Altın nereye koşuyor? Fiyatları uçtu petrol de sert düştü... ABD ve İran anlaşmasının adı yetti

ABD ile İran arasında savaşı sonlandırmaya dönük çerçeve anlaşmanın duyurulması, küresel piyasalarda sert hareketlere yol açtı. Brent petrol 83 dolar bandına gerilerken, ons altın 4 bin 322 dolar seviyesine çıktı. Asya borsalarında güçlü yükselişler görüldü.

ABD ile İran arasında aylardır süren savaşı bitirmeye dönük ilk anlaşma küresel piyasalarda hızlı fiyatlandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, tarafların mutabakata vardığını ve resmi imzanın 19 Haziran Cuma günü İsviçre’de atılacağını duyurdu.

Bakan Fidan'dan ABD-İran anlaşması açıklaması

ABD Başkanı Donald Trump da anlaşmayı doğruladı. Trump, Hürmüz Boğazı’nın ticari geçişlere açılacağını ve İran limanlarına yönelik ABD deniz ablukasının kaldırılacağını açıkladı. Trump, “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın.” dedi.

PETROL 83 BANDINA İNDİ

Anlaşma haberinin ilk etkisi petrol piyasasında görüldü. Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 4’ün üzerinde düşüşle varil başına 83,75 dolara geriledi. ABD tipi ham petrol WTI ise yüzde 4,72 kayıpla 80,87 dolara indi.

Brent petrol, savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş krizinin etkisiyle mayıs ayında 126 doların üzerine kadar çıkmıştı. Son düşüşle birlikte petrol fiyatları mart ayından bu yana en düşük seviyelere yaklaştı.

Piyasalarda asıl soru, Hürmüz’den petrol akışının ne kadar hızlı normale döneceği. Analistler, boğazın açılmasının fiyatları aşağı çektiğini ancak üretim, sevkiyat ve güvenli geçişin tamamen normale dönmesinin zaman alabileceğini belirtiyor.

HÜRMÜZ NEDEN KRİTİK?

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. Yaklaşık üç aydır kapalı ya da sınırlı işleyen boğaz, küresel enerji arzında büyük baskı yaratmıştı.

Hürmüz, dünya petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte biri için kritik önemde.

ALTIN YENİDEN GÜÇ KAZANDI

Petroldeki düşüşe karşın altın yükseldi. Spot altın yüzde 2,5 artışla ons başına 4 bin 322,87 dolara çıktı. ABD altın vadeli kontratları da 4 bin 344,80 dolara yükseldi.

Altındaki yükselişte iki unsur etkili oldu. Petrol fiyatlarındaki gerileme, enflasyon baskısının hafifleyebileceği beklentisini güçlendirdi. Aynı zamanda doların zayıflaması, dolar cinsinden fiyatlanan altını diğer para birimleriyle işlem yapan yatırımcılar için daha cazip hale getirdi.

GÜMÜŞ, PLATİN, PALADYUM...

Gümüş, platin ve paladyumda da yükseliş görüldü. Gümüş yüzde 3,6, platin yüzde 3,3, paladyum ise yüzde 3,3 değer kazandı.

DOLAR GERİLEDİ RİSK İŞTAHI ARTTI

Anlaşma haberiyle güvenli liman talebi azaldı. Dolar endeksi 99,55 seviyesine gerileyerek 5 Haziran’dan bu yana en düşük seviyesini gördü. Avustralya doları ve Yeni Zelanda doları gibi risk iştahına duyarlı para birimleri değer kazandı.

Piyasalarda ABD Merkez Bankası’nın faiz kararına ilişkin beklentiler de değişti. Yatırımcılar, petrol fiyatlarının düşmesiyle enerji kaynaklı enflasyon riskinin azalabileceğini düşünüyor. Fed’in bu haftaki toplantıda faizi yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakması bekleniyor.

