Rum eczacının asırlık defterindeki kayıtlar İzmir'in kurtuluşunu anlattı: Son tarih 8 Eylül 1922

İzmir'in Konak ilçesindeki tarihi Halk Eczanesi'nde korunan 104 yıllık reçete defteri, son kaydının 8 Eylül 1922'de tutulmasıyla kentin kurtuluş gününü belgeliyor. Rum eczacı Tholoos'tan devralınan ve üç kuşaktır saklanan asırlık defter, kentin kurtuluş hafızasını bugüne taşıyor.

Kurtuluş Savaşı öncesinde Rum eczacı Tholoos tarafından işletilen dükkan, Cumhuriyet'in ilanının ardından 1923 yılında devlet tarafından Eczacı Ali Bey'e tahsis edildi. Ali Bey harabe haline gelen dükkandaki enkazın arasında Rum meslektaşına ait Fransızca ve Latince tutulmuş bir reçete kayıt defteri buldu.

Defterde Rum vatandaşların yanı sıra Türk, Ermeni, Yahudi ve Levanten hastalara ait özel formüllerin yer aldığı saptandı. Tarihi evraktaki kayıtların 9 Eylül 1922 tarihindeki büyük kurtuluştan tam bir gün önce aniden sona ermesi dikkat çekti.

ÜÇ KUŞAKTIR ÖZENLE KORUNUYOR

Ali Bey boş kalan sayfalarını kendi notlarıyla doldurduğu defteri özenle saklayarak oğlu Cengiz Dermancı'ya devretti. Tarihi mirası babasından devralan 57 yaşındaki Ali Dermancı, meslekteki 32 yıllık mesaisini aynı dükkanda sürdürüyor.

Fakülteden 1992 yılında mezun olan Dermancı, kızının da eczacılık okuyarak dördüncü kuşak olmaya hazırlandığını belirtiyor. Dedesinin meslek yolculuğunu anlatan Ali Dermancı, ailenin bölgedeki varlığını şu sözlerle özetliyor

"Dedem Makedonya'dan İstanbul'a gelerek eczacılık fakültesi okuyor. Okul bittikten sonra tekrar Makedonya'ya dönüyor. 1922 yılında tekrar Türkiye'ye dönerek bir süre Manisa Turgutlu'da çalışıyor. Ardından İzmir'de bir eczane açmaya karar veriyor. Şimdiki kanuna benzer şekilde o zamanda da eczane açarken nüfus ve mesafe sınırı varmış. Tilkilik, Agora uygun değilmiş, dedem de Kapılar semtinde eczane açmaya karar vermiş. Bu bölgede 1923 yılından beri hizmet vermekteyiz. Önce dedem, sonra babamla ve ardından ben."

KURTULUŞUN EN SOMUT KANITI

Reçetelerin kesildiği tarihin sembolik anlamına değinen Ali Dermancı, defterin tarihi kıymetini şu sözlerle vurguluyor

"Rum eczacı 8 Eylül 1922'ye kadar reçete kaydetmiş, fakat 9 Eylül ve sonrası yok. Bu 9 Eylül 1922 tarihinin anlamını ve önemini belirten kanıt niteliğinde bir belge."

YUNANİSTAN'DAN TORUNLARI GELDİ

Rum eczacı Tholoos'un ailesi, asırlık evrakın izini sürmek amacıyla İzmir'deki eczaneyi ziyaret etti. Tholoos'un eczacılık sektöründe çalışan torunları 2006 yılından bu yana belirli aralıklarla dükkana gelerek arşivin fotoğraflarını çekiyor.

Zeki Müren'in koklamaya kıyamadığı 300 yıllık manolyanın hikayesini anlattı

Yunanistan'dan gelen aileyi dükkanında ağırlayan Ali Dermancı, meslektaşının torunlarıyla kurulan bağı şu ifadelerle anlatıyor

"En son 1 hafta 10 gün önce Türkiye'deydiler ve bizi tekrar ziyaret ettiler. İlk defa 20 yıl önce, 2006 yılında gelmişlerdi. Olumsuz duyguları yoktu, geçmişleriyle bağlantı kurmakla ilgili bir zaman ve mesai harcıyor gibiydiler. Benim hissettiğim oydu. Bilginin peşine düştüler. Biz de elimizden geldiği kadar yardımcı olduk. Özellikle defter onlar için önemliydi."

(DHA)