Dağların altında bitmek bilmeyen hidrojen rezervi keşfedildi: Tükendikçe yenileniyor
Doğal olarak kendi kendine oluşan "beyaz hidrojen" için dağ sıralarının derinliklerinde devasa rezervler keşfedildi. Prof. Barbara Sherwood Lollar liderliğindeki ekip, bu rezervlerin sürekli yenilendiğini ortaya koydu.
Bilim insanları, dağ sıralarının ve yaşlı kıtasal kabukların derinliklerinde doğal yollarla oluşan devasa hidrojen rezervleri tespit etti. "Beyaz hidrojen" olarak adlandırılan bu kaynak, yandığında yalnızca su açığa çıkarıyor ve pahalı endüstriyel üretim süreçlerine ihtiyaç duymuyor.
Yeni rezerv ABD piyasasını alt üst edecekFABRİKAYA GEREK YOK, DÜNYA KENDİSİ ÜRETİYOR
Günümüzde kullanılan hidrojenin büyük bölümü endüstriyel süreçlerle elde ediliyor. Hidrojen türleri ise üretilme çeşitlerine göre renklerle adlandırılıyor.
Metan reformasyonuyla üretilen ucuz ama karbondioksit salan türe gri hidrojen, karbonu yakalanan versiyonuna mavi hidrojen, yenilenebilir enerjiyle suyun ayrıştırılmasından elde edilene yeşil hidrojen, nükleer enerjiyle üretilene ise pembe hidrojen deniyor.
Beyaz hidrojen ise bunların hiçbirine benzemiyor. Doğanın kendi mekanizmalarıyla ürettiği bu kaynak iki farklı jeolojik süreçle ortaya çıkıyor.
Birincisinde mantodaki demir zengini kayaçlar suyla temas edip oksitleniyor. Serpantinleşme adı verilen bu reaksiyon doğrudan hidrojen üretiyor. İkincisinde ise yaşlı kıtasal kabuklardaki uranyum ve toryum gibi radyoaktif elementlerin yaydığı radyasyon su moleküllerini parçalıyor. Radyoliz olarak bilinen bu süreç milyar yılı aşan zaman dilimlerinde kesintisiz devam edebiliyor.
ALPLER'DEN PİRENELER'E SÜREKLİ DOLUM
Toronto Üniversitesi Yer Bilimleri Bölümünden Prof. Barbara Sherwood Lollar liderliğindeki ekibin çalışmaları Alpler ve Pireneler gibi dağ sıralarının altında önemli rezervlerin korunduğunu ortaya koydu.
JGR Solid Earth ve PNAS dergilerinde yayımlanan araştırmalara göre bu dağlardaki erozyon ve izostatik dengelenme süreci, hidrojen üreten derin kayaçları sürekli yüzeye doğru taşıyor. Kayaçlar yükseldikçe suyla buluşuyor ve yeni hidrojen üretimi tetikleniyor. Bu dinamik denge sayesinde rezervler tükenmek yerine sürekli yenileniyor.
Fransa'nın Lorraine bölgesinde Avrupa'nın en büyük doğal hidrojen rezervlerinden biri tespit edildi. Kanada'nın Ontario eyaletindeki Timmins madenlerinden yılda 140 ton hidrojen salınıyor. Bu miktar yaklaşık 400 evin yıllık enerji ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde.
TEK KULLANIM ALANI MALİ'DE
Dünyada beyaz hidrojeni doğrudan elektrik üretiminde kullanan tek yer şu an Mali'deki Bourakébougou sahası. Fas, Namibya, Güney Afrika ve Avustralya'da da rezervler tespit edilmiş durumda. Avustralya'da 2023'ten itibaren beyaz hidrojen arama izinleri ciddi biçimde arttı.
Prof. Sherwood Lollar araştırmaların önemini şu sözlerle özetledi:
"Bu veriler, ayaklarımızın altındaki kayalardan üretilen düşük maliyetli bir yerli enerji kaynağına erişmek için henüz değerlendirilmemiş önemli fırsatlar olduğunu gösteriyor."
MEVCUT MADENLERE ENTEGRE EDİLEBİLİR
Beyaz hidrojenin en kritik avantajlarından biri maliyet. Doğal hidrojen rezervleri nikel, bakır, lityum, helyum, krom ve kobalt gibi kritik madenlerin zaten çıkarıldığı sahalarda da tespit edildi. Bu da sıfırdan devasa altyapı yatırımı yapmadan, mevcut madencilik faaliyetlerine düşük maliyetle entegrasyon imkanı sunuyor.
2,3 milyon ton bulundu: Apalaş Dağları'nda 130 milyon elektrikli aracı çalıştıracak dev rezerv keşfedildiFosil yakıt ithalatına bağımlı ülkeler için beyaz hidrojen hem enerji bağımsızlığı hem de düşük karbon hedeflerine ulaşmada yeni bir yol açıyor. Ancak keşifler henüz erken aşamada ve rezervlerin ticari ölçekte çıkarılması için teknolojik ve hukuki altyapının olgunlaşması gerekiyor.
