Hürmüz'de gemiler ücretsiz geçti!
Hürmüz Boğazı açıldıktan sonra anlaşma kapsamında ticari gemiler ücretsiz geçti. Ancak geçişler eski yoğunlukta değil üstelik 60 günlük ücretsiz geçiş sonrası ücretlerin ne olacağı merak konusu.
ABD ile İran arasında varılan mutabakatın yansımalarıyla Hürmüz Boğazı'nın tekrar kullanıma açılması yönündeki adımlar atılırken, bugüne kadar en az 20 ticari geminin boğazdan geçiş yaptığı kaydedildi.
Uluslararası veri ve analiz şirketi Kpler'in paylaştığı verilere göre, perşembe günü gerçekleşen tanker geçişleri 2 Haziran tarihinden bu yana kaydedilen en yüksek sayıya ulaştı. Ancak bu hareketlilik, savaş patlak vermeden önce günde 100'den fazla geminin ve onlarca petrol tankerinin geçiş yaptığı eski günlerin oldukça uzağında seyrediyor. Perşembe günü boğazdan petrol tankerleri, yük ve konteyner gemileri ile diğer deniz araçları da dahil olmak üzere toplamda 25 geminin geçtiği belirlendi.
ÜCRET ALINACAK MI?
Kpler'in aktardığı bilgilere göre, deniz trafiğindeki bu kıpırdanma, ABD Donanması'nın İran'a uyguladığı deniz ablukasını kaldırmasının peşinden yaşandı. Tahran cephesi ise gemilerin Hürmüz Boğazı'nı kullanımları için 60 gün süresince herhangi bir ücret talep edilmeyeceğini duyurdu.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, İran'ın şu ana dek anlaşmanın getirdiği yükümlülüklere sadık kaldığını belirtti. Kpler Emtia Araştırma Direktörü Matt Smith de bölgedeki geçişlerin dengeli bir seyir izlediğine dikkat çekerek, 13 geminin batıdan doğu yönüne, 12 geminin ise doğudan batı yönüne doğru yol aldığını bildirdi.
KADEMELİ NORMALE DÖNÜŞ
Veriler, perşembe günü Suudi Arabistan çıkışlı üç ve Birleşik Arap Emirlikleri çıkışlı çok sayıda büyük ham petrol tankeri (VLCC) sınıfı geminin Hürmüz Boğazı'nı kullandığını gösteriyor. Bahsi geçen bu dev tankerlerin her biri, 2 milyon varile kadar petrol taşıma hacmine sahip.
Kpler'in kendi müşterileri için hazırladığı değerlendirme raporuna göre, petrol yüklü beş adet İran süpertankeri de bölgeden çıkış yaparken izlendi. Uzmanlar, her iki yöne doğru gerçekleşen bu gemi trafiğinin, İran'ın ham petrol ticaretinde yavaş yavaş olağan düzene dönüldüğünün bir göstergesi olduğunu ifade ediyor.
60 GÜN SONRA NE OLACAK?
Aynı verilere göre, perşembe günü boğazı kullanan 18 gemi rotasını İran'ın belirlediği güzergahlardan seçti. Uluslararası Denizcilik Örgütü tarafından belirlenen rotayı sadece bir gemi kullanırken, altı geminin tercih ettiği yol teyit edilemedi.
ABD-İran mutabakatının ardından, Hürmüz Boğazı'nın ilerleyen süreçte nasıl bir yönetim modeline sahne olacağı sorusu da tartışılmaya başlandı. Anlaşmanın maddelerine göre, 60 günlük ücretsiz geçiş sürecinin dolmasının ardından Körfez ülkeleri, Umman ve İran, boğazın idaresine dair yeni müzakerelere başlayacak. Bu durum, yakın gelecekte Hürmüz Boğazı'nda geçiş ücretlerinin yeniden masaya getirilebileceği ihtimalini açık bırakıyor.
