Kerim Rota'dan fon skandalı uyarısı: Borsa ayağı da araştırılmalı, denetim zaafiyeti var
Ekonomist Kerim Rota, fon skandalına zemin hazırlayan sürece dikkat çekerek değerlendirmelerde bulundu. Rota, soruşturmaya konu olan fonlardaki büyümenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu vurgularken denetim zafiyetine işaret etti.
Hedef, Atlas, Pusula, A1, Pardus, Bulls ve Tera'dan oluşan yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine yönelik yürütülen fon soruşturması piyasaları derinden etkilerken ekonomist Kerim Rota, skandala zemin hazırlayan sürece ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Krizin merkezinde yer alan fonlarda yaşanan olağan dışı fiyat artışlarına, denetim boşluklarına ve soruşturmanın kapsamına dikkat çeken Rota, skandalın borsa ayağının da aydınlatılması gerektiğini vurguladı.
"800 MİLYAR LİRANIN YARISINDAN FAZLASI TEK ŞİRKETTE"
Halk TV'de Gizem Çetin'in sunduğu Parantez programına konuk olan ekonomist Kerim Rota, tasfiyeye konu olan 131 fonda yaklaşık 800 milyar liralık bir büyüklüğün bulunduğunu hatırlatarak pastadaki 500 milyar lirayı aşkın payın Tera Portföy bünyesinde yer aldığına dikkat çekti.
En büyük mağduriyet riskinin tek başına 240 milyar liralık büyüklüğe ulaşan TLY fonunda toplandığını belirten Rota, fonun gelişim sürecindeki şüpheli hareketleri şu sözlerle anlattı:
"TLY fonu yaklaşık dört yıl boyunca 12 kurucu tohum yatırımcıyla yoluna devam etti. Ancak fon tam TEFAS'a açılacağı sırada yatırımcı sayısı hızla 150'nin üzerine çıktı. Kuruluşundan TEFAS'a açıldığı güne kadarki 4,5 yıllık sürede 524 katına çıkan bir fondan bahsediyoruz. Aynı dönemde enflasyon kaynaklı fiyatlar sadece 6 kat artmışken hayatın olağan akışına tamamen aykırı bu performansı Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) sorgulamadan sisteme açması kabul edilemez."
Rota; fon TEFAS'a açılıp küçük yatırımcıların birikimleri sisteme girdikten sonra, ilk kurucu ortakların şişirilmiş fiyatlarla paralarını çekerek haksız kazancı yeni gelenlerin üzerine yıkmış olma ihtimalinin titizlikle araştırılması gerektiğini kaydetti.
Fon vurgununda 'gizemli 12 kişi' gizemi! Tera foncuları hala kayıp"SPK'NİN TASFİYESİ BİR ÖN ALMA ÇABASI"
Sermaye Piyasaları Kurulu'nun (SPK) fon yönetimine kestiği 4,4 milyon liralık cezanın yetersiz kaldığını dile getiren Rota, kararın bir "ön alma" çabası olduğunu ifade etti:
"SPK bu fona TEFAS iznini zaten vermişti. Fon takvimden yalnızca bir ay önce açıldığı için aradan 11 ay geçtikten sonra, üstelik uluslararası piyasa uyarıları ve fon rehberi çalışmalarının ardından göstermelik bir 'erken açılış' cezası kesildi. Amaç, yarın bir gün başlayacak adli süreçlerde kurumun elinde bir belge bulunmasını sağlamaktı."
"2024'TEN ÖNCESİ DE ARAŞTIRILMALI"
Adalet Bakanı Akın Gürlek'in işaret ettiği iki yıllık inceleme takviminin yetersiz kalacağını belirten Rota, soruşturmanın geçmişe doğru genişletilmesi çağrısında bulundu:
"Krizin odağında yaklaşık 10-12 şüpheli fon bulunuyor. İncelemenin bu fonların kurulduğu tarihlere, yani 2021 ve öncesine kadar uzanması şart. Yalnızca bugünkü yöneticiler değil, bu fonları kuran, yöneten ve hisselerini sonradan devretmiş olsa dahi geçmişteki tüm ortaklar adli soruşturmaya dahil edilmeli."
ŞEFFAFLIK VE YARGI SÜRECİNDEKİ DENGESİZLİK ELEŞTİRİSİ
Süreçte ciddi bir şeffaflık sorunu yaşandığına değinen Rota, tutuklanan dört banka yönetim kurulu başkanının durumunun düzenleyici kurumlarca kamuoyuna şeffaf biçimde duyurulmadığını söyledi.
Tera Portföy tarafında yönetim kuruluna henüz birkaç ay önce giren Prof. Dr. Emre Alkin tutuklanırken bazı üst düzey yöneticilerin adli kontrolle serbest bırakılmasının, sosyal medya baskısını dindirmeye yönelik çelişkili bir görüntü oluşturduğunu savundu.
"BORSA AYAĞI VE ŞÜPHELİ HALKA ARZLAR DA İNCELENMELİ"
Krizin yalnızca fonlarla sınırlı tutulamayacağını, borsa tarafındaki olağan dışı hareketlerin de mercek altına alınması gerektiğini vurgulayan Rota, şu sorunun yöneltilmesi gerektiğini belirtti:
"Şirketini 500 milyon dolara halka açan bir patron, hisse değeri manipülasyonlarla 10 milyar dolara fırladığında neden piyasada tek bir hisse dahi satmaz? Şüpheli halka arzlar ve hisse fiyatları yapay şekilde katlanan şirketlerin hâkim ortakları mutlaka sorgulanmalı."
TÜRKİYE ALT LİGE DÜŞER Mİ?
Son olarak The Economist dergisinin gündeme getirdiği, Türkiye'nin MSCI endeksinde gelişmekte olan piyasalar liginden "sınır piyasa" (alt lig) statüsüne düşürülme riskine değinen Rota; SPK'nin 28 Ağustos tebliği ve yayımlanan yeni fon rehberi adımları sayesinde bu riskin önemli ölçüde zayıfladığını dile getirdi.
Rota, konuya ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
"Normal şartlarda süreç şöyle işler: Eğer siz MSCI endeksinden çıkarılırsanız, örneğin MSCI endeksine yatırım yapan diyelim ki 300 milyar dolarlık bir fon büyüklüğü varsa ve Türkiye buradan yüzde 1 pay alıyorsa, o 3 milyar dolarlık hisselerin satılıp başka ülkelerin hisselerinin alınması gerekir. Ancak benim kişisel görüşüm şu: Bu fon krizi ortaya çıktıktan sonra, 28 Ağustos’taki SPK tebliği, yeni fon düzenlemesi ve yayımlanan rehberin ardından öncü piyasaya veya bir alt lige düşme ihtimalimizin azaldığını düşünüyorum."
