Savaş vurdu: Fıstık fiyatları 8 yılın zirvesinde!
Ortadoğu’daki sıcak çatışma, enerji koridorlarından sonra şimdi de gıda piyasalarını vurdu. Dünyanın en büyük ikinci fıstık üreticisi olan İran’da savaşın arzı baskılaması ve sevkiyat hatlarını tıkaması, küresel fıstık fiyatlarında "şok" bir yükselişe neden oldu.
8 YILIN ZİRVESİ: 4,57 DOLAR
Bloomberg’in verilerine göre, fıstık fiyatları Mart ayı itibarıyla pound başına 4,57 dolara çıkarak son 8 yılın rekorunu kırdı.
Küresel fıstık üretiminin 5’te 1’ini, ihracatın ise 3’te 1’ini karşılayan İran'da savaşın etkileri, piyasayı kelimenin tam anlamıyla kilitledi.
Son iki yılda fiyatların yaklaşık yüzde 30 arttığı hesaplanıyor.
'DUBAİ ÇİKOLATASI' VE STARBUCKS ETKİSİ
Bloomberg'de yer alan habere göre fiyatlardaki bu tırmanış sadece arz kaynaklı değil. Küresel ölçekte fıstığa olan ilgi, popüler kültür ve dev markalarla zirveye ulaşmış durumda.
Sosyal medyada fırtınalar estiren fıstıklı "Dubai çikolatası", Avrupa ve Asya’da talebi görülmemiş bir hızla artırdı.
Yine Starbucks'ın fıstık aromalı kahveleri, Häagen-Dazs'ın dondurmaları ve Táche gibi bitki bazlı fıstık sütü markaları, arzın en kısıtlı olduğu dönemde piyasayı daha da sıkıştırdı.
"BİR AKIL TUTULMASI: KÜÇÜK BİR FISTIK HAVUZU KALDI"
Expana Markets analisti Nick Moss, piyasadaki durumu şu sözlerle özetliyor:
"İran’ın fıstık ticareti zaten yaptırımlar nedeniyle zordu. Üzerine bir de 2025 mahsulünün düşük gelmesi ve savaşın patlak vermesi eklendi. Şimdi küresel pazarlara ulaştırılması giderek zorlaşan çok küçük bir fıstık havuzuyla karşı karşıyayız."
ABD-İRAN REKABETİNDE SON DURUM
ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verilerine göre fıstık piyasasında iki dev hakim:
ABD: Üretimin %40’ını, sevkiyatın yaklaşık yarısını karşılıyor.
İran: Üretimin %20’sini, ihracatın %33’ünü gerçekleştiriyor.
İran'ın savaş nedeniyle denklem dışı kalması, ABD fiyatlarının da spekülatif bir şekilde tırmanmasına yol açıyor.
