Arabistan çölüne 313 ceylan bıraktılar: 20 yıl sonra geri döndüklerinde bilim insanları şok oldu

Suudi Arabistan’ın zorlu Rub el-Hali Çölü’nde yer alan Uruk Bani Ma'arid Koruma Alanı, 1990’lı yıllarda tarihin en iddialı doğaya dönüş ve koruma projelerinden birine ev sahipliği yaptı. Esaret altında yetiştirilen 313 Arap ve çöl ceylanı, iki ila üç yıla yayılan hassas bir planlamayla kademeli olarak çölün farklı noktalarına bırakıldı.

20 YIL SONRA GELEN ŞAŞIRTICI SONUÇLAR

Ceylanların ilk hareketleri radyo izleme (VHF) teknolojisiyle takip edildikten 20 yıl sonra, bilim insanları projenin kalıcı etkilerini incelemek üzere bölgeye geri döndü. Kapsamlı bir fotokapan (kamera tuzağı) ağı kurularak yürütülen ve Journal of Arid Environments dergisinde yayımlanan araştırma, her iki türün de bu aşırı kurak habitata tam uyum sağladığını ve istikrarlı popülasyonlar oluşturduğunu ortaya koydu.

BÖLGESEL PAYLAŞIM VE MEVSİMSEL GÖÇ ROTALARI

Fotokapan verileri, hayvanların bölgeyi doğal içgüdülerine göre paylaştığını gösterdi:

• Arap Ceylanları: Koruma alanının batı kesimini kalıcı yuva olarak benimsedi.

• Çöl Ceylanları: Daha geniş bir merkezi alana yayılarak mevsimsel göç kalıpları sergiledi. Soğuk aylarda iç kesimlere yönelen çöl ceylanları, kavurucu yaz sıcaklarında ise koruma alanının batı ucuna çekildi.

Ayrıca esaret altında yetiştirilmiş olmalarına rağmen, her iki türün de doğal yaşam alanı tercihlerini eksiksiz koruduğu tespit edildi.

AŞIRI SICAKLARA KARŞI YAŞAM STRATEJİSİ

12.684 kilometrekarelik devasa bir açık alana sahip Uruk Bani Ma'arid rezervinde ceylanlar, aşırı sıcaklarla başa çıkmak için davranışsal adaptasyonlar geliştirdi. Özellikle Arap ceylanları yaz aylarında günlük ritimlerini değiştirerek gece, sabahın ilk ışıkları ve akşam serinliğinde aktifleşti; kış aylarında ise faaliyetlerini gündüz saatlerine kaydırdı.

VAHŞİ YAŞAMIN YENİDEN CANLANDIRILMASINDA ÖRNEK MODEL

İsrail’in Negev Çölü’nde 1980’lerde doğaya salınan 28 vahşi eşeğin bugün yüzlerce bireylik özgür bir popülasyona dönüşmesi gibi, Arabistan’daki 313 ceylanın başarısı da türlerin yeniden doğaya kazandırılması konusunda küresel bir emsal oluşturuyor. Sıkı kontrol altındaki alanlar yerine doğal habitatların sunulduğu bu tür projeler, en zorlu coğrafyalarda bile ekosistemlerin yeniden canlanabileceğini gösteriyor.