Peynir suyu deyip geçmeyin: Çöpe attığınız cihazlardaki altını böyle çıkarıyorlar!

Dünyanın en değerli metallerinden biri olan altın, sadece mücevher kutularında veya banka kasalarında bulunmuyor. Mükemmel bir elektrik iletkeni olması ve korozyona uğramaması nedeniyle cep telefonlarından bilgisayarlara, mikrodalga fırınlardan devre kartlarına kadar pek çok cihazda kullanılıyor.

ÇÖPE ATTIĞINIZ CİHAZLARIN İÇİNDEN ALTIN ÇIKARMANIN SIRRI PEYNİR SUYUNDA GİZLİ?

Her cihazda küçük miktarlarda yer alsa da, her yıl tonlarca altın yanlış imha yöntemleri yüzünden çöpe gidiyor. Yalnızca 2023 yılında 53 milyon tondan fazla elektronik atık doğaya terk edildi. Bu durum hem çevreyi kirletiyor hem de devasa bir servetin toprağa gömülmesine neden oluyor.

Peki, bu serveti geri kazanmanın yolu gıda sanayisinden geçiyor olabilir mi?

Peynir + Elektronik Atık = 22 Ayar Altın

İsviçre'deki ETH Zürih araştırma ekibi, altını sürdürülebilir bir şekilde geri kazanmanın devrim niteliğinde bir yöntemini geliştirdi. İşin sırrı ise şaşırtıcı bir maddede saklı: Peynir altı suyu.

Peynir üretiminin bir yan ürünü olan peynir altı suyundaki proteinler, özel bir işlemle altını filtreleyebilen bir "süngere" dönüştürülüyor. İşleyiş ise şu adımlarla gerçekleşiyor:

Peynir altı suyu ile devre kartından nasıl altın elde ediliyor?

Bilim insanları peynir altı suyunu 90 derece sıcaklığa kadar ısıttı ve asit banyosuna daldırıp amiloid nanofibriller üretmeyi başardı. Bu amiloid nanofibriller daha sonra sıvı içinde dağıtıldı ve dağılım donduruldu. Araştırmacılar böylece hafif gözenekli aerojel oluşturdular.

Bilim insanları bu araştırma için 20 eski ekran kartını parçalarına ayırdı. Araştırmacılar sadece devre kalana kadar yapılan bu ayrışma sonrası bu devre kartlarını küçük parçalara ayırdı. Bu küçük parçalar soy metalleri bile çözebilen aqua regia içinde çözülmeye uğradı.

Bilim insanları elde edilen çözeltiyi elekten geçirdi ve aerojel ile bir gün boyunca etkileşime girmesini sağladı. Daha sonra araştırmacılar aerojele tutunan bu çözeltiyi 1000 derecede yaktı. Geriye ise içinde altın bulunan bir kül yığını kaldı. Araştırmacılar bu yolla 20 anakarttan 403 gram altın elde etmeyi başardı.

Devre kartından altın elde etmek bu anlamda oldukça kolay bir hale geliyor. Aerojel elde etmenin başka yolları olsa da hiçbiri peynir altı suyu kadar kolay elde edilmiyor. Peynir altı suyu, peynir yapımı sırasında ortaya çıkıyor. Buna göre peynir yapılan sütün yüzde 10 gibi bir kısmı peynir yüzde 90 gibi bir kısmı da peynir altı suyu oluyor. Bu yeni çözüm peynir altı suyunun atık olmasına da çözüm olacak.

Protein Dönüşümü: Peynir altı suyu işlenerek süngerimsi bir yapı elde ediliyor.

Plakaların Çözünmesi: Elektronik devre kartları asitle çözülerek içindeki metaller serbest bırakılıyor.

Seçici Filtrasyon: Hazırlanan protein süngeri, diğer metalleri pas geçerek sadece altını yakalıyor.

Rafinasyon: Elde edilen altın işlenerek %91 saflıkta (22 ayar) külçe haline getiriliyor.

Araştırmacılar, bu yöntemi kullanarak sadece 10 adet elektronik plakasından yaklaşık 450 miligram 22 ayar altın çıkarmayı başardı.

EVDE DENEMEYİN!

Yöntem kulağa basit gelse de, süreçte kullanılan güçlü asitler ve yüksek ısı nedeniyle ciddi riskler taşıyor. Bu nedenle işlemin uzman kontrolünde yapılması şart. Çalışmanın temel amacı evde deney yapılmasını teşvik etmek değil; elektronik atıkları azaltacak endüstriyel ve çevre dostu geri dönüşüm tesislerine öncülük etmek.

Atığın kaynağa dönüştüğü döngüsel ekonomi modeli sayesinde, gelecekte bu tür teknolojilerle çalışan dev geri dönüşüm merkezleri görebiliriz. O zamana kadar yapabileceğimiz en iyi şey, eski elektronik cihazlarımızı çöpe atmak yerine e-atık toplama noktalarına teslim etmek.

Kim bilir, belki de bir gün o cihazlar birer altın külçesine dönüşür!

Üzerinde değiştirmek istediğin bir tonlama veya eklemek istediğin kişisel bir detay varsa birlikte güncelleyebiliriz.