Sigara yasası geliyor: Tiryakilerin hastane masraflarını şirketler ödeyecek

Sağlık Bakanlığı’nın üzerinde çalıştığı yeni sigara, tütün mamulleri, elektronik sigaralar ve ısıtılmış tütün ürünlerine yönelik yasa taslağı, sigara kaynaklı hastalıkların sağlık bütçesinde açtığı milyarlarca liralık zararın doğrudan tütün endüstrisine ödetilmesini öngörüyor.

FİLİPİNLER ÖRNEĞİ

Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, "Sağlık fonu" başlığı altında ele alınan ek vergi modelinde, Filipinler'in 2012 yılında yürürlüğe giren yasası örnek alınırken, yeni yasa taslağında çocukları, gençleri ve sigara içmeyenleri korumayı hedefleyen birçok madde bulunduğunu aktardı.

Türkiye gazetesine konuşan Ergüder sigaranın sebep olduğu hastalıklardan doğan zararın tütün endüstrisine yüklenmesini öngören “sağlık vergisi” maddesinin de taslakta yer aldığını belirtti.

DÜNYADAKİ BAŞARILI ÖRNEKLER

Sistemin dünyadaki başarılı örneklerine dikkat çeken Prof. Dr. Ergüder, tütün devlerinin sebep olduğu hastalıkların masrafını ödemek zorunda kaldığı tarihi süreci hatırlatarak, dünyada tütün ürünlerinden elde edilen vergi gelirlerinin doğrudan genel bütçeye aktarılmayıp sağlık bütçesine, tütünle mücadele programlarına veya genel sağlık sigortası fonlarına tahsis edildiği yaklaşık 48 ülke bulunduğunu ifade etti.

Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde 1998 yılında alınan bir mahkeme kararıyla Amerikan Hükümeti Sağlık Bakanlığı’nın sigara firmalarını 202 milyar dolar tazminata mahkum ettiğini ve hastalık masraflarını onlara ödettiğini kaydetti.

FİLİPİNLER VE TAYLAND MODELİ NASIL İŞLİYOR?

Benzer uygulamaların Filipinler, Tayland ve Brezilya gibi ülkelerde kurumsallaştığına işaret eden Prof. Dr. Ergüder, şu değerlendirmelerde bulundu:

İstanbul'da kaçak sigara oranı fırladı

"Filipinler bu sistemin dünyadaki en popüler örneklerinden biridir. 2012 yılında hayata geçirilen vergi reformu ile tütün ve alkolden alınan vergiler katlanarak artırıldı. Buradan elde edilen gelirler doğrudan sağlık bütçesine aktarılarak düşük gelirli milyonlarca vatandaşın ücretsiz sağlık hizmeti almasını sağladı. Uygulama sayesinde ülkede sigara kullanım oranı yüzde 15 seviyelerine kadar geriledi. Tayland ve Brezilya’da da benzer uygulamalar yapılıyor."

İSVİÇRE’DEN BULGARİSTAN’A FON UYGULAMALARI

İsviçre’de ise satılan her sigara paketinden alınan sabit bir miktarın doğrudan Tütün Önleme Fonu’na aktarıldığı bilinirken; Bulgaristan, Kosta Rika ve Panama’da tütün vergilerinin yasal bir oranının doğrudan tütün bağımlılığı tedavisi, kanser enstitüleri veya bağımlılıkla mücadele eden ulusal kurumlara aktarıldığı belirtiliyor.