Soyu tamamen tükenmişti: Bozkırın efsanesi 70 yıl sonra geri döndü
Kazakistan'da 70 yılı aşkın süre önce nesli tükenen kaplanlar doğaya döndü. İle-Balhaş Rezervi'ne salınan dişi Amur kaplanı Ümit, uydu tasmasıyla 24 saat takibe alındı. Proje, tarihi adımla başladı.
Kazakistan, yarım asrı aşkın bir sessizliğin ardından bozkırlarına yeniden kaplan sesi getirdi. İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi'nde düzenlenen törenle "Ümit" adlı dişi Amur kaplanı doğal yaşam alanına salındı. Ülkede 70 yılı aşkın süredir hiçbir kaplanın özgürce dolaşmadığı düşünüldüğünde, bu an hem Kazakistan hem de küresel yaban hayatı koruma çalışmaları için bir dönüm noktası sayılıyor.
Törene Kazakistan Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı Yerlan Nısanbayev ile Rusya Adalet Bakanı ve Amur Kaplanı Merkezi Denetleme Kurulu Başkanı Konstantin Çuyçenko katıldı. Bilim insanları, uluslararası doğa koruma kuruluşlarının temsilcileri ve projede görev alan uzmanlar da salınım töreninde hazır bulundu.
Bakan Nısanbayev, kaplanların tarihi yaşam alanlarına dönüşünün Kazakistan, Rusya ve uluslararası ortakların uzun yıllara dayanan ortak çalışmasının ürünü olduğunu vurguladı. Nısanbayev, "Kaplanların Kazakistan'dan yok olmasının üzerinden 70 yılı aşkın süre geçtikten sonra ilk kaplan yeniden tarihi yaşam alanına bırakıldı. Önümüzde kaplanların izlenmesi ve sürdürülebilir bir popülasyon oluşturulması için büyük bir çalışma var" dedi.
Ümit, doğaya salınmadan önce kapsamlı veteriner kontrollerinden geçirildi. Uzmanlar kaplanın sağlık durumunu, davranış örüntülerini, avlanma becerilerini ve insanlara karşı tepkisini ayrıntılı biçimde değerlendirdi. İncelemelerin ardından Ümit'in tek başına doğada yaşayabilecek durumda olduğuna karar verildi.
Serbest bırakılmadan hemen önce Ümit'e GPS/GSM uydu takip tasması takıldı. Bu tasma sayesinde kaplanın hareketleri anlık olarak izlenebilecek. Uydu sistemi, fotokapanlar ve diğer modern izleme yöntemleriyle Ümit 24 saat boyunca uzmanların gözetimi altında kalacak.
Ümit, Mayıs 2026'da Rusya'nın desteğiyle Kazakistan'a getirilen dört Amur kaplanından biri. İkisi yetişkin, ikisi yavru olan kaplanlar özel adaptasyon sürecine alınmıştı. Doğaya ilk salınan birey olmasıyla Ümit, projenin pilot adımı niteliğini taşıyor.
Diğer erkek kaplan ile iki yavru, İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi'ndeki özel adaptasyon alanlarında uzmanların gözetiminde gelişim süreçlerini sürdürüyor. Veteriner ve davranış testlerinin tamamlanmasının ardından bu kaplanların da doğal yaşama bırakılıp bırakılmayacağına karar verilecek.
Ümit'in salındığı İle Nehri Vadisi ile Güney Balhaş bölgesi, tarih boyunca Turan kaplanlarının doğal yaşam alanı olarak biliniyor. Tugay ormanları ve zengin av hayvanı varlığı sayesinde bölge, Orta Asya'nın en büyük yırtıcılarından birine yüzyıllarca ev sahipliği yapmıştı.
20. yüzyılın ortalarında doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesi, yabani toynaklı hayvanların azalması ve kaçak avcılık Turan kaplanını Kazakistan'dan tamamen sildi. Son bireylerin yok olmasının ardından bozkırlar 70 yılı aşkın süre büyük yırtıcısız kaldı.
Bilim insanlarının son yıllarda yaptığı moleküler genetik araştırmalar, Turan kaplanı ile Amur kaplanının genetik olarak neredeyse aynı olduğunu ortaya koydu. Bu yakınlık, Amur kaplanını Orta Asya'da tarihi yaşam alanlarında kaplan popülasyonunun yeniden oluşturulması için en uygun kaynak popülasyon haline getiriyor.
(AA)