Tüm şehri yutan sel felaketinin sebebi deprem değilmiş! Dünya tarihinde böyle bir felaketin benzeri bile yok

Himalayalar'ın Nepal-Çin sınırındaki dağlık bölgesinde çarşamba günü meydana gelen ve köyleri, yolları, köprüleri ve enerji altyapısını sürükleyen sel ve heyelan felaketinde bilanço ağırlaşıyor. Son açıklamalara göre can kaybı en az 165'e ulaşırken, Nepal'de 823 kişiyle bağlantı kurulamadı. Bu kişilerin 579'unun Nepalli ve yabancı turistlerden oluştuğu bildirildi. Çin'in Tibet bölgesinde ise 558 kişinin kayıp olduğu açıklandı. Böylece iki taraftaki kayıp sayısı 1.300'ü aşarken, bazı uluslararası kaynaklarda toplam sayının 1.500'e yaklaştığı belirtildi.

Facianın boyutu bu videoyla ortaya çıktı! Yüzlerce kişiyi yutan sel böyle gelmiş

Felaketin en ağır vurduğu bölgelerden biri Nepal'in Rasuwa bölgesi oldu. Lhende Khola'da başlayan devasa su ve enkaz akışı, Bhote Koshi ve ardından Trishuli nehirlerine ulaşarak akış yönündeki yerleşimleri adeta süpürdü. Trishuli Nehri'ndeki su seviyesinin yaklaşık 30 dakika içinde 9 metreye kadar yükseldiği bildirildi. Timure ve Syapru Besi gibi yerleşimlerin yanı sıra Nuwakot ve Dhading bölgeleri de selden etkilendi. Çok sayıda ev, araç ve köprü suların ve çamurun altında kalırken, yaklaşık 40 kilometrelik yolun ve 19 köprünün zarar gördüğü bildirildi. Tibet tarafında ise Gyirong Limanı ve çevresindeki yerleşimler çamur ve kaya kütlelerinin altında kaldı.

HALK DEPREM SANDI

Felaketin ilk saatlerinde bölgedeki sismik hareket deprem olarak değerlendirildi. Nepal Dışişleri Bakanı Shishir Khanal da ilk açıklamalarında bir depremin heyelanı tetiklemiş olabileceğini, heyelanın nehir yatağını kapatmasının ardından büyük miktarda suyun aşağı kesimlere yönelmiş olabileceğini söylemişti. USGS'nin ilk değerlendirmelerinde de bölgede deprem meydana geldiğine ilişkin veriler yer aldı.

Ancak ayrıntılı sismik veriler ve uydu görüntülerinin incelenmesiyle tablo tamamen değişti. USGS, başlangıçta deprem olarak kaydedilen hareketin aslında bir buzul çökmesi ve buna bağlı enkaz akışı olduğunu açıkladı. Kurum, bölgede deprem meydana gelmediğini, sismik istasyonların kaydettiği hareketin buzul ve kaya kütlesinin çökmesinden kaynaklandığını belirledi. Çöküşün kendisi sismik ölçümlerde yaklaşık 5,2 büyüklüğünde bir hareket olarak kaydedildi.

BUZ KÜTLELERİ SÜRÜKLENDİ

Uydu görüntülerine göre buzulun yaklaşık 5 bin 200 metre rakımdaki alt bölümünden kopan büyük bir buz ve kaya kütlesi, yaklaşık 1.200 metre aşağıdaki vadiye sürüklendi. Tonlarca buz, kaya ve tortunun Lhende Nehri'ne ulaşmasıyla nehrin önü geçici olarak kapandı. Ardından oluşan doğal setin aşılmasıyla su ve enkaz dev bir dalga halinde aşağıya doğru ilerledi. Böylece tek bir olayın peş peşe buzul çökmesi, kaya ve enkaz akışı, nehir yatağının tıkanması ve ani sel şeklinde bir zincirleme felakete dönüştüğü değerlendiriliyor.

