Evim sisteminde kurallar yarın değişiyor: BDDK’dan yeni sözleşme ve limit kararı

BDDK'nın tasarruf finansman şirketlerine yönelik hazırladığı yeni düzenleme yürürlüğe giriyor. Sözleşme sayısından finansman üst limitlerine ve fon kullanım kurallarına kadar getirilen tüm yeni kısıtlamaların detayları belli oldu.

Bankalardan kredi kullanmak yerine yalnızca hizmet bedeli ödeyerek konut, iş yeri ve taşıt sahibi olmak isteyenlerin başvurduğu tasarruf finansman ("evim") sisteminde önemli değişiklikler devreye alınıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından hazırlanan yeni kurallar kapsamında, her gün milyarlarca liranın işlem gördüğü faizsiz tasarruf finansman yönteminde sözleşme sayıları sınırlandırılırken azami tutarlar ve fon yönetim kriterleri yeniden belirlendi.

EN FAZLA İKİ AKTİF SÖZLEŞME YAPILABİLECEK

NTV'den Burak Taşçı'nın aktardığı bilgilere göre 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olan kurala göre, bir kişi tasarruf finansman şirketleriyle en fazla 1 taşıt finansmanı sözleşmesi imzalayabilecek; böylece aynı kişinin aynı anda 2 veya 3 araç için sözleşme yapması engellenecek. Aynı kişinin konut veya çatılı iş yeri kategorisinde de yalnızca 1 sözleşmesi bulunabilecek. Sistem genelinde bir kişinin aynı anda sahip olabileceği toplam aktif sözleşme sayısı en fazla iki (1 taşıt + 1 konut veya iş yeri) ile sınırlandırılacak.

FİNANSMAN TUTARLARI VE ÜST LİMİTLER GÜNCELLENDİ

Alınan kararla birlikte kişi veya risk grubu bazında belirlenen sözleşme tavan fiyatları artırıldı:

ŞİRKET HAVUZUNDAKİ PARANIN DEĞERLENDİRİLECEĞİ ALANLARA KISITLAMA

Finansal Kurumlar Birliği Başkanlığına iletilen talimata göre, fon havuzlarında ve şirket hesaplarında toplanan kaynakların yüksek riskli varlıklara yönlendirilmesi yasaklandı. Kaynakların hızlı biçimde nakde çevrilebilecek risksiz araçlarda tutulması zorunlu kılındı.

Buna göre tasarruf finansman şirketleri varlıklarını yalnızca şu alanlarda değerlendirebilecek:

NEMASIZ FON BAKİYELERİNE VE YÜKSEK TUTARLI SÖZLEŞMELERE YENİ SINIR

Tasarruf fon havuzlarında nemasız (getirisiz) şekilde bekletilen tutarlar kontrol altına alındı. Günlük getirisiz bakiyenin, şirketin bir önceki ay sonundaki toplam tasarruf fon havuzunun binde 2’sini aşamayacağı hükme bağlandı. TCMB Elektronik Fon Transferi (EFT) sisteminin kapanış saatinden sonra havuza intikal eden tutarlar ise bir sonraki günün hesaplamasına dahil edilecek.

ÖTE YANDAN “YÜKSEK TUTARLI SÖZLEŞME” BARAJLARI DA GÜNCELLENDİ:

Genel yüksek tutarlı sözleşme sınırı 2 milyon 509 bin 800 liradan 5 milyon liraya çıkarıldı.
Konut veya çatılı iş yeri sözleşmelerinde bu sınır 6 milyon 274 bin 500 liradan 12 milyon 500 bin liraya yükseltildi.

Şirketlerin portföyündeki yüksek tutarlı sözleşmelerin toplam tutarı, ilgili dönemdeki tüm sözleşmelerin yüzde 5’ini geçemeyecek.

1 Ocak 2025’ten sonra faaliyete başlayan şirketler için bu sınır kademeli uygulanacak; 30 Haziran 2027’ye kadar yüzde 15, 1 Temmuz - 31 Aralık 2027 tarihleri arasında ise yüzde 10 tavanı geçerli olacak.

TASARRUF FİNANSMAN SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?

Yüksek banka faizlerine alternatif arayanların yöneldiği bu sistemde, talep edilen finansman tutarının yaklaşık yüzde 7'si hizmet bedeli (organizasyon ücreti) olarak peşin tahsil ediliyor. Bunun haricinde tapu harcı, ipotek bedeli veya noter devir ücreti gibi yasal zorunluluklar dışında şirket tarafından faiz adı altında ek ödeme alınmıyor.

Örnek olarak 1 milyon liralık bir araç alımında süreç şu şekilde işliyor:

- 70 bin TL hizmet bedeli ödenerek sisteme giriş yapılıyor.

- Alınacak 1 milyon liralık aracın yüzde 45’ine denk gelen 450 bin TL’lik peşinatın ödenmesi gerekiyor.

- Katılımcı 450 bin TL’yi peşin veya 6 ay içinde taksitler halinde ödediğinde, geriye kalan 550 bin TL’lik finansman tutarı 6’ncı ayın bitiminde şirket tarafından teslim ediliyor.

- Yüzde 45’lik kısmın 6 ayda kapatılması mecburi olmayıp katılımcının bütçesine göre bu ödeme süreci 24 veya 36 aya da yayılabiliyor. Finansman teslimatı, toplam tutarın yüzde 45’i tamamlandığında yapılıyor.

1 MİLYON LİRALIK TAŞIT İÇİN VADE VE TAKSİT SİMÜLASYONU

Mevzuat gereği sistemde araç alımları için en fazla 60 ay, konut alımları için ise 120 ay vade yapılabiliyor. Peşinatsız olarak 1 milyon liralık araç finansmanına giren bir kişinin vade seçeneklerine göre teslimat süreleri şu şekilde hesaplanıyor:

PEŞİNATSIZ KATILIM VE KÂR PAYI DURUMU

Sisteme peşinat vermeden uzun vadeli ödeme planlarıyla dahil olmak; enflasyonist ortamda paranın zaman değerini yitirmesi ve satın alınmak istenen malın fiyatının artması riskini doğurabiliyor. Bu doğrultuda uzmanlar, teslimat hakkının bir an önce alınabilmesi için yüzde 45’lik payın 6 ay içinde tamamlanmasını mali açıdan daha öngörülebilir buluyor.

Bununla birlikte, konut veya araç teslim tarihine kadar şirket hesaplarında biriken taksitlere hiçbir kâr payı işletilmiyor. Katılım bankaları cari hesaplar veya katılma hesapları üzerinden aylık ortalama yüzde 2,5 kâr payı dağıtırken, evim sisteminde biriken anapara enflasyon karşısında değer artışı sağlamaksızın teslimata kadar sabit tutuluyor.