türkiye genelinde yüzde 167.8’e, İstanbul’da ise yüzde 174.2’ye kadar ulaştı.
Zam geldi, benzin 82 lirayı aştı! Yurttaşlar isyanda: Bari 100 lira yapsınlar hırsızlık yapalımKONUT FİYATLARI 5 YILDA 13 KATINA ÇIKTI
2020’de 3 bin 577 TL olan ortalama konut metrekare fiyatı, 2026’da 48 bin liraya dayanarak beş yılda 12 katına çıktı. Nefes gazetesinin haberine göre, bu durum 100 metrekarelik bir konutun gösterge değerini 358 bin TL’den 4.8 milyon TL’ye taşıdı.
Konuta erişim zorlaşırken, Türkiye’de ev sahipliği oranı 2020’deki yüzde 57.8 seviyesinden dört yıl üst üste düşerek 2024’te yüzde 56.1’e geriledi. Aynı yıl AB’de ev sahipliği ortalaması yüzde 68.4 olarak gerçekleşti.
UN-Habitat’ın Dünya Kentler Raporu’na göre Türkiye, bir hanenin 12.6 yıllık geliriyle ev alabildiği tablosuyla 183 ülke arasında 134’üncü sırada yer aldı. Dünya ortalaması 11.2 yıl iken; Suudi Arabistan ve BAE’de 3 yıl, Belçika’da 6.5 yıl, Danimarka’da 6.6 yıl, Avusturya’da 10.3 yıl ve Almanya’da 10.7 yıllık hane geliriyle ev sahibi olunabiliyor.
DÜŞÜK GELİRLİ HANELER DAHA KALABALIK EVLERDE YAŞIYOR
Barınma krizinin diğer bir boyutu ise yaşam koşullarına yansıyor. Research İstanbul’un analizine göre, Türkiye’deki hanelerin yüzde 24’ü aşırı kalabalık koşullarda yaşıyor. Bu oran en düşük gelirli yüzde 20’lik dilimde yüzde 40’a, düşük gelirli çocuklarda ise yüzde 74’e kadar yükseliyor.
İKTİDARDAN KİRALIK SOSYAL KONUT HAMLESİ
Konut fiyatlarının gelirlerden kopmasının ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yeni modeli şu ifadeleri kullanarak açıkladı:
"Sosyal Konut Tahsisi Projesi kapsamında, İstanbul’da Ekim 2026’da ilk etapta 1.071 konutun teslimi yapılacak. Toplamda 15 bin konut kiralanacak. Projeden faydalanmak için aylık ortalama hane halkı net gelirinin 100 bin lira üst sınırını aşmaması gerekiyor. Üzerinde konut tapusu olanlar başvuru yapamayacak. Konut teslim edildikten sonra 12 ay süreyle kira artışı olmayacak. Bir yıllık sürenin sona ermesini takip eden ilk ocak ayında, TÜFE oranında artış yapılacak"