BAKIR VE SANAYİ METALLERİ YÜKSELDİ

Petrolün düşmesi ve doların zayıflaması sanayi metalleri üzerinde de etkili oldu. Bakır fiyatları, anlaşma sonrası risk iştahının artmasıyla yükseldi. Bakırdaki hareket, küresel büyüme beklentilerindeki toparlanma sinyali olarak izlendi.

Londra Metal Borsası’nda alüminyum, çinko, kurşun, nikel ve kalayda da alıcılı seyir öne çıktı. Çin piyasalarında da benzer biçimde sanayi metalleri yükseldi. Özellikle kalaydaki artış dikkat çekti.

ASYA BORSALARINDA SERT YÜKSELİŞ

Enerji maliyetlerinin düşeceği beklentisi Asya borsalarına güçlü alım getirdi. Japonya Nikkei endeksi yüzde 5’in üzerinde yükseldi. Güney Kore Kospi endeksi de yüzde 5’in üzerinde değer kazandı.

Çin’de CSI 300 endeksi yüzde 1’in üzerinde artarken, Hong Kong ve Avustralya borsalarında da yükseliş görüldü. Hindistan’da Nifty 50 ve Sensex endeksleri güne güçlü primle başladı.

Petrol ithalatçısı ülkeler açısından düşen enerji fiyatları önemli bir rahatlama olarak görülüyor. Hindistan’da petrol pazarlama şirketleri, lastik üreticileri, boya şirketleri ve havayolları düşen petrol fiyatlarından olumlu etkilenen sektörler arasında yer aldı.

ABD VE AVRUPA VADELİ İŞLEMLERİ DE YÜKSELDİ

Küresel risk iştahı ABD endeks vadeli kontratlarına da yansıdı. S&P 500 vadeli işlemleri yüzde 1’in üzerinde, Nasdaq vadeli işlemleri ise yüzde 1,8 yükseldi. Avrupa’da DAX ve Euro Stoxx 50 vadeli işlemlerinde de artış görüldü.

Piyasalar, anlaşmayı enerji arzı ve enflasyon açısından olumlu bir gelişme olarak fiyatlıyor. Ancak uzmanlar, Hürmüz’den geçişlerin hemen tamamen normale dönmeyebileceği ve anlaşmanın teknik ayrıntılarında hâlâ belirsizlik bulunduğu uyarısında bulunuyor.

MASADA YAPTIRIMLAR VE PETROL SATIŞI NÜKLEER PROGRAM DA VAR

Taslak anlaşmaya göre İran, nükleer silah üretmeyeceğini veya edinmeyeceğini beyan edecek. Nihai anlaşmaya kadar uranyum zenginleştirme ve nükleer tesislerin genişletilmesi dahil mevcut nükleer statünün korunması öngörülüyor.

ABD tarafının ise İran’a yeni yaptırım uygulamaması, petrol yaptırımlarını belirli süreyle askıya alması ve İran’ın petrol satmasına izin vermesi gündemde. İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması da müzakere başlıkları arasında.

İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya da İran’ın nükleer programına ilişkin adımlarına karşılık yaptırımları kaldırmaya hazır olduklarını açıkladı.

LÜBNAN BAŞLIĞI ANLAŞMAYI KIRILGAN KILIYOR

İran tarafı, anlaşmanın Lübnan dahil farklı cephelerde askeri operasyonların durdurulmasını da kapsadığını duyurdu. Ancak İsrail’in Beyrut’a yönelik saldırıları süreci kırılgan hale getirdi.

Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya yeni saldırı düzenlememesi çağrısında bulunduğunu söyledi. İran’dan ise İsrail’e karşı misilleme uyarıları geldi.

Bu nedenle piyasalarda iyimserlik güçlü olsa da temkin tamamen ortadan kalkmış değil. Resmi imza, Hürmüz’de güvenli geçişin başlaması ve 60 günlük müzakere sürecinin seyri, petrol, altın, döviz ve borsa fiyatlamalarında belirleyici olacak.