Çocukların silaha erişimi nasıl engellenecek? Çözüm için 8 maddeli öneri

Manisa’nın Turgutlu ilçesinde bir okula düzenlenen silahlı saldırıda 11 öğrenci yaralandı. Saldırıyı gerçekleştiren 15 yaşındaki 9. sınıf öğrencisi Halil O., olay yerinden çok uzaklaşmadan yakalandı.

Saldırıdan henüz 15 saat önce Milli Eğitim Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasında ortak bir protokol imzalanmış, okullarda güvenlik güçlerinin bulundurulması ve okul çevrelerinde güvenlik önlemlerinin artırılması kararlaştırılmıştı.

Manisa'da okul saldırısını 1 ay önce ilan etmiş: Tüfekle eylem yapacağım!

Halil O.’nun ailesine ait silahla atış talimleri yaptığı öğrenildi. 15 yaşındaki bir çocuğun neden ve nasıl silaha ulaşabildiği tartışma konusu olurken, Türkiye’de çocukların silaha erişimi ve suça sürüklenen çocukların sayısındaki artış endişe verici boyutlara ulaştı.

ÇOCUKLARIN SİLAHA ERİŞİMİNE CEZA GETİRİLDİ

Öte yandan Meclis’te de çocukların silaha erişimini önlemeye yönelik yasal düzenlemeler yapıldı. Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Yasaya göre, ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi ve bu nedenle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olunması halinde, fiil daha ağır bir cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, sorumlu kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak. Böylece çocuk herhangi bir suç işlemese dahi silaha erişmesine neden olan kişiye yönelik cezai yaptırım öngörülmüş oldu.

HER 10 SİLAHTAN 9'U RUHSATSIZ

Umut Vakfı’nın verilerine göre ruhsatlı silahların toplam silahlar içerisindeki oranı 10’da 1’e düştü. Türkiye genelinde yaklaşık 4 milyon ruhsatlı silah bulunduğu, bunların 1 milyonunun kolluk kuvvetlerine, geri kalanının ise sivillere ait olduğu belirtiliyor. Ruhsatsız silah sayısının ise 30 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor.

Telegram'da Daltonlar Ticaret grubu: Okul kurşunlama 300 bin lira

Umut Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Ayhan Akcan, Helin Yılmaz’ın sorularını yanıtladı.

"HER 3 EVDEN 1'İNDE SİLAH VAR!"

Manisa’daki okul saldırısı sonrasında çocukların silahlara erişimi yeniden gündeme geldi. Türkiye’de çocukların evlerde veya çevrelerinde bulunan ateşli silahlara erişimini kolaylaştıran başlıca unsurlar neler?

Silaha her an ulaşılabilir olması önemli bir risk faktörü. Evde silahın açıkta bulundurulması ve kayıt dışı silaha erişimin kolay olması da bu riski artırıyor.

Babanın erkek çocuğuyla birlikte atış talimi yapması veya silah temizlemesi gibi davranışlar da silahı çocuk açısından özendirici hale getirebiliyor.

Türkiye'de her üç evden birinde silah vardır. Her erişkin iki erkekten birinde silah var. Kırsal kesimlerde birçok evde silah bulunabiliyor. Denetimsiz, kaçak ve açıkta bulundurulan silahlar ciddi bir risk oluşturuyor.

Silahların güvenli şekilde muhafaza edilmesine yönelik kasa zorunluluğunun bulunmaması, denetim eksiklikleri ve ruhsat süreçlerindeki yetersizlikler de sorunun bir parçası. Ayrıca vatandaşların ilgili yasaları ve cezaları yeterince bilmiyoruz.

Toplumda kaderci yaklaşımın hâkim olması da güvenlik tedbirlerinin alınmasını engelleyebiliyor.

Mevcut mevzuat ve denetim mekanizmaları bu riski önlemede nerede yetersiz kalıyor?

Mevzuatın yanı sıra uygulama ve denetim konusunda da eksiklikler bulunuyor. Silahın evde nasıl muhafaza edileceği, kimlerin erişebileceği ve hangi durumlarda silaha geçici olarak el konulabileceği konusunda daha etkin bir denetim mekanizmasına ihtiyaç var.

Çocukların silaha erişimini azaltmak için kısa vadede uygulanabilecek somut önlemler neler?
Öncelikle eğitim ve bilgilendirme yapılmalı. Zaten birçok aile silah kaynaklı şiddet olaylarından doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmiş durumda. Cinayet, intihar, yaralanma veya başka acı olaylar yaşanmasına rağmen aynı kontrolsüzlük devam ediyor. “Bana bir şey olmaz” anlayışı devam ediyor.

Acil olarak yapılması gerekenler şunlar:

• Evde silah bulundurulması için ruhsat başvurusunda eş rızasının aranması değerlendirilmeli.
• Evde silah kasası zorunluluğu getirilmeli
• Etkin bir denetim sistemi kurulmalı
• Eğitim ve bilgilendirme yapılmalı
• Sosyal olaylarda ruhsatın geçici olarak iptali veya silaha el koyma mekanizması uygulanmalı: Boşanma, aile içi şiddet, intihar girişimi veya tehdidi, saldırganlık, kumar bağımlılığı, ciddi aile içi çatışmalar, kavga ve benzeri riskli durumlarda silah ruhsatının geçici olarak iptal edilmesi veya silaha geçici olarak el konulması değerlendirilmeli.
• Kamu spotları hazırlanmalı
• İhbar hattı oluşturulmalı
• Riskli ruhsal durumlarda silah erişimi engellenmeli: Akıl hastası depresyon panik hastası bağımlı kişilik veya kumar bağımlısı öfkelenme saldırgan olma geçmeyen ruhsal hastalık varsa ortamdan evden mutlaka uzaklaştırılmalı.

"CEZA ARTIRIMI VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ İLE OLMAZ"

Özellikle silahların evde güvenli muhafazası, ruhsatlandırma ve denetim ile okul çevresinde silaha erişimin önlenmesi konusunda hangi düzenlemelerin durumu nedir?

Sadece cezaları artırarak veya okullara daha fazla güvenlik görevlisi koyarak çocukların silah kaynaklı şiddete erişiminin önüne geçilemez. Sorunun sosyal boyutu da ele alınmalı. Aileye sorumluluk, sürdürülebilirlik ve devamlılık sağlanmalı.

ÇOCUK SUÇ ORANINDA İKİ YILDA YÜZDE 44,5 ARTIŞ

2023 yılında 6 bin 122 dosyada 6 bin 293 çocukla ilgili 7 bin 27 suç, 2024 yılında 7 bin 641 dosyada 7 bin 929 çocukla ilgili 8 bin 998 suç, 2025 yılında ise 8 bin 567 dosyada 9 bin 93 çocukla ilgili 10 bin 351 suç karara bağlandı.

2023 ile 2025 arasındaki veriler karşılaştırıldığında dosya sayısının yüzde 39,9, suç sayısının yüzde 47,3, çocuklara ilişkin kayıt sayısının ise yüzde 44,5 arttığı görülüyor.