TURİSTLER SELİN ORTASINDA KALDI

Felaketin yaşandığı bölgenin Nepal'deki trekking rotalarına ve Tibet'teki kutsal Kailash Dağı'na giden hac güzergahlarına yakın olması nedeniyle kayıplar arasında çok sayıda yabancı bulunuyor. Nepal'de kayıp olduğu bildirilenler arasında Hindistan, ABD, Avustralya, İngiltere, Kanada, Malezya, Güney Kore, Rusya, Güney Afrika ve diğer ülkelerin vatandaşları yer alıyor.

Avustralya, Nepal'deki 34 vatandaşından haber alınamadığını açıklarken, ABD'li 47 kişinin de kayıp olduğu bildirildi. Hindistan'dan ise 100'ün üzerinde kişinin kayıp olduğu yönünde açıklamalar yapıldı. Çin tarafında açıklanan 558 kaybın 260'ının yabancı olduğu belirtildi. Bölgede çok sayıda kişinin Kailash Mansarovar ziyaretleri veya Nepal'deki trekking rotaları nedeniyle bulunduğu aktarıldı.

ARAMA-KURTARMA ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Felaketin ardından Nepal'de binlerce güvenlik görevlisi, asker ve kurtarma personeli bölgeye sevk edildi. Ancak yıkılan köprüler, kapanan yollar, kesilen iletişim hatları ve yoğun çamur, ekiplerin en ağır hasar gören noktalara ulaşmasını zorlaştırıyor. Helikopterler ve insansız hava araçlarıyla hem kayıp kişilerin aranması hem de mahsur kalanların tahliye edilmesi için çalışmalar yürütülüyor. Çin tarafında da Devlet Başkanı Şi Cinping kapsamlı arama-kurtarma çalışması talimatı verdi.

Çinli yetkililer ayrıca nehir sisteminin üst kesimlerinde oluşan ve yeni bir tehlike yaratabilecek su birikintilerini izlemeye aldı. Bölgedeki ekipler, kurtarma çalışmalarını sürdüren personel açısından ikinci bir sel veya heyelan riskine karşı da önlem alıyor.

DÜNYADAN NEPAL'E YARDIM

Felaketin boyutlarının ortaya çıkmasının ardından uluslararası yardım çalışmaları da hız kazandı. ABD, acil müdahale için 500 bin dolar yardım sağlayacağını ve bir afet müdahale danışmanını Nepal'e göndereceğini açıkladı. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC) ise Nepal Kızılhaçı'nın çalışmalarında kullanılmak üzere yaklaşık 1 milyon İsviçre frangı acil durum kaynağı ayırdı.

Hindistan, geçici barınaklar, battaniyeler, hijyen kitleri, güneş enerjili lambalar ve ilaçların da bulunduğu yaklaşık 10 tonluk yardım malzemesini Nepal'e gönderdi. Dünya Sağlık Örgütü de ilaçlar ve çok amaçlı çadırların aralarında bulunduğu acil tıbbi malzemeleri bölgeye sevk etti. Avrupa Birliği ise hasarın tespit edilmesi ve arama-kurtarma çalışmalarının desteklenmesi amacıyla Copernicus uydu sistemini devreye aldı.

HİMALAYALAR'DAKİ ISINMA ENDİŞEYİ BÜYÜTÜYOR

Bilim insanları, bu özel buzul çökmesinin doğrudan iklim değişikliğinden kaynaklandığını söylemek için henüz erken olduğunu belirtti. Ancak felaket, Himalayalar'da hızlanan buz kaybı ve dağlık bölgelerde artan istikrarsızlık konusundaki endişeleri yeniden gündeme taşıdı.

Hindu Kush Himalaya bölgesindeki buzulların 2011-2020 döneminde, bir önceki on yıla kıyasla yüzde 65 daha hızlı buz kaybettiği; Nepal'deki buzulların ise yaklaşık 30 yıl içinde buz hacminin üçte birine yakınını kaybettiği belirtildi. Bilim insanlarına göre buzulların geri çekilmesi, dağ yamaçlarını daha istikrarsız hale getirebilir ve ani sel riskini artırabilir. Bu nedenle Nepal-Tibet sınırındaki felaket yalnızca ağır can kaybıyla değil, Himalayalar'daki giderek büyüyen buzul ve sel riskinin çarpıcı bir örneği olarak da değerlendiriliyor.