Metal işçileri fabrikalardan haykırdı: İş cinayetleri son bulsun!

28 Nisan İş Cinayetlerinde Hayatını Kaybedenleri Anma ve Yas Günü’nde, Birleşik Metal-İş sendikasının örgütlü olduğu tüm fabrikalarda metal işçileri, okudukları bildiri ve attıkları sloganlarla iş cinayetlerinde yaşamını yitirenleri andı, sağlıklı ve güvenli çalışma talebini dile getirdi. Çocuk işçiliğindeki artışa da dikkat çeken metal işçileri, çocukların canını hiçe sayan MESEM uygulamasına son verilmesini ve çocuk işçiliğine karşı gerekli sosyal politikaların hayata geçirilmesini istedi.

Metal işçilerinin okuduğu bildiride şu ifadeler yer aldı:

SAĞLIKLI, GÜVENLİKLİ İŞYERLERİ İSTİYORUZ!

Bugün 28 Nisan İş Cinayetlerinde Hayatını Kaybedenleri Anma ve Yas Günü…

Ülkemizde her gün en az 5 işçi çalışma yaşamı içinde hayatını kaybediyor. İş kazaları artarak devam ediyor. Meslek hastalıkları tespit edilmekten uzak. Cezasızlık, denetimsizlik, sermayenin kâr hırsı, siyasi iktidarın neoliberal politikaları işçilerin sağlığına, hayatına mal oluyor.

Bu verilere her geçen gün sayıları artan çocuk işçiler de ekleniyor. Çocuk işçiliği ve çocukların yaşamını yitirdiği iş cinayetleri, tarihin en yüksek oranlarına ulaştı. İSİG Meclisi verilerine göre, son 12 yılda en az 742 çocuk, 2024 yılında en az 71 çocuk çalışırken hayatını kaybetti.

Bu yılın başından beri iş cinayetlerinde ölen çocuk sayısı ise 20’ye ulaştı. Sadece bu ay yaşları 14-17 arasında değişen 6 çocuk iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. Abdurrahman Özkul geri dönüşüm işinde, Yusuf Mısri sondaj kuyusu açarken, Mehmet Özarslan kum ocağında, Necip Fazıl Çırak inşaatta ve 17 yaşındaki Yakup Taşer işyerinde intihar ederek hayatını kaybetti. Tarım işinde çalışan ve çadırda yaşamını sürdüren Timi ailesinin 7 yaşındaki oğlu Cumali Timi de yoksulluk ve koruyucu sosyal politikaların eksikliği, insan onuruna yakışır çalışma ve güvenli yaşam koşullarının sağlanmayışı nedeniyle can verdi.

Türkiye’de çocuk işçiliği her geçen gün artıyor. Bugün 2 milyonu aşkın çocuğun eğitim hakkı, sağlığı ve can güvenliği tehdit altında. Geçtiğimiz günlerde açıklanan TÜİK verileri de 15-17 yaş arası her dört çocuktan birinin çalışma yaşamı içinde olduğunu ortaya koyuyor. Yoksulluğun her geçen gün derinleşmesi ve eğitim sistemine olan güvensizlik, çocukları çalışma hayatının içine çekiyor.

Son yıllarda bir hükümet projesi olan Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) aracılığıyla 14-15 yaşlarındaki çocukların tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, denetimsiz atölyeler ve fabrikalarda çalıştırılmasının yolu açıldı. Ödemeler İşsizlik Sigortası Fonu’ndan yapılırken, bu çocuklar asgari ücretin yüzde 30’u kadar ücretle, gerekli teorik ve pratik eğitimler verilmeden, haftanın en az dört günü fabrikalarda çalıştırılıyorlar. MESEM’li çocuk işçi sayısı 500 bini geçmiş durumda.

Sermayenin çıkarı için tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılan işlerde, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinden yoksun çalıştırılan bu çocukların sağlığı ve hayatı tehlike altında. Sıklıkla kullanılan kimyasallara, yüksek sıcaklığa, ağır kaldırma işlemlerine ve gürültüye maruz kalan çocuklar; kalıcı işitme kayıplarından kas-iskelet bozukluklarına kadar pek çok sağlık sorunu yaşıyor, iş kazalarında yaralanıyor, hatta birçoğu iş cinayetlerinde hayatını kaybediyor!

Tıpkı geçen yıl henüz 14 yaşındayken hayatını kaybeden Arda Tonbul gibi… MESEM öğrencisi Arda, geçen yıl çalıştırıldığı Özkanlar Metal fabrikasında başının makineye sıkışması sonucu ağır yaralandı ve 15 Ocak 2024’te yaşamını yitirdi. Arda gibi birçok MESEM öğrencisi, daha fazla kâr için ufacık çocukların bile emeğini sömüren bu düzende, çocukluklarını yaşayamadan hayattan koparıldı.

Biz metal işçileri, bu 28 Nisan İş Cinayetlerini Anma ve Yas Günü’nde, başta çocuk işçiler olmak üzere iş cinayetlerinde can veren tüm sınıf kardeşlerimizi saygıyla anıyor, bu cinayetlerin tüm sorumlularının hesap vermesini istiyoruz. İşyerlerinde süren, her gün en az 5 işçinin hayatına mal olan bu katliamın durdurulması için öncelikli taleplerimiz ise şunlar:

Özellikle metal işkolu gibi tehlikeli ve çok tehlikeli işkollarında çocukları işgücü piyasasına erken yaşta sokan MESEM’ler kapatılmalıdır. Çocukların okullarda yaşlarına uygun koşullarda, sağlıklı ve güvenli şekilde, nitelikli bir mesleki eğitim alması sağlanmalıdır. Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yoksullukla mücadele edilmeli; bunun için sosyal politikaları, Anayasa ve hukukun üstünlüğünü temel alan sosyal devlet anlayışına dönülmelidir. İşçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri, yalnızca prosedürel değil, sahada uygulanabilir biçimde hayata geçirilmeli; işyerlerinde emekçilerin sağlığı temel bir öncelik haline getirilmelidir. Denetimlerin ve caydırıcı cezaların artırılması sağlanmalıdır. Meslek hastalıklarının tespitine yönelik prosedür sadeleştirilmeli, koruyucu hekimlik uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır. İş kazasına uğrayan ve meslek hastalığı tanısı alan işçiler için mesleki rehabilitasyon ve uygun işe yerleştirilme olanağı sağlanmalıdır. İş değişikliğinin yanı sıra işveren tarafından işyeri sağlık risklerinin ortadan kaldırılması için ilgili kamu kurumları arasında eşgüdümlü bir çalışma inşa edilmelidir."