Dünyada başka bir örneği yok: Antik dünyanın Vatikan'ı Türkiye'nin tam ortasında

Isparta Yalvaç'taki Pisidia Antiokheia Antik Kenti'nde Gemen Dağı'nın 1600 metre rakımlı zirvesindeki Men Tapınağı, dünyada benzeri olmayan hilal biçimli adak stelleriyle dikkat çekiyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı alanı "antik dönemin Vatikan'ı" olarak nitelendiriyor.

Pisidia Antiokheia Antik Kenti'ndeki Men Kutsal Alanı, Gemen Dağı'nın 1600 metre rakımlı zirvesinde yer alıyor.

Antik kent mimari yapısı ve dini özellikleriyle antik dünyanın önemli inanç merkezlerinden biri sayılıyor. Men Kutsal Alanı'nın UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınması için başvuru yapıldı.

Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu'nun en önemli yerleşimlerinden biri olan Pisidia Antiokheia, Hristiyanlığın yayılmasında kritik rol üstlendi. Aziz Paulus kenti milattan sonra 46-57 yılları arasında ziyaret etti.

Kentte Augustus Tapınağı, tiyatro, anıtsal çeşme, Roma hamamı, stadyum ve kiliseler gibi önemli arkeolojik yapılar bulunuyor.

Kazı Başkanı ve Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, bölgeyle ilgili ilk yazılı kayıtların Amasyalı coğrafyacı Strabon tarafından aktarıldığını söyledi.

Strabon, geniş arazilere ve güçlü ekonomiye sahip bir tapınak devletinden söz ediyor. Bu kayıtlara göre Men Kutsal Alanı yalnızca dini değil ekonomik ve sosyal bir merkez niteliği taşıyordu.

Kutsal alan yalnızca tapınaktan ibaret değil. Bölgede stadyum, yer altı tanrıçasına adanmış küçük bir tapınak ve hacılar için inşa edilmiş yaklaşık 750 yapı tespit edildi.

Antik dönemde Yalvaç ekonomisinin bu merkezin etrafında şekillendiğini belirten Özhanlı, alanı "antik dönemin Vatikan'ı" olarak nitelendirdi.

Tapınağın çevresini kuşatan adak stelleri dünya arkeolojisinde eşi görülmemiş bir nitelik taşıyor.

Yaklaşık 70 metre uzunluğundaki ve 5 metre yüksekliğindeki kutsal duvarın cephesi, Tanrı Men'e adanmış hilal biçimli adak stelleriyle kaplı.

Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, "Her bir hilal, buraya gelen insanların dileklerini, adaklarını ve inançlarını temsil ediyor. Tapınağın çevresinin bu şekilde adak stelleriyle kuşatıldığı başka bir örnek dünyada bilinmiyor" dedi.

Kazılarda gün yüzüne çıkan Yunanca yazıtlar dönemin inanç dünyasına önemli veriler sunuyor. Kutsal alanı ziyaret edenlerin Tanrı Men'den sağlık, şifa ve bağışlanma dilediği yazıtlardan anlaşılıyor.

Yazıtların büyük bölümü kişilerin işlediklerine inandıkları günahların affedilmesi ve hastalıkların iyileşmesiyle ilgili. Özhanlı, "Buraya gelen hemen herkes, Tanrı Men'den bir beklentisini yazıtlarla ifade etmiş" diyor.

(AA)