Macaristan'ın genç muhalefet lideri seçim vaatlerini sıraladı! Yaşanmış olanların hepsi tanıdık geldi
Macaristan’da pazar günü yapılacak genel seçim öncesi, Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarına son verme iddiasıyla öne çıkan isim Peter Magyar oldu. 45 yaşındaki siyasetçi, kısa sürede kurduğu yükselişin merkezine yalnızca iktidar eleştirisini değil, seçim sonrası için açıkladığı kapsamlı değişim planını da yerleştirdi.
VAATLERİ NEDİR?
Peter Magyar, seçimi kazanmaları hâlinde yalnızca hükûmet kurmayacaklarını, Orban döneminde kurulan siyasi yapıyı da adım adım dağıtacaklarını savunuyor.
Programının merkezinde Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerin onarılması, hukuk devleti uygulamalarına dönüş, olağanüstü hâlin kaldırılması ve ülkenin yeniden Meclis eliyle yönetilmesi var.
Magyar, Avrupa Savcılığı’nın Macaristan’da da devreye girmesini, kamu ihaleleri ile AB fonlarının dağıtımının denetlenmesini ve yolsuzlukla mücadele için ayrı bir bakanlık kurulmasını istiyor.
Devlet kurumlarında etkili olduğu belirtilen Fidesz kadrolarının görevden alınacağını, kamu yayıncılığının yeniden yapılandırılacağını ve iktidar çevrelerine aktarıldığı öne sürülen kamu kaynaklarının geri alınması için özel soruşturma mekanizmaları kurulacağını da söylüyor.
Macaristan TürkAkım sabotajının arkasındaki ülkeye işaret etti
Vaadleri arasında başbakanlık görevine iki dönem sınırı getirilmesi de bulunuyor.
Buna göre sekiz yılı aşan görev süresi kabul edilmeyecek.
Yıllardır farklı gerekçelerle sürdürülen olağanüstü hâl uygulamasının sona erdirilmesi hedefleniyor.
ÇOCUK İSTİSMARI AFFINI AFFETMEDİ EŞİNİ BOŞADI
Peter Magyar, siyasete dışarıdan gelen bir isim değil. Hukuk eğitimi aldığı yıllarda ve genç bir avukat olarak Orban’ın partisi Fidesz’in gençlik yapılanmasında yer aldı. Daha sonra devlet kurumlarında yöneticilik görevleri üstlendi.
2003 yılında, ilerleyen yıllarda adalet bakanı olacak Judit Varga ile evlendi. Üç çocuk sahibi olan çiftin 2023’te sona eren evliliği ve sonrasındaki karşılıklı suçlamalar ülkede geniş yankı uyandırdı.
Magyar’ın iktidar çevresinden kopuşu, 2024 başındaki af skandalıyla hızlandı. Çocuk istismarıyla bağlantılı bir dosyada verilen affın ortaya çıkması, Macaristan’da büyük tepki yarattı. Skandalın ardından Cumhurbaşkanı Katalin Novak ile dönemin Adalet Bakanı Judit Varga görevlerinden ayrıldı. O süreçte kamuoyunda fazla tanınmayan Magyar, verdiği bir podcast söyleşisiyle bir anda ülke siyasetinin en çok konuşulan isimlerinden biri hâline geldi.
Magyar’ın o günlerdeki çıkışı, ilk aşamada eski eşini savunma girişimi olarak görüldü. Ancak yaptığı değerlendirmeler bunun ötesine geçti. Ülkedeki siyasi düzeni, yolsuzluk iddialarını, devlet içindeki ilişki ağlarını ve iktidarın yönetim tarzını sert ama soğukkanlı bir dille eleştirmesi geniş yankı uyandırdı.
Şubat 2024’te siyasete girme fikrine mesafeli duran Magyar, yalnızca birkaç hafta sonra Fidesz çevreleriyle tüm bağlarını kopardığını açıkladı ve siyasete atıldı. Yeni bir parti kurmaya zaman kalmayınca atıl durumdaki bir parti çatısı kullanıldı. Böylece Tisza Partisi, kısa sürede Orban karşıtı en büyük muhalefet hareketlerinden birine dönüştü.
