Kilosu 250 liradan başlıyor: Hasadı devam ediyor, ülkeye yüzlerce milyon dolar kazandırıyor

Türkiye'de kiraz sezonu iki hafta önce İzmir-Manisa bölgesinde açıldı. Hasat şimdi Denizli'nin Honaz ilçesine taşındı. Önümüzdeki haftalarda sırasıyla Isparta, Afyonkarahisar, Kütahya, Amasya ve Tokat'a yayılacak hasat, temmuz sonunda Kahramanmaras Andırın'da kapanacak. Toplamda yaklaşık 6 haftalık bir hasat dönemi öngörülüyor.

Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği (BAİB) Başkanı Mehmet Ali Can, Denizli'nin Honaz ilçesindeki kiraz bahçeleri ve paketleme tesisinde basın mensuplarına hasat sezonuyla ilgili açıklamalarda bulundu.

DÜNYA LİDERİ TÜRKİYE, RAKİPLERLE REKABETTE ZORLANIYOR

Türkiye yıllık 700 bin tonluk üretimiyle dünyanın en fazla kiraz yetiştiren ülkesi konumunda. Yıllık ihracat hedefi 60-70 bin ton arasında seyrediyor.

Ancak bu yıl sadece Türkiye'de değil rakip ülkelerde de rekolte yüksek. Can bu durumun ihracatı zorlaştırdığını belirterek, "Özellikle Yunanistan, İspanya gibi ülkelerde kiraz rekoltesinin bol olması bizi zorluyor" dedi.

DÖVİZ BASKISI İHRACATÇIYI SIKIŞTIRIYOR

Sektörün en büyük sıkıntılarından biri de döviz baskısı. Can, enflasyonla döviz artışı arasındaki makasın son 3-4 yıldır ihracatçı aleyhine açıldığını vurguladı. Türkiye'nin kirazda "tedarikçi" konumundan "tamamlayıcı" konumuna gerilediğini söyleyen Can, ihracatçılara sağlanan yüzde 3'lük döviz desteğinin en az yüzde 5'e çıkarılmasını istedi.

"Daha da yüksek olursa seviniriz. Çünkü maliyetleme, enflasyonla döviz artışını kıyasladığınız zaman belki yarı yarıya seviyesinde. Döviz artışı çok düşük kaldı. Son 3-4 yıldır bu bizim satışımızı zorlaştırıyor" diye konuştu.

KÜÇÜK ÖLÇEKLİ ÜRETİMDE MALİYET ARTIRIYOR

Can, Türkiye'de tarımın en temel sorununu küçük ve parçalı arazi yapısı olarak tanımladı.

"Bu standart ve kalite sağlamıyor, maliyeti artırıyor. Bir üretici için 10 dönümü sökmek, 3 yıl beklemek, yeni bir çeşide geçmek bunların hepsi maliyet. Dolayısıyla en büyük problem ölçek problemi. Çok parçalı ve ufak üretim yapıyoruz. Dolayısıyla teknolojiyi kullanamıyoruz. Yenileme yapamıyoruz. Standart sağlayamıyoruz" ifadelerini kullandı.

İşçilik maliyetleri de yüksek seyrediyor. Topladığı her kilo kiraz için işçiye 40 lira ödeniyor. Günlük 40 kiloya kadar toplayan bir işçinin yevmiyesi bin 600 ile 2 bin lira arasında değişiyor.

BÖLGEDE 10 BİN ÜRETİCİ, 20 HATLIK PAKETLEME TESİSİ VAR

Honaz bölgesinde yaklaşık 10 bin üreticiden kiraz temin ediliyor. Kalitesine göre değişen kilogram fiyatı 250 liradan başlıyor. Toplanan ürün 20 hattan oluşan paketleme tesisinde renginden boyutuna kadar birçok aşamadan geçerek yüzde 100 kalite kontrolüne tabi tutuluyor.

GÖZLER 500 BİN TONLUK ÇİN PAZARINDA

Sektör için en büyük fırsat Çin ve Uzak Doğu pazarı. Çin tek başına yılda 500 bin ton kiraz ithal ediyor. Can, bu pazara yönelik çalışmaların sürdüğünü ancak Akdeniz meyve sineği kaynaklı teknik bir engelin aşılması gerektiğini belirtti.

SON 10 YILDA KİRAZ İHRACATI NASIL SEYRETTİ?

BAİB, geçen yılki 67 bin tonluk toplam ihracatın 27 bin tonuyla birlikler arasında birinci sırada yer aldı. Son 10 yılın verilerine bakıldığında miktar bazında dalgalanma yaşanırken gelir bazında genel bir artış eğilimi dikkat çekiyor.

2016'da 79 bin ton ihracattan 183 milyon dolar gelir elde edildi. 2020'de 87 bin ton ve 224 milyon dolarla zirve yapıldı. 2023'te 83 bin ton ve 215 milyon dolara ulaşıldı. 2024'te miktar 67 bin tona gerilerken gelir 210 milyon dolarda kaldı. Don felaketinin vurduğu 2025'te ise ihracat 6 bin tona, gelir 48 milyon dolara düştü.

(DHA)