73 bin saat uçuşun ardından denize batırmışlardı: Dev uçak tam 20 yıl sonra canlandı!
20 yıl önce denizin dibine bırakılan uçak, aradan geçen sürede deniz canlılarının yaşam alanına dönüştü. 73 binden fazla saat uçan uçak, bugün balık, ahtapot ve deniz anemonlarına ev sahipliği yapıyor.
Alışılmışın dışında bir görev üstlendi ve 14 Ocak 2006’da Georgia Boğazı’nın dibine bırakılan uçak, aradan geçen yaklaşık 20 yılda çok sayıda deniz canlısına ev sahipliği yapan yapay bir resife dönüştü.
73 binden fazla uçuş saati bulunan uçak, denize indirilmeden önce uzun ve titiz bir hazırlık sürecinden geçirildi. Yağ, ısı yalıtımı ve çevreye zarar verebilecek diğer malzemeler temizlendi. Gövdenin yüzeyi de tamamen temizlenirken, deniz canlılarının içeri girebilmesi ve dalgıçların daha rahat hareket edebilmesi için uçağın çeşitli bölümlerinde açıklıklar oluşturuldu.
1975’TE ÜRETİLEN UÇAK YILLARCA GÖKYÜZÜNDE KALDI
Kanada’da yıllar önce hizmetten çıkarılan bir Boeing 737-200, 1975 yılında üretildi. Uçak, 2001 yılında yaşı ve yapısal sorunları nedeniyle hizmetten çıkarılana kadar 73 bin saatin üzerinde uçuş gerçekleştirdi.
Hizmet hayatı boyunca Pacific Western Airlines, Canadian Airlines ve Air Canada filolarında görev yaptı. Daha sonra Qwest Air Parts tarafından yedek parçalarının değerlendirilmesi amacıyla satın alındı.
Uçağın motorları, iniş takımları ve kullanılabilecek diğer parçaları Vancouver Havalimanı’nda söküldü. Geriye kalan gövde ise British Columbia Yapay Resif Topluluğu’na (ARSBC) teslim edildi.
UÇAĞIN DENİZİN ALTINA İNDİRİLMESİ İÇİN TAM DÖRT YIL HAZIRLIK YAPILDI
Eski yolcu uçağını deniz yaşamını destekleyen bir yapıya dönüştürme fikri 2002 yılında ortaya çıktı. Ancak Boeing’i okyanusa bırakmak sanıldığı kadar kolay olmadı.
Proje için çevresel hazırlıklar yapılması ve gerekli izinlerin alınması gerekti. Yaklaşık dört yıl süren hazırlık döneminde yüzlerce saat gönüllü çalışma gerçekleştirildi.
Uçak denize indirilmeden önce çevreye zarar verebilecek malzemelerden arındırıldı. Gövdenin temizlenmesinin yanı sıra, deniz canlılarının yapıya yerleşmesini kolaylaştıracak düzenlemeler yapıldı. Projenin hayata geçirilebilmesi için Kanada Çevre Bakanlığı’nın yanı sıra altı Yerli topluluğundan da lisans alınması gerekti.
BOEİNG 2006’DA DENİZİN DİBİNDEKİ YENİ YERİNE YERLEŞTİRİLDİ
Uçağın yeni adresi, Vancouver Adası’nda Chemainus açıklarında seçildi. Bölge, Victoria’nın yaklaşık 70 kilometre kuzeyinde bulunuyor. 14 Ocak 2006’da yaklaşık 30 metre uzunluğundaki Boeing 737-200, vinç yardımıyla yavaşça deniz tabanına indirildi.
Uçağın gövdesi, deniz tabanından yaklaşık 3,3 metre yüksekte kalacak şekilde desteklerin üzerine yerleştirildi. Böylece hem deniz canlılarının hem de dalgıçların uçağın altından geçebilmesi sağlandı.
Bölgedeki maksimum derinlik yaklaşık 27 metreye ulaşırken, uçağın büyük bölümü su yüzeyinin yaklaşık 21 metre altında bulunuyor.
Bir zamanlar yolcuların oturduğu kabin şimdi deniz canlılarına ev sahipliği yapıyor Bugün dalgıçlar uçağın eski yolcu kabininde dolaşabiliyor, kargo bölümlerini görebiliyor ve kokpite kadar ulaşabiliyor.
Bir zamanlar pilot ve mürettebatın bulunduğu bölümlerde ise artık küçük balıklar saklanıyor. Uçağın kabini zaman içerisinde balıkların yanı sıra ahtapotlar, süngerler ve deniz anemonları için de yaşam alanına dönüştü.
İlk yerleştirildiğinde büyük ölçüde çıplak olan yüzeyler, yıllar içerisinde deniz organizmalarıyla kaplandı. Böylece metal gövde yavaş yavaş bir su altı yaşam alanına dönüştü.
UÇAĞIN ÇEVRESİNDE ÇOK SAYIDA DENİZ CANLISI GÖRÜLÜYOR
Bölgede kaya balıkları, morinalar ve yapıyı barınak olarak kullanan yavru balıklar kaydedildi. Uçağın çevresinde ayrıca tüylü deniz anemonları, deniz zambakları, ahtapotlar, deniz hıyarları ve kırmızı deniz kestaneleri de görüldü.
Resife, kırmızı deniz kestanesiyle bağlantılı olarak Hul’qumi’num dilinden gelen “Xihuw” adı verildi. Kırmızı deniz kestaneleri, geçmişte bölgede daha yaygınken kirlilik ve aşırı avlanma nedeniyle popülasyonlarında azalma yaşanan türler arasında bulunuyor.
ESKİ UÇAK ŞİMDİ BALIKLARA SIĞINAK OLUYOR
Xihuw, yapay resiflerin zaman içerisinde nasıl yaşam alanlarına dönüşebileceğini gösteren örneklerden biri oldu. Ancak uzmanlar açısından bu tür yapıların denize bırakılmasının tek başına aynı sonucu vereceği anlamına gelmiyor.
Yapay resiflerin başarılı olmasında konum, derinlik ve tasarım gibi birçok faktör rol oynuyor. Bu yapılar bazı balık topluluklarını destekleyebilir ve deniz canlıları için geçiş ya da barınma alanı oluşturabilir. Ancak clickpetroleoegas'a göre, bozulan deniz ekosistemlerini tek başına eski haline getirecek hızlı bir çözüm olarak görülmüyor.
Kablo koptu, dev köprü tam 10 gün kapatıldı: Savcılık soruşturma başlattı!Xihuw örneğinde de süreç uçağın denize bırakılmasıyla başlamadı. Projenin arkasında yaklaşık dört yıllık planlama, çevresel temizlik, dekontaminasyon, gövdenin hazırlanması ve uygun yerin seçilmesi bulunuyordu.
Aradan geçen yıllarda ise deniz canlıları uçağın yüzeylerini kolonileştirdi ve bir zamanlar yolcu taşıyan Boeing 737-200, Kanada’nın Pasifik kıyılarında deniz yaşamının parçası haline geldi.
