Azerbaycan Devlet Ajansı Türkiye'nin İsrail ile ticaretini yazdı! Sonra haberi sildi

Azerbaycan’ın resmi haber ajansı APA’nın Türkiye ile İsrail arasındaki deniz trafiğine ilişkin yayımladığı kapsamlı araştırma, yayınlandıktan yalnızca birkaç saat sonra erişilemez hale geldi. Ajansın çalışmasında, Türkiye’nin İsrail’le ticaretin “sıfır” seviyesinde olduğu yönündeki resmi açıklamalarına karşın, Türkiye bağlantılı bazı gemilerin yabancı bayraklarla İsrail limanlarına uğramaya devam ettiği öne sürüldü.

Kağıt üzerinde durduruldu denizde devam etti: Türkiye'den İsrail'e 456 gemi seferi

“Türkiye’den İsrail’e 456 gemi seferi: ‘Sıfır ticaret’in görünmeyen tarafı” başlığıyla yayımlanan araştırmada APA, gemilerin hareketlerini AIS adı verilen otomatik gemi tanımlama sistemi üzerinden inceledi. Ajans, özellikle geminin yalnızca bayrağına bakılmasının yanıltıcı olabileceğine dikkat çekti. Araştırmaya göre Türkiye bağlantılı denizcilik filosunun önemli bölümü Türk bayrağı yerine Panama, Liberya, Malta ve Marshall Adaları gibi ülkelerin bayrakları altında faaliyet gösteriyor.

EYLÜL AYINDA 11 İSRAİL LİMANI ZİYARETİ

APA’nın kendi takibine göre 17-30 Eylül 2026 tarihleri arasında Türkiye bağlantılı altı farklı gemi, İsrail’in Hayfa ve Aşdod limanlarına toplam 11 kez uğradı.

Araştırmada adı geçen gemiler MEDKON LTF, MEDKON CANAKKALE, MEDKON MERSIN, ADMIRAL MARS, ADMIRAL STAR ve ANITA A oldu. Bu ziyaretlerin sekizi Aşdod, üçü ise Hayfa Limanı’nda gerçekleşti.

APA, gemilerin bir bölümünün Türkiye limanlarından hareket ettikten sonra İsrail'e yöneldiğini belirtti. Örneğin MEDKON LTF'nin 27 Eylül’de İstanbul Ambarlı Limanı’ndan ayrıldığı ve 30 Eylül’de Aşdod’a doğru ilerlediği aktarıldı. MEDKON MERSIN'in de aynı günlerde Hayfa ve Aşdod yönünde hareket ettiği kaydedildi.

TAŞINAN YÜK BİLİNMİYOR

Ancak araştırmanın kritik noktalarından biri de burada ortaya çıktı. APA, AIS verilerinin geminin nereye gittiğini ve hangi limana girdiğini gösterebildiğini, fakat taşınan yükün ne olduğunu, yük sahibini veya nihai alıcıyı tek başına kanıtlamadığını özellikle belirtti. Dolayısıyla söz konusu seferlerin doğrudan İsrail’e mal satıldığının kesin kanıtı olarak değerlendirilemeyeceği vurgulandı.

"SIFIR TİCARET" AÇIKLAMASININ KARŞISINA KOYDU

APA, araştırmasında Türkiye’nin İsrail’le ticaret konusunda aldığı kararları da kronolojik olarak hatırlattı.

Türkiye, Nisan 2024’te İsrail’e yönelik 54 ürün grubunda ihracat kısıtlaması getirmiş, Mayıs 2024’te ise ihracat, ithalat ve transit ticaretin tüm ürün gruplarında durdurulduğunu açıklamıştı. Ticaret Bakanlığı da 30 Mart 2026 tarihli açıklamasında 2 Mayıs 2024’ten bu yana İsrail’le ticarete ilişkin gümrük beyannamesi kaydedilmediğini ve ticaretin “sıfır” seviyesinde olduğunu yinelemişti.

APA'DAN DİKKAT ÇEKEN SORU

APA ise bu resmi tabloya deniz trafiğini ekleyerek farklı bir soru ortaya attı: Türkiye bayrağı taşımayan ancak Türkiye bağlantısı bulunan gemiler İsrail limanlarına gidiyorsa, ticaret ve taşımacılık ilişkilerinin ne kadarı yalnızca bayrak değişikliği nedeniyle resmi istatistiklerin dışında kalıyor?

Araştırmada, bir geminin sahibinin, işletmecisinin veya teknik yöneticisinin Türkiye’de bulunabileceği ancak geminin başka bir ülkenin bayrağı altında seyredebileceği belirtildi. Bu nedenle ajans, gemilerin IMO numaraları üzerinden sahiplik, işletme ve rota bilgilerinin birlikte incelenmesi gerektiğini savundu.

456 SEFERLİK VERİ YENİDEN GÜNDEME GETİRİLDİ

APA araştırmasının dikkat çeken bir diğer bölümü ise 2025 verileri oldu.

