İşte Başkanlık sisteminin karnesi: Muhalefet böyle yok sayıldı
Ceren Bayar / Ankara
24 Haziran 2018 genel seçimlerinde Adalet ve Kalkınma Partisinin iktidara gelmesiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 27. dönemi başladı. 2017 referandumunda kabul edilen başkanlık sistemi, bu seçimle birlikte hayata geçmiş oldu.
Aradan geçen 4 buçuk yılda parlamentonun işlevini yitirdiğine dair çokça yorum yapıldı. Öyle ki gelinen noktada muhalefetin, özellikle de 6 liderin bir araya geldiği altılı masanın öncelikli vaadi güçlendirilmiş parlamenter sistem.
Peki, geçen 4 buçuk yılda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin parlamento karnesi nasıl?
Türkiye Büyük Millet Meclisi yasa yapım ve denetleme süreçlerinin temel araçları; kanun teklifleri, araştırma önergeleri ve soru önergeleri; Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçildikten sonra sonuç alıcı olabildi mi?
Muhalefetin hiçbir kanun teklifi gündeme alınmadı
HDP Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun Meclis Başkanlığı'na sunduğu önergeye verilen cevaba göre 27. dönemde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde toplam 263 kanun teklifi kabul edildi. Bu tekliflerin hiçbiri muhalefet partilerine ait değil. 253’ü Adalet ve Kalkınma Partili milletvekillerinin imzalarıyla, 9’u da AKP ve MHP milletvekillerinin ortak imzalarıyla sunularak Meclis’te kabul edildi. Sadece 1 kanun teklifinde muhalefetle ortaklaşıldı.
1329 önerge iade edildi
Soru önergeleri de muhalefetin amacına hizmet etmedi. Milletvekillerinin Türkiye’deki bir sorun alanıyla ilgili bilgi almak amacıyla ilgili bakanlığa yönelttikleri sorular büyük oranda yanıtsız kaldı.
Meclis Başkanlığı üzerinden bakanlıklara iletilen önergelere iç tüzüğe uygun olduğu takdirde bakanlıklar tarafından yanıtlanmak zorunda. Ancak 27. Dönem boyunca Meclis’e sunulan 73 bin 551 soru önergesinin 1329’u iade edildi.
Kaba ve yaralayıcı…
İade gerekçeleri ise çoğunlukla önergenin kaba ve yaralayıcı ifadeler içermesi ya da kişisel görüş belirtmesi oldu. Örneğin “6-7 Eylül pogromu”, “Kürt illeri” gibi ifadelerin ya da gözaltına alınanların dile getirdiği işkence iddialarının yer aldığı önergeler kaba ve yaralayıcı bulunarak iade edildi.
22 bin önerge cevaplanmadı
Geçen 4 buçuk yılda toplam 72 bin 222 soru önergesi işleme alındı. 22 bin 3 önerge cevaplanmadı.
10 bin 145’i süresi içinde cevaplandı. 35 bin 789 önerge de süresi geçtikten sonra cevaplandı.
En çok önerge veren ve önergesi en çok reddedilen CHP
En çok önerge veren ve önergeleri en çok reddedilen parti CHP oldu. CHP’nin 43 bin 174 soru önergesinin 6 bin 141’i cevaplandı. 10 bin 11’i ise cevaplanmadı. 25 bin 304’ü de süresi geçtikten sonra cevaplandı.
HDP’nin 17 bin 123 önergesinin 1836’sı zamanında cevaplandı
Önerge ve reddedilen önerge sayısında CHP’yi HDP takip etti. HDP’nin toplam 17 bin 123 önergesinin 9 bin 164’ü cevaplanmadı. Sadece 1836 önerge cevaplandı. 4 bin 501 önerge de süresi geçtikten sonra cevaplandı.
En çok soru Adalet Bakanlığı'na
Önergelerin muhatapları bakanlıklar. Muhalefetin en çok soru yönelttiği bakanlık adalet bakanlığı oldu. Adalet Bakanlığı'na yöneltilen 8 bin 844 soru önergesinin sadece 111’i süresi içinde cevaplandı. 6 bin 731’i cevaplanmadı. Bin 195’i de süresi geçtikten sonra cevaplandı.
Binlerce sorudan İçişleri Bakanlığı 205, Sağlık Bakanlığı 69 soru yanıtladı
İçişleri Bakanlığı da en çok soru yöneltilen bakanlıklardan. Bakanlık 6928 sorunun sadece 205’ini yanıtladı. 2 bin 710 soruyu da yanıtsız bıraktı.
Sağlık Bakanlığı 5 bin 790 soru önergesinin sadece 69’unu yanıtladı. 3 bin 919 soru önergesi ise yanıtsız kaldı.
Yeni sistemle birlikte cumhurbaşkanlığı yardımcılığı da en çok soru yöneltilen birimlerden oldu. Cumhurbaşkanlığı yardımcılığına sunulan 8 bin 801 önergenin 2 bin 256’sı yanıtlanmadı, 2 bin 72’si yanıtlandı.
Meclis Başkanvekili’nin önergesi de reddedilmiş
Önergeleri en fazla reddedilen milletvekilleri ise HDP milletvekilleri Meral Danış Beştaş ve Garo Paylan ile CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu. Beştaş’ın 94, Paylan’ın 66, Tanrıkulu’nun 62 soru önergesi reddedildi. Önergeleri reddedilen isimler arasında Meclis Başkanvekili Haydar Akar ve AKP’ye transfer olan İzmir Milletvekili Mehmet Ali Çelebi de var.
