Kral Charles’ın Karayipler turu öncesi kölelik krizi büyüyor: Özür gelecek mi?

İngiltere Kralı 3. Charles’ın bu ay başlayacak Karayipler turu, kraliyet programından çok İngiltere’nin kölelik geçmişi ve tazminat tartışmalarıyla gündeme geldi. Buckingham Sarayı, Charles’ın İngiltere’nin transatlantik köle ticaretindeki rolünden kaçınmayacağını ancak resmi bir özür açıklaması yapmayacağını duyurdu.

İngiltere Kralı 3. Charles'dan yapay zeka çıkışı: İnsanlığımız kutsal kalmalı

TAZMİNAT ÇAĞRILARI REDDEDİLDİ

Charles ve Kraliçe Camilla, turun ilk bölümünde Bahamalar ve Guyana’yı ziyaret edecek. Charles daha sonra Camilla ile birlikte Antigua ve Barbuda’ya geçerek 1-4 Kasım’da düzenlenecek İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı’na (CHOGM) katılacak. Turun 27 Ekim-4 Kasım arasında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Ziyaret, Karayipler ve Afrika ülkelerinin İngiltere başta olmak üzere köle ticaretine dahil olan Avrupa devletlerinden tazminat ve geçmişle yüzleşme talep ettiği bir döneme denk geldi. Konunun CHOGM kapsamında Commonwealth liderlerinin gündemine taşınması bekleniyor. İngiliz hükümeti ise kölelik için tazminat ödenmesi yönündeki çağrıları reddediyor.

"GEÇMİŞTEN KAÇILMAYACAK"

Buckingham Sarayı, Charles’ın ziyaret programının İngiltere’nin sömürgecilik ve kölelik geçmişini görmezden gelmeyeceğini açıkladı.

Saray sözcüsü, transatlantik köle ticaretinin sömürgecilik mirası ve bunun nesiller boyunca devam eden etkileri konusunda önemli tartışmalar yürütüldüğünü belirtti. Charles’ın daha önce “geçmişimizin en karanlık günleri” olarak nitelendirdiği dönemin ziyaret sırasında ele alınacağını ancak programın ağırlıklı olarak ev sahibi ülkelerin bugünü ve geleceğine odaklanacağını söyledi.

RESMİ ÖZÜR DİLENECEK Mİ?

Saray ayrıca Charles’ın geçmişteki yanlışları kabul etmek ve günümüzde devam eden eşitsizliklere yönelik çözüm yolları bulmak amacıyla yıllardır yürüttüğü çalışmalara vurgu yaptı.

Ancak resmi özür ve tazminat konusunda karar merciinin hükümet olduğu belirtildi. Bu nedenle Charles’ın ziyaret sırasında İngiltere adına resmi bir özür açıklaması beklenmiyor.

Charles daha önce kölelik nedeniyle “kişisel üzüntüsünü” dile getirmiş, 2021'de Barbados'taki konuşmasında köleliği İngiltere tarihini “lekeleyen” bir vahşet olarak tanımlamıştı. Buna karşın İngiliz kraliyet ailesi ve hükümeti bugüne kadar transatlantik köle ticareti için resmi bir devlet özrü yayımlamadı.

JAMAİKA'DAN CHARLES'A TARİHİ BAŞVURU

Tartışmayı daha da büyüten gelişme ise Jamaika’dan geldi.

Jamaika hükümeti, 7 Eylül’de Charles’a resmi bir dilekçe sunarak köleliğin hukuki boyutunun incelenmesi için konunun Judicial Committee of the Privy Council'a taşınmasını istedi. Jamaika, Charles’tan ülkenin devlet başkanı sıfatıyla üç temel konuda hukuki görüş alınmasını talep etti.

Bu sorular arasında Jamaika’da uygulanan köleliğin dönemin İngiliz hukukuna göre yasal olup olmadığı, zorla taşınma ve köleleştirmenin uluslararası hukuk açısından suç teşkil edip etmediği ve İngiltere’nin köleliğin sonuçları nedeniyle Jamaika halkına karşı hukuki bir telafi yükümlülüğü bulunup bulunmadığı yer aldı.

KÜLTÜR BAKANI'NDAN AÇIKLAMA

Jamaika hükümeti özellikle dilekçenin doğrudan bir parasal tazminat talebi içermediğini açıkladı. Kültür Bakanı Olivia Grange, başvurunun öncelikle köleliğin hukuki statüsü ve İngiltere'nin olası sorumluluğunun incelenmesini amaçladığını söyledi.

İngiltere hükümeti ise mevcut tutumunu koruyarak kölelik için tazminat ödemeyeceğini açıkladı.

3,2 MİLYON AFRİKALI KÖLE OLARAK TAŞINDI

Tartışmanın merkezinde İngiltere'nin transatlantik köle ticaretindeki tarihi rolü bulunuyor.

Avrupalı tüccarlar 15. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar en az 12,5 milyon Afrikalıyı kaçırarak köle ticaretinin parçası haline getirdi. İngiltere'nin yaklaşık 3,2 milyon insanın Atlantik üzerinden taşınmasından sorumlu olduğu tahmin ediliyor. Bu rakam İngiltere'yi Portekiz'in ardından transatlantik köle ticaretinde en aktif ikinci Avrupa ülkesi konumuna getiriyor.

Jamaika'nın başvurusunda ise ülkenin kölelik geçmişine ilişkin çok daha somut bir tarihsel arka plan bulunuyor. Jamaikalı yetkililer, 1781'de Zong adlı köle gemisinde sigorta ödemesi alınabilmesi amacıyla çok sayıda köleleştirilmiş Afrikalının denize atılmasını da kölelik sisteminin sonuçlarını gösteren tarihi örneklerden biri olarak gündeme getirdi.

CHARLES, 56 ÜLKELİ COMMONWEALTH'İN BAŞINDA

Charles’ın turunun bir diğer önemli boyutu ise Commonwealth.

Kral, yaklaşık 2,7 milyar nüfusa sahip 56 ülkeli İngiliz Milletler Topluluğu'nun başkanı konumunda. Bu ülkelerin önemli bölümü geçmişte Britanya İmparatorluğu'nun parçasıydı. Charles aynı zamanda Bahamalar ve Antigua ve Barbuda'nın da devlet başkanı. Guyana ise cumhuriyet statüsünde bulunuyor ve Charles'ın ziyareti ülkenin İngiltere'den bağımsızlığının 60. yılına denk geliyor.

Charles, monarşinin köle ticaretiyle tarihsel bağlantılarına ilişkin araştırmaları da destekledi. Saray, yaklaşan tur sırasında bu geçmişin yanı sıra eşitsizliklerin azaltılması ve ziyaret edilen ülkelerin geleceğine ilişkin çalışmaların da öne çıkarılacağını belirtti.