Emeklilikte her şeyi değiştirecek 6 kritik madde: Maaş zammında tek formül masada

Türkiye'de sayıları 17 milyona dayanan emekli, dul ve yetim aylığı alanlar açlık sınırında yaşarken, iktidar emeklilik sisteminde değişiklik yapmak üzere bir komisyon kurdu. Komisyonun emeklilik sisteminde köklü değişiklikler yapacağı sık sık iktidar medyası tarafından gündeme getiriliyor.

Ancak masada hangi konuların olduğu henüz açıklanmış değil. İktidar kanadından bu meseleye dair yapılmış bir açıklama bulunmuyor.

İKTİDAR MEDYASINDAN SORUN VE ÖNERİLER

2023/04/13/emekli4.jpg

Buna karşın iktidar medyası konuyu sık sık gündeme getiriyor, emeklilere "müjdeler" veriyor. Maaş zammı oranlarının eşitlenmesi için 6 maddelik formülü yazdı.

Sabah Gazetesi'nden Faruk Erdem, mevcut sistemdeki "üçlü karma yapı" ve "maaş bağlama adaletsizliği" gibi emeklilikte kronik sorunları sıralayıp çözümleri sıraladı.

Erdem'in sunduğu 6 kritik madde özetle şu şekilde:

ÜÇLÜ SİSTEM YERİNE "TEK FORMÜL"

Sorun: Farklı dönemlerin farklı Aylık Bağlama Oranları (ABO) ile hesaplanması karmaşaya ve dengesizliğe yol açıyor.

Çözüm: Sistemin sadeleşmesi. Üçlü yapı yerine, herkes için sabit bir ABO ve yatırılan primlere dayalı tek bir hesaplama formülü getirilmeli

ZAM ORANLARINDA EŞİTLİK

2023/04/19/emekli.jpg

Sorun: SSK ve Bağ-Kur emeklileri sadece enflasyon kadar zam alırken, memur emeklilerinin toplu sözleşmeye tabi olması fark yaratıyor.

Çözüm: Tüm emeklilerin toplu sözleşme kapsamına alınması veya zamların 6 ay yerine her ay bir önceki ayın enflasyonu kadar yansıtılması (refah payı tartışmalarını bitirmek adına).

GÜN SAYISININ ETKİSİ ARTACAK

Sorun: Mevcut sistemde çok gün çalışan değil, yüksek prim ödeyen daha avantajlı. Bu da sistemde kalmayı cazip kılmıyor.

Çözüm: Sadece ödenen prim tutarı değil, toplam çalışma gün sayısının da maaşa doğrudan ve güçlü bir etkisi olması sağlanmalı. Böylece "geç emekli olanın daha yüksek maaş alması" garanti edilmeli.

GÜNCELLEME KATSAYISINA "SABİT" AYAR

Sorun: Emekli olunan yıla göre büyüme ve enflasyon parametreleri değiştiği için, bir yıl sonra emekli olan bir kişi daha düşük maaş alabiliyor.

Çözüm: Yıllar arasındaki bu farkı ortadan kaldırmak için sabit bir güncelleme katsayısı belirlenmeli.

TABAN MAAŞ VE KÖK MAAŞ DENGESİ

2023/04/19/emekli3.jpg

Sorun: En düşük emekli maaşına yapılan Hazine desteği, daha çok prim ödeyen ile az ödeyen arasındaki maaş farkını neredeyse sıfıra indirdi.

Çözüm: Taban maaş uygulamasının kaldırılarak kök maaşlara kademeli seyyanen artış yapılması veya taban maaşın hemen üzerindeki aylıklara kademeli iyileştirme getirilmeli.