Son günlerde aynı tartışma dönüp duruyor: Emekli bayram ikramiyesi 4 bin liradan 5 bine mi çıkarılacak? 5 bin 500 mü olacak? 6 bin lira mı?

Rakamlar büyütülüyor, başlıklar atılıyor, beklenti pompalanıyor.

Ama kimse şu soruyu sormuyor: Bu para gerçekten bayram sevindirecek mi?

Emekli bayram ikramiyesi 2018 yılında bir torba yasa düzenlemesiyle hukuk sistemine girdi. 7143 sayılı Kanun’la, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen bir maddeyle iki dini bayramda ödeme yapılması hükme bağlandı.

İlk ödeme 1.000 liraydı.

O yıl asgari ücret 1.603 liraydı. Yani bayram ikramiyesi asgari ücretin yarısından fazlasına denk geliyordu. Emekli aldığı parayla gerçekten alışveriş yapabiliyor, torununa harçlık verebiliyor, bayram sofrasına katkı koyabiliyordu.

Aynı dönemde Diyanet’in açıkladığı fitre tutarı 19 liraydı. Bin lira ile 50 günü aşan bir fitre/fidye karşılığı vardı. Ramazan 30 gün olduğuna göre, oruç tutamayan bir emekli fidyesini verdiğinde elinde günlerce yetecek bir bakiye kalıyordu.

Bugün tablo tersine döndü.

2026 yılında bayram ikramiyesi 4.000 lira. Asgari ücret 28 bin liranın üzerinde. İkramiyenin asgari ücrete oranı dramatik biçimde gerilemiş durumda. Sekiz yılda bayram ikramiyesinin reel değeri ciddi biçimde aşındı.

Fitre bedeli 240 lira. Dört bin lira ile yalnızca 16 günlük ödeme yapılabiliyor. Ramazan yine 30 gün. Artık hesap fazla vermiyor; eksik veriyor.

Bir zamanlar ikramiye artan gün sayısı bırakırken, bugün açık bırakan bir tabloyla karşı karşıyayız.

İktidar kürsüden zam oranlarını açıklıyor.

Ama emekli mutfakta eksilen gramı, pazarda azalan poşeti, torununa veremediği harçlığı yaşıyor.

2018’den bu yana ödeme tutarları belirli aralıklarla yükseltildi. Ancak bazı yıllar hiç artış yapılmadı. Uzun süre 1.000 lirada kalan ödeme, sınırlı artışlarla 1.100’e çıktı. Sonrasında 2.000, 3.000 ve 4.000 lira seviyesine taşındı.

Nominal rakam büyüdü.

Alım gücü küçüldü.

Gerçek budur.

Bugün 4 binin 5 bin olması meseleyi çözmez. 5 bin 500 ya da 6 bin lira da çözmez. Çünkü tartışılan rakamlar, eriyen değeri telafi etmekten uzak.

Emekliye bayram harçlığı değil, bayram onuru gerekir.

Ben bu konuda netim.

Emekli bayram ikramiyesi Ramazan Bayramı’nda bir tam asgari ücret, Kurban Bayramı’nda bir tam asgari ücret olarak ödenmelidir.

Bununla da yetinilmemelidir.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda emekliye bir maaş tutarında ödeme yapılmalıdır.

Bu öneri popülizm değildir. Sosyal devletin gereğidir.

Emekli sadaka istemiyor. Yıllarca ödediği primin, verdiği emeğin karşılığını istiyor.

Emekli bu ülkenin yükü değil, hafızasıdır.

Bayram ikramiyesi küçüldükçe, aslında küçülen devletin sosyal vicdanıdır