Mao'nun çılgın projesi 79 milyar dolar tuttu: 118 milyona su sağlayan baraj 330 bin kişiyi de yerinden etti

Mao döneminde tasarlanan Güney-Kuzey Su Transfer Projesi, bugün 118 milyon insanın günlük su ihtiyacını karşılıyor. Ancak dünyanın en büyük su mühendisliği girişimi, komşu ülkelerde derin kaygılara yol açıyor.

PROJE KUZEY ÇİN'İ YENİDEN CANLANDIRDI

Kuzey Çin, ülkenin tarım arazilerinin yüzde 40'ını barındırıyor; ancak toplam su rezervlerinin yalnızca yüzde 6'sına sahip. Bu yapısal dengesizliği çözmek için 1952'de Mao Zedong tarafından tasarlanan Güney-Kuzey Su Transfer Projesi, güneydeki Yangtze Nehri havzasından Pekin, Tianjin ve Hebei'ye uzanan 3 bin kilometrelik bir altyapı ağına dönüştü.

Doğu hattı 2013, Orta hat 2014'te faaliyete geçti. Batı hattı ise henüz tamamlanmadı; projenin tam kapasiteye ulaşması için 40-50 yıl daha gerektiği öngörülüyor.

Proje bugüne kadar 83 milyar metreküp suyu kuzeye taşıdı. Kasım 2025 verilerine göre yalnızca geçen yıl 64,73 milyar metreküp su iletildi; bu rakam yıllık hedef olan 44 milyar metreküpün oldukça üzerinde.

Toplam yatırımın 70-79 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor. İnşaat sürecinde 330 binden fazla kişi yerinden edildi.

Projenin somut etkisi kuzeyde hissediliyor. Pekin'in yeraltı su tablası son on yılda 13 metre yükseldi. Elli kuzey nehrine 11,8 milyar metreküp ekolojik su verildi; aşırı çekim nedeniyle çöken yeraltı su rezervleri yeniden dengeye kavuştu.

Pekin'in nüfus yükünü dağıtmak için kurulan Xiong'an Yeni Bölgesi de büyük ölçüde bu projenin sağladığı su güvenliğine yaslanıyor.

KOMŞULARA BEDELİ

Projenin Çin sınırları dışındaki yansımaları ağır. Brahmaputra ve Mekong gibi nehirlerin debisini etkileyebilecek hat değişiklikleri, Bangladeş, Vietnam, Tayland ve Kamboçya'da ciddi endişelere neden oluyor.

Vietnam, 2019'dan bu yana tarihinin en uzun kuraklığını yaşıyor. Mekong'un azalan akışı tuzlu su girişini hızlandırıyor ve ülkeye günlük 100 bin dolar ekonomik kayba mal oluyor.

YAPAY ZEKA DENETLİYOR

Proje hattı boyunca dijital ikiz sistemleri, robotik ve yapay zeka araçları altyapıyı sürekli izliyor. Çin, 2027 yılına kadar Orta Rota üzerinde sıfır karbon operasyonlarına geçmeyi hedefliyor.

Batı hattında inşa edilmesi planlanan Medog Hidroelektrik Santrali'nin kapasitesi 60 bin megawatt olarak belirlendi; bu rakam projeyi dünyanın en büyük hidroelektrik yatırımı konumuna taşıyacak.