İngiltere'ye karşı tarihi başkaldırı! Üç ülke bağımsızlık için ortak mutabakata imza attı

Birleşik Krallık'ın geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendiren tarihi bir adım atıldı. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın bağımsızlık yanlısı siyasi liderleri, Galler'in başkenti Cardiff'te bir araya gelerek ülkelerinin kendi geleceklerini belirleme hakkını savunan ortak bir mutabakat zaptına imza attı.

Birleşik Krallık dağılacak mı? İskoçya Galler ve Kuzey İrlanda bağımsızlık yolunda

İskoçya Bölgesel Başbakanı ve İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri John Swinney, Galler Bölgesel Başbakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth, Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı ve Sinn Fein Başkan Yardımcısı Michelle O’Neill ile Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald tarafından imzalanan belge, Londra yönetimine karşı ortak siyasi tutumun ilanı niteliği taşıdı. Liderler toplantıya hükümet temsilcileri olarak değil, parti liderleri sıfatıyla katıldı.

İNGİLİZ HÜKÜMETİNE ÇAĞRI

Mutabakatın merkezinde, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda halklarının kendi anayasal geleceklerini demokratik yollarla belirleme hakkı yer aldı. Belgede, Westminster yönetiminin bu hakkı engellememesi gerektiği vurgulanırken, İngiliz hükümetine anayasal değişime hazırlanma, planlama ve bu süreci kolaylaştırma çağrısı yapıldı.

“WESTMINSTER'IN ZAMANI SONA ERİYOR”

Liderlerin imzaladığı metinde, siyasi dengelerin Birleşik Krallık genelinde değiştiği belirtilerek, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'da ilk kez bağımsızlık hedefini savunan partilerin yönetimde olduğu vurgulandı.

Mutabakatın en dikkat çeken mesajlarından biri ise “Westminster’ın zamanının sona ermekte olduğu” yönündeki ifade oldu. Liderler, Londra merkezli yönetim yerine ülkelerin eşitler olarak işbirliği yaptığı yeni bir siyasi düzen istediklerini açıkladı.

Swinney, İskoçya'da mayıs ayında yapılan seçimlere dikkat çekerek, seçim sonuçlarının Birleşik Krallık'ın anayasal geleceği açısından yeni bir dönemin kapısını açtığını savundu.

"KENDİ KADERİNİ TAYİN ETME HAKKI" VURGUSU

Swinney, “Bu seçim Birleşik Krallık'ta farklı bir durum oluşturdu. Birleşik Krallık'ın anayasa yolculuğunda önemli bir noktayı temsil ediyoruz. İmzaladığımız anlaşmanın merkezini kendi kaderini tayin etme hakkı oluşturuyor” dedi.

SNP lideri, üç siyasi hareketin kendi kaderini tayin etme ilkesi etrafında tamamen birleştiğini belirtti. İskoçya'da 2014'te yapılan bağımsızlık referandumunda seçmenlerin yüzde 55'e karşı yüzde 45 oranıyla Birleşik Krallık'ta kalma yönünde oy kullanmasının ardından SNP ikinci bir referandum talebini sürdürüyor.

"EŞİT MUAMELE GÖRMEMİZ GEREKİYOR"

Galler lideri Rhun ap Iorwerth ise Londra yönetiminin Galler'e yaklaşımını eleştirdi.

Iorwerth, “Galler’in bazı güçlere sahip olması ve eşit muamele görmesi lazım. Bunu hak ediyoruz. Bu nedenle komşularımızla çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.

Plaid Cymru, uzun vadede bağımsız bir Galler hedefini savunuyor. Ancak Iorwerth, mevcut parlamento döneminde bağımsızlık referandumu yapılmasını gündeme getirmiyor. Buna karşılık Galler'in referandum yapıp yapmama konusunda karar verme yetkisinin Cardiff yönetimine devredilmesini istiyor.

SINN FEIN'DEN REFERANDUM MESAJI

İrlanda'nın yeniden birleşmesini savunan Sinn Fein'in Genel Başkanı Mary Lou McDonald ise mutabakatı “tarihi bir belge” olarak nitelendirdi.

