Dünyayı dehşete düşüren felaket göz göre göre gelmiş! Herkes bu makaleyi konuşuyor
Nepal’de can kayıplarına ve büyük yıkıma yol açan sel ve heyelan felaketinin ardından, yıllar önce yapılan uyarılar yeniden gündeme geldi. Araştırmalar, bölgede taşması halinde yıkıcı sonuçlar doğurabilecek 47 göl bulunduğunu ortaya koymuştu.
Nepal’de can kayıplarına ve büyük yıkıma yol açan sel ve heyelan felaketinin ardından, bölgede yıllardır biriken riskler yeniden tartışılmaya başlandı. Dialogue Earth’ün 6 yıl önce yayımladığı bir makaleye göre, Himalayalar’da buzulların erimesiyle yeni buzul gölleri oluşuyor, mevcut göller ise giderek büyüyordu. Aynı araştırmada, bazı göllerin taşması halinde Nepal, Çin ve Hindistan’daki yerleşimlerin yıkıcı sellerle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılmıştı.
Tüm şehri yutan sel felaketinin sebebi deprem değilmiş! Dünya tarihinde böyle bir felaketin benzeri bile yokMakalenin dayandığı ICIMOD ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) araştırmasında, Nepal, Çin ve Hindistan’daki Koshi, Gandaki ve Karnali nehir havzalarında 3 bin 624 buzul gölü tespit edildi. Bunların 1.410'unun, patlamaları halinde aşağı kesimlerde ciddi hasara yol açabilecek büyüklükte olduğu belirlendi. Özellikle bu göllerden 47 tanesi, acil önlem alınması gereken en tehlikeli göller olarak sınıflandırıldı.
47 TEHLİKELİ GÖLÜN 42'Sİ AYNI HAVZADA
Tehlikeli 47 gölün 25'i Çin'in Tibet Özerk Bölgesi'nde, 21'i Nepal'de, biri ise Hindistan'da bulunuyordu. Risk sınıflandırmasında 31 göl en yüksek tehlike seviyesi olan 1. sınıfta, 12 göl 2. sınıfta ve 4 göl 3. sınıfta yer aldı.
Araştırmada özellikle Koshi Nehri havzası kritik bir bölge olarak öne çıkmıştı. Tehlikeli olduğu belirlenen 47 gölün 42'si bu havzada bulunurken 2000-2015 yılları arasında Koshi havzasındaki buzul göllerinin toplam alanı yüzde 12 arttı. Göl sayısı küçük göllerin birleşmesi nedeniyle azalsa da toplam su alanının genişlediği tespit edildi.
BUZULLAR ERİYOR, GÖLLER BÜYÜYOR
Araştırmaya göre Himalayalar'da sıcaklıkların yükselmesi buzulların hızla küçülmesine, eriyen buzulların ise yeni göller oluşturmasına ve mevcut gölleri büyütmesine neden oluyor. Göllerin önündeki doğal setlerin gevşek morenlerden oluşması da riski artırıyor.
Uzmanlar, göllerdeki su seviyesinin yükselmesi veya çevrede meydana gelebilecek buz ve kaya çığlarının doğal setleri zayıflatması halinde büyük miktarda su ve enkazın birkaç saat içinde aşağı kesimlere ulaşabileceğini belirtmişti. Bu tür ani taşkınlara buzul gölü taşkını (GLOF) adı veriliyor.
TEHLİKE YALNIZCA NEPAL'LE SINIRLI DEĞİL
Araştırma, Tibet'teki göllerin Nepal açısından özel bir risk oluşturduğuna da dikkat çekiyordu. Çünkü yüksek kesimlerdeki göllerin taşması halinde sular nehirler aracılığıyla güneye ilerleyerek Nepal'deki yerleşim ve altyapıyı etkileyebiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, Çin ve Nepal başta olmak üzere nehir havzalarını paylaşan ülkelerin gölleri birlikte izlemesi, erken uyarı sistemlerini güçlendirmesi ve yüksek riskli göllerde gerekli önlemleri alması çağrısında bulunmuştu. Ancak makalede, bölgedeki jeopolitik gerilimlerin sınır ötesi araştırma ve bilgi paylaşımının önünde engel oluşturduğu da belirtilmişti.
Dolayısıyla Nepal'deki son felaketin doğrudan buzul gölü taşkınından kaynaklandığına dair sahadaki veriler ayrıca doğrulanmayı beklerken, Dialogue Earth'ün 6 yıl önce aktardığı araştırma, Himalayalar'daki iklim kaynaklı sel riskinin yıllardır büyüdüğünü açıkça ortaya koydu.