Ajans, Türkiye limanlarından İsrail’e Ocak-Eylül 2025 arasında 456 doğrudan gemi seferi yapıldığı yönündeki daha önce yayımlanmış veriyi yeniden gündeme taşıdı. Bu rakamın 302’sinin Hayfa’ya, 154’ünün ise Aşdod’a yönelik olduğu aktarıldı.

Söz konusu seferlerin çıkış noktaları arasında İskenderun 130 seferle ilk sırada yer aldı. Onu 103 seferle Mersin, 80 seferle İzmir Aliağa bölgesindeki Nemrut Limanı ve 45 seferle Kocaeli Körfezi'ndeki limanlar izledi. Gemilerin türlerine göre dağılımında ise 176 konteyner, 118 genel kargo, 79 Ro-Ro, 35 kuru yük ve 30 tanker seferi bulunduğu belirtildi.

Bu verilerde de yabancı bayrakların ağırlığı dikkat çekti. APA’nın aktardığı rakamlara göre 110 sefer Panama, 98 sefer ise Liberya bayraklı gemilerle gerçekleştirildi.

ARAŞTIRMA NEDEN KALDIRILDI?

APA’nın araştırması 6 Ekim’de yayımlandıktan birkaç saat sonra ajansın internet sitesinden erişilemez hale geldi. İngilizce, Azerice ve Rusça versiyonlarına ulaşılmaya çalışıldığında sayfaların APA’nın ana sayfasına yönlendirdiği görüldü. Haberin neden kaldırıldığı konusunda ise ajans tarafından herhangi bir düzeltme veya açıklama yapılmadı. Haber metninin arşivlenmiş kopyaları ise farklı internet sitelerinde korunmaya devam etti.

Bu durum, araştırmanın içeriğinden bağımsız olarak haberin kendisini de tartışmanın merkezine taşıdı.

ANKARA-BAKÜ TARTIŞMASININ ORTASINDA GELDİ

Araştırmanın zamanlaması da dikkat çekti. APA'nın metninin giriş bölümünde, Türkiye’de son dönemde Azerbaycan’ın İsrail politikası üzerinden hedef alınmasına doğrudan tepki gösterildi.

Ajans, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki konuşması sırasında Azerbaycan temsilcisinin salonda kalmasının Türkiye’de eleştirilmesini “kara propaganda kampanyası” olarak nitelendirdi. İstanbul’daki SOCAR binasına yönelik Filistin yanlısı protestolar da hatırlatıldı.

APA’nın temel itirazı ise Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkileri nedeniyle eleştirilirken Türkiye’nin kendi İsrail bağlantılarının aynı ölçüde gündeme getirilmemesiydi. Araştırma, tam da bu noktada Türkiye limanlarından İsrail’e uzanan gemi rotalarını ortaya koyduğunu savundu.

Bu çıkış, Bakü ile Ankara arasında son günlerde yaşanan başka tartışmaların hemen ardından geldi.

ALİYEV'İN SERT AÇIKLAMALARININ ARDINDAN GELDİ

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 4 Ekim’de yaptığı konuşmada kullandığı sert ifadeler Türkiye’de de geniş yankı buldu. Aliyev, ülkesinin yaşam tarzına yönelik dışarıdan müdahalelere tepki göstererek “Yaşam tarzımıza burnunuzu sokmayın” dedi. Azerbaycan lideri ayrıca dış politikaya müdahale edilmesini kabul etmeyeceklerini belirterek, “Herkes kendi milletine ve devletine baksın” mesajı verdi.

Aliyev’in sözleri, Türkiye’de Azerbaycan’daki başörtüsü uygulamaları üzerinden yürütülen tartışmaların ardından geldi. Bunun yanında Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkileri de Türkiye’de yeniden tartışma konusu olmuştu.

Aliyev aynı konuşmada Karabağ Savaşı sırasında elde edilen silahlarla ilgili olarak da Azerbaycan’ın başka ülkelerin desteğine bağımlı olduğu yönündeki değerlendirmelere karşı çıktı ve silahların kendi kaynaklarıyla satın alındığını söyledi.

HABER SİLİNDİ, SORU İŞARETLERİ KALDI

APA’nın araştırmasının kaldırılmasıyla birlikte tartışmanın merkezinde artık yalnızca 456 sefer iddiası değil, “sıfır ticaret” açıklaması ile deniz taşımacılığı verileri arasındaki fark da bulunuyor.

Öte yandan mevcut AIS kayıtları, tek başına gemilerin İsrail’e hangi yükü taşıdığını veya yükün nihai alıcısının İsrailli olup olmadığını göstermiyor. Bu nedenle APA’nın ortaya koyduğu veriler, doğrudan İsrail’e ticaret yapıldığına ilişkin kesin bir kanıt değil; Türkiye bağlantılı gemilerin İsrail limanlarına ulaşmaya devam ettiğini gösteren deniz trafiği verileri olarak değerlendirilmek gerekiyor.

Buna rağmen araştırmanın yayımlandıktan saatler sonra kaldırılması, Bakü-Ankara hattında zaten yükselen tansiyonun üzerine yeni bir soru işareti bıraktı.