SGK şartları ağırlaştı, gözler o sisteme çevrildi: İkinci emeklilik nasıl mümkün olacak?

Türkiye'de emeklilik sistemi yıllar içerisinde yapılan yasal değişikliklerle tamamen içinden çıkılmaz bir hale getirildi.

En son 2023 yılında çıkarılan yasa ile 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar yaş şartı olmadan emeklilik hakkı kazanırken, sonrasında işe girenler için yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60 ve daha sonraki kademeler için 61 olarak belirlendi, prim gün şartları da ciddi oranda artırıldı.

EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?

Mevcut düzenlemelere göre, 1999 ile 2008 yılları arasında sigortalı olanlar Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında 7 bin gün prim ödemek ve erkekse 60, kadınsa 58 yaşını doldurmak zorunda kalırken; 2008 sonrasında sigortalı olanlar için prim şartı 7 bin 200 güne, yaş ise erkeklerde 61'e çıkarıldı.

Bağ-Kur çatısı altında yer alanlar ise kadın ve erkek fark etmeksizin 9 bin gün prim ödemek durumunda bırakılıyor. Bağ-Kur için düzenleme yapılarak prim gününün 7 bin 200 güne indirileceği söylense de henüz atılmış bir adım yok.

SGK sisteminin sunduğu bu ağır şartlar karşısında, çalışanların sistem dışına çıkmadan veya mevcut haklarını koruyarak ikinci bir emeklilik elde etme yolları aranıyor.

İKİNCİ EMEKLİLİK SİSTEMİNİN KAPSAMI VE ÇALIŞAN EMEKLİLER

Söz konusu tamamlayıcı sistemler yalnızca aktif çalışma hayatında olanlar için değil, aynı zamanda çalışma hayatında bulunmayanlar veya halihazırda SGK'dan emekli olmasına rağmen geçim sıkıntısı yüzünden çalışmaya devam edenler için de açık tutuluyor.

Yasalar gereği emeklilik sonrasında çalışmanın önünde hukuki bir engel bulunmuyor ancak bu dönemde ödenen primler sağlık primleri olduğundan ikinci bir SGK emekliliği mümkün olmuyor. Bu noktada dışarıdan prim ödenmesine imkan tanıyan alternatif modeller devreye sokuluyor.

BİREYSEL EMEKLİLİK VE TAMAMLAYICI SİSTEMLERİ

Sabah'tan Faruk Erdem’in hazırladığı habere göre halihazırda uygulanan Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) ile önümüzdeki dönemde devreye girmesi beklenen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) bu alandaki alternatifleri oluşturuyor.

İkinci emekliliğin şartları süre açısından SGK'ya göre daha kısa vadeli bir tablo sunuyor.

Örneğin 2000 yılında SGK sistemine giren bir erkek çalışan 7 bin gün çalışıp 60 yaşında emekli olabilirken, aynı tarihte BES'e dahil olan bir kişi 10 yıl yani 3 bin 600 gün prim ödeyerek 56 yaşında emeklilik hakkı elde edebiliyor ve böylece sırasıyla önce bu sistemden, ardından SGK'dan ödeme alabiliyor.

Son dakika | Memur ve emekli zammında 2 aylık fark belli oldu

Sistemde ödenecek primleri katılımcı kendi bütçesine göre belirliyor ve istenildiği zaman artırılabiliyor. Ödenen primlerin yüzde 20'si oranında devlet katkısı sağlanıyor; örneğin ayda 1.000 TL ödeyen bir katılımcının hesabına 200 TL devlet eklemesi yapılıyor ve biriken tutarlar çeşitli fonlarda değerlendiriliyor.

Otomatik Katılım Sistemi'nde ise çalışanların ücretlerinden her ay en az yüzde 3 kesinti yapılarak birikim oluşturuluyor ancak sistem zorunlu tutulmuyor ve dileyenler sistemden çıkabiliyor. Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nde ise benzer bir yapının kurulması, sisteme giriş ve belirli süre kalmanın zorunlu olması, primlere devlet katkısının yanı sıra işveren katkısının da eklenerek üçlü bir ödeme modeliyle birikimlerin büyütülmesi öngörülüyor.

ÖDEME SEÇENEKLERİ VE YAŞ SINIRI BULUNMAYAN YAPI

Emeklilik vakti geldiğinde birikimler ve devlet katkıları toplu olarak alınabildiği gibi, talep edilmesi halinde belirlenen bir süre boyunca düzenli maaş şeklinde de ödenebiliyor. Herhangi bir alt yaş sınırı bulunmayan bu sisteme 18 yaşından küçükler de velilerinin hesapları aracılığıyla dahil olabiliyor.