Her gün binlercesiyle karşılaşıyoruz. Ülkemizde özellikle medyada yandaş “gazetecinin”, sosyal paylaşım sitelerinde paralı iktidar trollerinin neredeyse her saniye gözümüze soktuğu yalan “bilgiler”i, gerçek bilgiden ayırmak her geçen gün zorlaşıyor. Yapay zekanın da varlığıyla bu alanda inanılmaz bir olanağa kavuştu yalan yayma merkezleri. İnandırıcılığı yüksek, sahte belgelerle, görüntülerle desteklenmiş bu kirlilikle baş etmek zor gerçekten de.
Mevcut kavramlarla anlatılması kolay olmayan günümüz icadı bu büyük yalancılık türünün kendine özgü bir adı var: Slopaganda. “Genellikle yapay zeka tarafından üretilen, siyasi ya da ideolojik amaçlarla inançları/görüşleri manipüle etmek üzere tasarlanmış düşük kaliteli propaganda” demek bu.
“Slop” malum, yapay zeka tarafından üretilen kötü veya yanıltıcı içerik anlamına geliyor. Propaganda’nın anlamı da belirli bir amacı, doktrini veya bakış açısını desteklemek için kullanılan bilgi. Yabancımız değil yani. Kamuoyunu manipüle etmek, komplo teorilerini yaymak veya meşru bilgileri gölgede bırakmak amacıyla ucuz, yüksek hacimli, yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin kullanılması bu iki sözcükten türetilen Slopaganda ile ifade ediliyor. Yani yapay zeka da geleneksel bilgi kirliliği batağına çekilmiş meğer.
Deniyor ki, “doğruluk, incelik veya özgünlüğe pek önem vermeden belirli bir gündemi dayatan, kaba, son derece tekrarlayıcı mesajlardan oluşur” Slopaganda. 2020’lerin başında ortaya çıkan bu belayı başımıza açanlar da Donald Trump ile Elon Musk. Bu sevimsiz ikilinin sık başvurduğu bir karalama, yanıltma yöntemi bu.
2024 ABD başkanlık seçim kampanyası sırasında Donald Trump, Taylor Swift’in kendisini desteklediğini ima eden yapay zeka üretimi sahte bir haber paylaşmıştı örneğin. Ama o kadar yüzsüz biri ki Trump, kendisi yaptığı halde rakibini yapay zeka üretimi görseller paylaşmakla suçlamıştı. Elon Musk ise Demokrat Parti’nin başkan adayı Kamala Harris’in sesini taklit eden, son derece utanç verici yapay zeka deepfake videosu yaymıştı sosyal medya hesaplarından.
Ciddi bir sorun olduğuna kuşku yok. Slopagandanın bireylerin karar verme süreçlerini etkileme özelliği var her şeyden önce. Yanlışlığı ortaya çıkıncaya kadar kurumsal politikaları şekillendirebilir de.
Yeni bir kavram olduğu için henüz tam anlamıyla keşfedilmiş sayılmaz. Dolayısıyla “gerçek yüzünü” fark etmek zaman alıyor. Grup etkisi bilinen yalan biçimlerinden farklıdır da. Çünkü kişiselleştirme yoluyla kitleleri hedefliyor.
Başka ülkelerde tam olarak nasıldır bilemem ama bizim memlekette kimleri gayet başarılı bu yalan biçimini kullanma konusunda. Yapay zekadan çok kendi “zekasına” güvenip de “ülkede jelibon rezervi bulundu” diye yüzyılın potunu kıran da var gerçi. “Lozan’ın gizli maddeleri olduğunu” ileri süren de tabii. Bu tiplerin Trump ile Musk’tan farkları kendi yalanlarına inanıyor olmaları. Zat nasıl da emindi “jelibon rezervi bulundu” derken. İnanılır gibi değil.
Ama haklarını teslim etmek lazım. Yandaş troller kaptı bu işi, Gobbels’i kıskandıracak kadar hem de.
Aslına ulaşılacağının kolay olduğunu hesaplamadan üzerinde oynanmış fotoğraflar yayınlamalar, sahte belgeler üretmeler ne ararsanız var. Yüzlerine gerçek vurulduğunda ise en az Trump kadar, hatta ondan da pişkin davranmayı içlerine sindirebiliyorlar. “Montaj ya da değil ne fark eder” denmişti bir zamanlar, bilinir.
Kendilerine benzettikleri yapay zekayı, kendi zekaları nispetinde kullanabildikleri kadarıyla büyük bir yalan ağı örmeyi başardılar.
Zekaları yapay, ahlaksızlıkları “natural” olanlar için gayet kullanışlı bir kirli silahtır Slopaganda.
Yandaşı da muhalif görüneni de kullanıyor ayrıca.
