Yapay zekâ hızla gelişiyor ve günlük hayatımızın bir gerçeği haline gelerek, yaşamımızın neredeyse her alanını etkiliyor; daha önce ulaşılamaz gibi görünen yeni değişiklikler getiriyor. Bilgi ve çözümler sunma hızı yeni olanaklar yaratırken aynı zamanda güvenilirliği ve sınırları konusunda önemli bir diyaloğu da beraberinde başlattı. Bu bağlamda, hassasiyetin hayati önem taşıdığı ve olası hataların özellikle maliyetli sonuçlar doğurabileceği otomotiv ve mühendislik sektörlerinde yapay zekânın nasıl bir yer edineceği sorusu özellikle ilgi çekicidir.

Klasik otomobillerin restorasyonu da dahil olmak üzere çeşitli alanlarda faaliyet gösteren Alman otomobil kurumu ADAC’tan bir uzman, otomobil tamiriyle ilgili basit ama zorlu sorular üzerinde yapay zekânın yeteneklerini test ederek bu soruya bir yanıt bulmaya çalıştı.

YAPAY ZEKÂNIN SÜRÜCÜLERE SAĞLADIĞI AVANTAJLAR

ADAC mühendisi tarafından yapılan araştırmaya göre, yapay zekânın sürücü için en büyük avantajlarından biri, olası arıza nedenlerini hızla belirleyebilmesidir. Kullanıcının yapması gereken tek şey, aracın yaşadığı belirtiyi (semptomu) açıkça tanımlamaktır. Sistem daha sonra birkaç saniye içinde en olası nedenleri sunabilir ve teorik olarak aracın yaşadığı belirtilerle ilgili olmayan sorunları eleyebilir.

Aynı zamanda yapay zekâ, özellikle yedek parçaların tanımlanması konusunda da değerli bir destek sağlayabilir. Kullanıcı; araç modelini, yılını ve motor versiyonunu girdikten sonra sistem; parça kodları, daha ucuz alternatifler ve ayrıca motor numarasının araç üzerindeki konumu gibi daha özel bilgiler önerebilir.

Mühendisin araştırmasına göre yapay zekâ, sürücülerde sıklıkla şüphe uyandıran küçük sorunları veya garip belirtileri yorumlamada da özellikle faydalı olduğunu kanıtlıyor. Ancak yapay zekâ sistemlerinin genellikle daha muhafazakar bir yaklaşım benimsediği ve güvenlikle ilgili konularda kullanıcının doğrudan bir uzmana başvurmasını tavsiye ettiği belirtiliyor.

HASSAS TEKNİK BİLGİLERDE YAŞANAN ZORLUKLAR

Ancak kullanıcı yapay zekâ sistemlerinden kesinlikle hassas teknik bilgiler istediğinde işler daha karmaşık hale geliyor.

Örnek Vaka: Araştırmasının bir parçası olarak ADAC mühendisi, yapay zekâdan bir VW Golf I Cabriolet'in fren tork değerlerini istedi. Bu, bir tamircinin doğrudan fabrika kılavuzlarından alacağı son derece belirli bir değerdir. Yapay zekâdan alınan değerler ilk bakışta makul görünüyordu, ancak resmi kaynaklardan gelmiyordu; daha çok yapay zekâ tarafından hesaplanan "tipik" bir değerdi.

Yapay zekâ, olasılıklara dayalı çalıştığı için bilgilerin üretici kılavuzuyla karşılaştırılmasını bile önerdi. Bu yaklaşım ilk başta doğru görünse de mühendis, bu çalışma şekliyle yapay zekâ sistemlerinin farklı motor versiyonlarını karıştırabileceğini, geri çağırmaları göz ardı edebileceğini veya hatta başka bir modele karşılık gelen yanlış değerler gösterebileceğini belirtti.

BÜYÜK TEHLİKE: YAPAY ZEKÂ HALÜSİNASYONLARI

Aynı zamanda mühendis, yapay zekânın kullanımındaki en büyük sorunun, yapay zekânın "halüsinasyonları" olarak adlandırılan durumlar olduğunu belirtti. Yani sistem, yeterli veri olmadığı durumlarda yanlış bilgiyi mutlak bir güvenle ve özellikle ikna edici bir şekilde sunmaktadır.

Mühendis, soruşturması sırasında çarpıcı bir örnek paylaştı: Sisteme motor takozlarının değiştirilmesi hakkında soru sormuş ve aldığı cevap, bunun bir kriko yardımıyla bahçede yapılabilecek basit bir işlem olduğu yönündeydi. Oysa gerçekte durum böyle değildir; çünkü bu işlem, yeterli mekanik bilgi olmadan kesinlikle yapılamayacak, son derece uzmanlık gerektiren bir süreçtir.

GÜVENLİK HER ŞEYDEN ÖNCE GELİR

Mühendis, sık sık unutsak da araç kullanmanın ve tamir etmenin özellikle tehlikeli bir süreç olduğunu, bu nedenle güvenliğin son derece önemli kabul edilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu durum; frenler, direksiyon, hava yaktıkları veya hibrit ve elektrikli otomobillerdeki yüksek voltaj devreleri gibi kritik güvenlik sistemleri söz konusu olduğunda, yapay zekânın asla tek bilgi kaynağı olmaması gerektiği anlamına gelir. Bu tür kritik müdahaleler her zaman nitelikli bir mühendis tarafından kontrol edilmelidir.

Sonuç: Tamirci Değil, Akıllı Bir Asistan

Alman ADAC mühendisinin araştırmasının vardığı nihai sonuç şu şekildedir:

Yapay zekâ araçları zaman ve para tasarrufu sağlayabilir; ön sorun teşhisinde, yedek parça aramada veya bir arızayı daha iyi anlamada son derece faydalı bir yardımcı olabilir. Ancak bu araçlar, profesyonel mühendislerin ve ustaların yerini alacak birer güç olarak değil, akıllı birer asistan olarak ele alınmalıdır.