Haziran 2024’teki Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yüzde 29 oy alan Tisza Partisi ikinci sıraya yerleşti. Fidesz ve müttefiki KDNP birinci olsa da, Magyar’ın bu sonucu kısa sürede elde etmesi siyasette dengeleri değiştirdi.
NEDEN HIZLA YÜKSELDİ?
Peter Magyar’ın yükselişinin en önemli nedenlerinden biri, Orban’ın seçmen tabanına yakın bir siyasi geçmişten gelmesi oldu. Sağ ve muhafazakâr seçmene yabancı olmayan Magyar, aynı zamanda hukuk devleti, temiz yönetim ve Avrupa Birliği ile uyum mesajları verdi. Bu da özellikle iktidardan uzaklaşan ama geleneksel muhalefete de yönelmeyen seçmenler için yeni bir seçenek yarattı.
Magyar’ın kişisel geçmişi de muhalefetin diğer bazı isimlerinden farklı görülüyor. Eski rejimlerle ya da 1990 öncesi siyasi yapılarla ilişkilendirilememesi, onu yeni bir figür olarak öne çıkardı. Genç, dinamik ve yüksek tempolu bir kampanya yürütmesi de bu algıyı güçlendirdi.
Saha ziyaretleri, sosyal medya kullanımı ve doğrudan yolsuzluk iddialarına yönelmesi, ona destek veren kesimlerde güçlü karşılık buldu. Öğretmensiz kalan okulları, zor durumdaki hastaneleri ve çocuk koruma kurumlarını gündeme taşıması, kampanyasının görünürlüğünü artırdı.
İktidarın hedefindeki isim oldu
Magyar’ın yükselişiyle birlikte iktidar yanlısı çevrelerin sert bir propaganda kampanyası da başladı. Hakkında aile içi şiddetten gece hayatındaki olaylara, eski görevlerinden kişisel ilişkilerine kadar birçok iddia ortaya atıldı. Daha sonra özel hayatını hedef alan içerikler ve gizli kayıt tartışmaları da gündeme geldi.
Ancak bu iddiaların hiçbiri, Magyar’a yönelik desteği belirgin biçimde azaltmadı. Bu nedenle kamuoyunda ona, suçlama ve şaibelere rağmen siyasi ağırlığını koruyan kişi anlamında “teflon siyasetçi” benzetmesi yapılmaya başlandı.
Seçime haftalar kala bir internet sitesi üzerinden özel hayatını hedef alan yeni bir kampanya yürütülmek istendi. Magyar buna tepki göstererek, bunun siyasi rekabetin sınırlarını aşan bir müdahale olduğunu söyledi.
MUHALEFETTE DENGE DEĞİŞTİ
Macaristan’daki geleneksel muhalefet blokunda yer alan çok sayıda parti, oyların bölünmesini önlemek için seçim yarışına girmeme kararı aldı. Momentum, Sosyalist Parti, Yeşiller, Párbeszéd ve Jobbik gibi partiler, dolaylı biçimde “en güçlü muhalefet adayı” olarak görülen Peter Magyar’ın önünü açtı.
Bu tablo, 2022 seçimlerinde ortak hareket eden muhalefet cephesinin büyük bölümünün artık siyasal ağırlığını Magyar’ın çevresinde topladığını gösteriyor. Kamuoyu yoklamaları da bazı eski muhalefet partilerinin barajı aşmakta zorlandığına işaret ediyor.
Bu nedenle Macaristan’daki seçim yalnızca Orban ile Magyar arasındaki yarış olarak değil, aynı zamanda eski muhalefet düzeninin tasfiye olup olmayacağını belirleyecek bir dönemeç olarak da görülüyor. Peter Magyar seçimi kazanırsa, yalnızca yeni bir hükûmet kurulmuş olmayacak; ülkenin son 16 yılına damga vuran siyasi yapının da çözülmeye başladığı bir süreç açılmış olacak.
