100 yıl sonra bir ilk! Bilim dünyasını şaşkına çeviren yeni kedi türü keşfedildi
Bolivya’da yıllarca sıradan bir yaban kedisi sanılan gizemli hayvanın DNA’sı, bilim dünyasını şaşkına çevirdi. Araştırmacılar, 100 yılı aşkın süredir ilk kez tamamen yeni bir kedi türü keşfetti: Leopardus tilcayo.
Bolivya'da yıllardır yanlış tanımlanan küçük bir yaban kedisi, bilim dünyasında büyük bir keşfin kapısını açtı. 2016 yılında bir yaban hayatı merkezine getirilen ve ilk bakışta farklı görünümlü bir “evcil kedi” sanılan hayvanın, yapılan kapsamlı genetik incelemeler sonucunda daha önce bilim tarafından tanımlanmamış ayrı bir tür olduğu ortaya çıktı.
10 köpeğin karşısına tek başına dikildi! Mahallenin turuncu kabadayısı Charlie olay olduAraştırmacılar yeni türe, Bolivya’da yöre halkının nesillerdir kullandığı “tilcayo” adından esinlenerek Leopardus tilcayo ismini verdi.
YOLDA BULUP EVİNE GÖTÜRDÜ
Keşfin hikâyesi 2016 yılında başladı. Bolivya’da biyolog ve National Geographic Explorer olarak çalışan Paola Nogales-Ascarrunz, Senda Verde yaban hayatı merkezinden gelen bir telefonla sıra dışı bir kedi olduğunu öğrendi.
Hayvan, ormanlık alana yakın bir yolda yavruyken bulunmuş ve onu bulan kişi tarafından evine götürülmüştü. Bir süre evcil kedi sanılan hayvan yaklaşık bir yıl sonra sahibinin, onun aslında vahşi bir hayvan olduğunu fark etmesi üzerine yaban hayatı merkezine teslim edildi.
Nogales-Ascarrunz hayvanı gördüğünde dikkatini çeken ilk şey görünüşü oldu. Küçük ve basık yüzü, yuvarlak kısa kulakları, uzun bıyıkları ve en önemlisi gövdesini kaplayan leoparı andıran benekleri vardı.
Biyolog, hayvanın fotoğraflarını çekerek incelemeye başladı. Ancak o sırada karşısındaki canlının, bilim dünyasında bir asırdan uzun süredir görülmemiş bir keşfin parçası olduğundan habersizdi.
ARALARINDAKİ FARKI KEŞFETTİ
Nogales-Ascarrunz başlangıçta hayvanı Leopardus tigrinus olarak bilinen kaplan kedisi grubunun bir üyesi sanıyordu. Bu küçük benekli kedilerin Güney ve Orta Amerika'nın çeşitli bölgelerinde yaşadığı biliniyordu.
Ancak 2019 yılında Bolivya’daki kedi türleri üzerine bir kitapçık hazırlarken kendi çektiği fotoğrafları yeniden inceleyen araştırmacı önemli bir ayrıntıyı fark etti.
Bolivya’daki kedinin üzerindeki rozetler, komşu Brezilya’daki kaplan kedilerinin desenlerinden belirgin şekilde daha büyüktü.
Nogales-Ascarrunz’un şüpheleri bunun üzerine arttı. Farkın yalnızca dış görünüşten kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için daha kapsamlı bir araştırma gerekti.
Bunun yanıtı ise yıllar sonra genetik analizlerden geldi.
Brezilya’daki Pontifical Catholic University of Rio Grande do Sul’dan genetikçi Eduardo Eizirik ve University of Antwerp’ten Jonas Lescroart ile çalışan araştırma ekibi, kedinin genomunu diğer Leopardus türleriyle karşılaştırdı.
DNA, GİZEMİ ÇÖZDÜ
Current Biology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre ekip, Leopardus cinsinden 38 hayvanın tüm genomlarını karşılaştırdı.
Sonuç, görünüşteki farklılıkların çok ötesindeydi.
Yeni kedinin diğer kaplan kedilerinden genetik olarak ayrı bir çizgide bulunduğu ve yaklaşık 1,4 milyon yıl önce onlardan ayrıldığı belirlendi.
Araştırmacılar böylece Leopardus tilcayo adını verdikleri yeni türü bilim dünyasına sundu.
Bu keşfi önemli kılan yalnızca yeni bir kedi türünün bulunması değil. Araştırma, Güney ve Orta Amerika’daki küçük benekli kedilerin evrimsel geçmişinin daha önce düşünülenden çok daha karmaşık olduğunu da ortaya koydu.
Bilim insanları daha önce tek bir tür olarak değerlendirilen kaplan kedilerinin aslında birbirinden genetik olarak ayrılan birden fazla türden oluştuğunu ortaya koymuştu. Yeni çalışma ise bu grubun toplamda beş farklı kaplan kedisi türüne ulaştığını gösteriyor.
Araştırmacılar ayrıca Peru’da farklı özellikler taşıyan yeni bir kaplan kedisi alt türünün bulunduğuna dair kanıt sundu.
“DAHA KEŞFEDİLECEK ÇOK ŞEY VAR”
Araştırmanın ortaya çıkardığı bir başka dikkat çekici ihtimal ise margay olarak bilinen başka bir küçük yaban kedisiyle ilgili.
Uzman James Sanderson, elde edilen bulguların Meksika’dan Arjantin’e kadar tek bir tür olduğu düşünülen margayların da aslında birden fazla ayrı tür olabileceğine işaret ettiğini belirtti. Ancak araştırmanın diğer yazarları, bu konuda kesin bir sonuca varmak için daha kapsamlı genetik çalışmalar yapılması gerektiğini vurguluyor.
Bilim insanlarına göre yeni türlerin ortaya çıkarılması yalnızca taksonomi açısından değil, koruma çalışmaları açısından da büyük önem taşıyor.
Çünkü geniş bir coğrafyaya yayılan tek bir tür olarak değerlendirilen hayvanların popülasyonu, ayrı türlere ayrıldığında çok daha küçük gruplara bölünüyor. Bu da her bir türün neslinin tükenme riskinin ayrıca değerlendirilmesini gerektiriyor.
Leopardus tilcayo için ise henüz doğada kaç birey bulunduğu bilinmiyor.
PAMPAS KEDİSİNDEN SONRA BİR İLK
Araştırmacılar, küçük yabani kedilerin son derece gizemli canlılar olduğuna dikkat çekti. Ormanlarda son derece iyi saklanabilmeleri nedeniyle yalnızca fotoğraflara bakarak türleri birbirinden ayırmak her zaman mümkün olmuyor.
Genetik analizler ise çıplak gözle görülemeyen milyonlarca yıllık evrimsel ayrışmaları ortaya çıkarabiliyor.
Nogales-Ascarrunz’a göre bu keşif, bilim dünyasının doğa hakkında hâlâ ne kadar az şey bildiğini gösteriyor.
Bolivyalı araştırmacı, dünyadaki canlı çeşitliliğinin büyük bölümünün keşfedildiğinin sanılmasına rağmen küçük yaban kedileri arasında bile bilim tarafından henüz tanımlanmamış türler bulunduğunu belirtiyor.
Ve Leopardus tilcayo bunun en çarpıcı örneklerinden biri.
Üstelik bu keşif, 1923’te pampas kedisinin tanımlanmasından bu yana bilim dünyasında tamamen yeni bir kedi türünün ortaya çıkarılması açısından 100 yılı aşkın sürenin ardından gelen ilk örnek olarak dikkat çekiyor.