McDonald, “Ülkemiz ikiye ayrılmış halde. Referandum hakkımız var. Geleceğimizi belirleme hakkımız var. Hiçbir İngiliz Başbakanın bu hakkın masada olmadığını söylemesine tahammülümüz yok” dedi.

Sinn Fein, Kuzey İrlanda'nın İrlanda Cumhuriyeti ile birleşmesi için referandum yapılmasını istiyor. 1998 tarihli Hayırlı Cuma Anlaşması da belirli koşullar altında Kuzey İrlanda'nın statüsüne ilişkin referandum yapılmasının önünü açıyor.

TRUMP'IN SÖZLERİ KARARI ETKİLEDİ Mİ?

Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O’Neill de benzer bir mesaj verdi.

O’Neill, “Büyük bir değişim zamanında yaşıyoruz. Hiçbir İngiliz Başbakan yaşananları durduramaz. Kendi kaderimizi tayin etme hakkımıza ihtiyacımız var” diye konuştu.

O’Neill'in açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçtiğimiz günlerde İrlanda'nın birleşmesini desteklediğini söylemesinin ardından geldi. O’Neill, Trump'ın sözlerinin İrlanda'nın birleşmesine ilişkin tartışmanın yeniden güç kazandığını gösterdiğini savundu.

EKONOMİ, ENERJİ VE AB DE MASADA

Cardiff'teki mutabakat yalnızca bağımsızlık ve referandum taleplerinden oluşmadı. Üç siyasi hareket, ayrılıkçı hedeflerinin yanı sıra ekonomik ve enerji politikalarında da daha yakın çalışmayı kararlaştırdı.

Belgede, daha güçlü ve daha adil ekonomiler oluşturulması, ekonomik eşitsizliğin azaltılması ve zenginlik ile fırsatların toplum genelinde daha adil dağıtılması hedeflendi. Liderler, Londra merkezli Whitehall'ın mevcut ekonomik modelini eleştirerek farklı bir ekonomik yaklaşım geliştirmek istediklerini belirtti.

Bir diğer ortak başlık ise enerji oldu. İskoçya, Galler ve İrlanda'nın sahip olduğu özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla geliştirilmesi, enerji faturalarının düşürülmesi ve enerji kaynaklarından elde edilen ekonomik faydanın bölge halkına aktarılması hedeflendi.

"GELECEĞİMİZ AVRUPA BİRLİĞİ'NDE"

Mutabakatın bir diğer dikkat çekici ayağını ise Avrupa Birliği oluşturdu.

Liderler, Brexit'in ekonomilere zarar verdiğini ve halkların fırsatlarını sınırlandırdığını savunarak, ülkelerinin geleceğinin Avrupa Birliği'nde olması gerektiğini belirtti.

Bu doğrultuda Avrupa ile ticaret, yatırım, kültür ve siyasi işbirliğinin güçlendirilmesi için ortak çalışma yürütülmesi kararlaştırıldı.

Belgede ayrıca üç siyasi hareketin anayasal hedeflerinin ve zamanlamalarının birbirinden farklı olduğu kabul edildi. Ancak ortak noktalarının, halkların kendi gelecekleri hakkında söz sahibi olması ve İskoçya, Galler ve İrlanda arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi olduğu vurgulandı.

LONDRA İLE GERİLİM BÜYÜYEBİLİR

Cardiff'teki hamle, Londra ile bağımsızlık yanlısı yönetimler arasındaki gerilimi daha da artırabilecek bir gelişme olarak değerlendirildi. İngiliz hükümeti yeni bağımsızlık referandumlarına sıcak bakmıyor. Buna karşın İskoçya ve Kuzey İrlanda'daki bağımsızlık ve birleşme taleplerinin siyasi gündemde giderek daha fazla yer bulması, Birleşik Krallık'ın anayasal geleceği konusundaki tartışmayı yeniden merkezine taşıdı.

Cardiff'teki toplantı, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın ilk kez aynı anda bağımsızlık yanlısı siyasi güçler tarafından yönetildiği bir dönemde gerçekleşmesi açısından da tarihi önem taşıyor.