Arjantin’den Hindistan’a, Trump’tan Putin’e Türkiye’yi de içine alan otokrat rejimlerin hüküm sürdüğü bir dalga dünyayı sarmıştı.
Adına otoriter demokrasi deniyordu.
Liberal demokrasiden farkı popülist sağ liderlerin ülkelerindeki her alanı kontrol etmeleriydi. Kuvvetler ayrılığı değil kuvvetler birliği temel prensipti. Büyük şirketleri, ihale düzenini, yargı ve medyayı kontrol etmek önkoşuldu…
Macaristan’ı 16 yıl yöneten Viktor Orban otokrasinin öncü liderlerindendi. Yenilmesi, iktidarı bırakması bu sebeple heyecan yarattı…
Sadece diğer otokrat rejimlerde değil demokrasiyle yönetilen ülkelerde de heyecan yarattı… Çünkü bu iklim yerleşirse, kök salarsa kolay kolay gitmez, demokrasinin kazanımları yerle yeksan olurdu…
Erken konuşmak doğru değil ama kimine göre Macaristan seçimleri otoriter demokrasinin ipini çekti…
Temel soru şu…
Viktor Orban mı kaybetti, Peter Magyar mi kazandı?
Orban kaybetti çünkü; Macaristan’ı Avrupa Birliği’nden koparıyordu…
Magyar kazandı çünkü; Avrupa’ya dönüşü vaat etti…
Orban kaybetti çünkü; baskıyla, yargı ve medyayı denetim altında tutarak istediğini yapacağına inandı…
Magyar kazandı çünkü; demokrasi ve özgürlük vaat etti…
Orban kaybetti çünkü; 800 bin Macar genci trene atlayıp Avrupa’nın içlerine sarktı, yeni bir hayat aradı. Evlerinden uzakta daha mutlu olacaklarını düşündü…
Magyar kazandı çünkü; yüzbinlerce gence geri dönüş kapısını açtı…
Gelelim kritik konuya… Macaristan’ı Türkiye ile karşılaştırmak doğru mu?
Birebir olmasa bile benzerlikler var; bizde de uzun tek parti iktidarı var. Bizde de Anayasal tek adam rejimi kuruldu. Bizde de yargının araçsallaştırıldığı iddiası var. Bizde de medyanın yüzde 80’inin iktidar kontrol ediyor. Bizde de baskının dozu son yıllarda artı. Biz de Avrupa’dan koptuk… Bizim gençlerimiz de gözünü Avrupa’ya dikti, gurbete yerleşmenin yollarını arıyor…
Üstüne üstlük bizim kötü giden ekonomimiz var, üstesinden gelemediğimiz kronikleşen enflasyon sorunumuz var, baş edilmeyen hayat pahalılığı altında ezilen milyonlar var…
Anketlere göre Orban kaybedecekti; kaybetti…
Anketler seçmeni kandırmadı!..
Macaristan’da dünya siyasi tarihine geçecek bir olay daha yaşandı. Orban’ı hem Putin hem Trump destekliyordu. Rusya ve ABD’nin seçim kazansın diye aynı anda desteklediği ilk liderdi!..
Süper güçlerin desteği işe yaramadı. Bu da Avrupa’nın selameti açısından iyi sonuç. Avrupa’daki heyecan dalgasının bir nedeni de bu. Otokratların dominant kişilikleri karşısında ezilen Batılı liderler Macaristan seçimiyle az da olsa nefes aldı…
Ve en önemlisi… Seçimde taraf olan Trump da yenildi Putin de…
Macaristan seçimlerinin Türkiye’ye etkisi ne olur derseniz; muhalefet moral üstünlüğünü katlayarak sürdürür…
