Savaş şirketlerin karlarını vurdu: Tüketiciye zam endişesi kaldı

ABD ve İsrail’in İran ile yürüttüğü askeri gerilimin küresel ölçekteki ticari işletmelere faturası rekor bir hızla büyüyor. Reuters’ın dünya genelinde halka açık statüde bulunan dev şirketlerin resmi finansal deklarasyonlarını inceleyerek hazırladığı güncel analize göre, Ortadoğu'daki savaşın iş dünyasına yüklediği ek maliyet şimdiden 25 milyar dolar sınırını geride bıraktı.

Petrol zirvede, piyasalar sarsılıyor!

Tırmanışa geçen enerji fiyatları, bozulan tedarik zinciri halkaları ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik ablukası, şirketlerin operasyonel kabiliyetlerini ve kârlılık oranlarını ciddi biçimde sıkıştırıyor. Yapılan detaylı analitik çalışmaya göre, dünya genelinde en az 279 küresel firma, savaş kaynaklı finansal hasarı kendi bilançolarından uzak tutabilmek amacıyla fiyat artışları, üretim kesintileri, temettü (kâr payı) iptalleri ve acil maliyet azaltıcı paketleri devreye soktuğunu ilan etti.

ŞİRKETLER ALARM DURUMUNDA

Finansal krizden kaçmak isteyen birçok uluslararası şirket, faturayı ilk olarak çalışanlarına ve nihai tüketicilere yansıtmaya başladı. Kimi küresel işletmeler iş gücü maliyetlerini aşağı çekebilmek adına personellerini zorunlu izne çıkarırken, özellikle taşımacılık ve lojistik sektörü aktörleri doğrudan doğruya "yakıt ek ücreti" tarifelerini yürürlüğe koydu. Bazı büyük firmalar ise piyasadan hisse geri alım programlarını tamamen askıya alarak kendi hükümetlerinden acil finansal destek talebinde bulunmaya başladı.

Altın için alışılmadık tahmin: Dev banka sert bir şekilde değiştirdi!

Makroekonomik analistler, bu savaşın küresel iktisadi sistemde Covid - 19 pandemisi ve Rusya-Ukrayna askeri krizinin ardından yaşanan üçüncü büyük küresel şok dalgasına dönüştüğünü vurguluyor.

Beyaz eşya üreticisi Whirlpool’un CEO'su Marc Bitzer, pazarda tecrübe edilen daralmayı "küresel finansal krize benzer bir ölçek" şeklinde tanımladı. Şirket, kriz gerekçesiyle yıllık kazanç beklentilerini yarı yarıya düşürürken, hissedarlarına yapmayı planladığı temettü ödemelerini de tamamen durdurdu.

ENERJİ PAZARINDA YANGIN: BRENT PETROL YÜZDE 50 FIRLADI

Çatışma ikliminin en ağır tahribatı enerji piyasalarında kendisini gösterdi. İran yönetiminin dünya deniz ticareti için kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim ve baskılarını artırmasıyla birlikte akaryakıt fiyatları sert bir tırmanış grafiği çizdi. Brent tipi ham petrolün varil fiyatı 100 dolar barajının üzerine tırmanarak, askeri gerilim öncesindeki döneme kıyasla yüzde 50’den fazla değer kazandı.

Bu durum deniz taşımacılığı navlun maliyetlerini katlarken, küresel sevkiyat koridorlarında da yapısal tıkanıklıklara yol açtı. Sanayi üretiminin en temel ham maddeleri ve girdileri arasında konumlanan gübre, alüminyum, helyum, polietilen gibi kimyasal ve endüstriyel ürünlerde arz tedariki krizinin baş gösterdiği rapor edildi.

HAVACILIK SEKTÖRÜ GÖÇTÜ, OTOMOTİV DEVLERİ SALLANTIDA

Savaş kaynaklı maliyet artışlarından en radikal darbeyi alan sektör havacılık oldu. Jet yakıtı fiyatlarının küresel piyasalarda neredeyse iki katına fırlamasıyla birlikte, havayolu şirketlerinin sırtına binen toplam ek mali binişin yaklaşık 15 milyar dolara ulaştığı hesaplandı.

Otomotiv dünyasının en büyük oyuncularından Toyota, Ortadoğu kaynaklı krizin şirkete tam 4,3 milyar dolarlık devasa bir finansal darbe vurabileceğini ilan etti. Hızlı tüketim maddeleri üreticisi Procter & Gamble ise vergi sonrası net kâr hanesinde yaklaşık 1 milyar dolarlık bir kayıp öngördüğünü paylaştı. Küresel gıda zinciri McDonald's da tedarik koridorlarındaki aksamalar nedeniyle uzun vadeli maliyet enflasyonunun kalıcı olarak yükseleceğini tahmin ettiğini açıkladı.

KRİZİN BOYUTU TRUMP TARİFELERİNİ DE YALADI YUTTU

Hazırlanan ekonomik analizde öne çıkan en çarpıcı kıyaslama, savaşın faturasının ABD Başkanı Donald Trump dönemindeki agresif gümrük tarifelerinin yarattığı hasara yaklaşması oldu. Geçtiğimiz yıl yüzlerce küresel şirket, Trump’ın korumacı gümrük vergileri uygulamaları nedeniyle toplamda 35 milyar doları bulan bir ek maliyet bildirmişti. Ancak İran merkezli savaşın faturasının, henüz sadece birkaç ay içinde 25 milyar dolar sınırını aşması krizin ve gelecekteki zamların boyutunu kanıtladı.

Petrol için korkutan senaryo yazıldı: Küresel ekonomi için kıyamet kapıda!

Goldman Sachs analistleri, Avrupa genelindeki şirketlerin bu tırmanan hammadde ve enerji maliyetlerini tüketicilere doğrudan yansıtmakta zorlanacağını, bunun da kâr marjlarını daraltacağını ifade etti. Uluslararası yatırım bankası Union Bank of Switzerland (UBS) ise otomotiv, telekomünikasyon ve tüketici ürünleri başta olmak üzere birçok sektörde kâr beklentilerinin aşağı yönlü revize edildiğini duyurdu. Finans uzmanlarına göre, savaşın asıl yıkıcı ekonomik etkisi henüz şirket bilançolarına tam manasıyla yansımış değil; asıl büyük şok ikinci çeyrekten itibaren hissedilecek.