Banka hesabına giren emekli şoku yaşadı: SGK yüzbinlerce kişinin maaşını kesti primini sildi
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), geçtiğimiz yıldan bu yana sıkı takibe başladığı sahte sigortalı kişilerin tespitinde yüzbinlere ulaştı. Kayıt dışı istihdamla mücadelede yapay zekadan da destek alan SGK müfettişleri, çalışmadıkları halde kendilerini "hatır" sigortalı gösteren kişiler ağır yaptırımlar uygulamaya başladı.
Denetimlerde tespit edilen sahte sigortalıların emekli maaşları kesildi. Hali hazırda emekli olmayan ancak sahte sigortalı olan kişilerin ise sigorta primleri silindi.
BANKA HESABINA GİREN EMEKLİ ŞOKU YAŞADI
SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında, SGK'nın "sahte sigortalılık" ve "naylon iş yerleri" ile yürüttüğü mücadelenin perde arkasını aktardı.
Vatandaşların, sigortalılık sürelerinin veya bağlanmış emekli aylıklarının bir anda iptal edilmesinden dert yandığını ifade eden Karakaş, inceleme yapıldığında bu vatandaşların sigortalı gösterildikleri iş yerinin ne adını, ne adresini, ne de hangi işi yaptığını bilmediği ortaya çıktığını söyledi.
SGK mevzuatı uyarınca sigortalılık bir "hak" olduğu kadar; bir işverene bağımlı, ücret karşılığı ve fiilen gerçek çalışma şartlarına dayanmak zorundadır. Bu şartlardan biri bile eksikse sigortalılık SGK nezdinde yok hükmündedir. Yasal şartlar fiilen gerçekleşmeden prim ve belgeler verilmiş olsa bile 4/1-a (SSK) sigortalılığı mümkün olmamaktadır.
SGK YÜZBİNLERCE KİŞİNİN MAAŞINI KESTİ PRİMİNİ SİLDİ
Karakaş'ın aktardığına göre, SGK, 2016 yılından bu yana uyguladığı “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” ile hata payını neredeyse sıfıra indirdi. SGK şu yöntemleri izleyerek yaklaşık 245 bin kişinin emekliliğini ya da sigorta primini sildi:
Emeklinin kaderi değişmiyor: SGK uzmanı "Hiçbir fark yok" diyerek açıkladı
- 100 Farklı Parametreli Yapay Zeka Takibi: Sistemde prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı ve iş kolu uyumu gibi 100’e yakın parametre kullanılarak "sahte olma ihtimali yüksek" iş yerleri anlık olarak taranıyor.
- Devasa Veri Havuzu: 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri büyüteç altına alındı.
- Hızlı Müdahale: Eskiden bin günden fazla süren sahte tespit süreleri, dijital altyapı sayesinde 360 günün altına düşürüldü.
Proje kapsamında 2025 yılına kadar 16 farklı uygulama fazında denetimler yapıldı ve şu sonuçlara ulaşıldı:
- 15. Faz Sonuçları: 128 sahte iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı saptandı ve 487,5 milyon TL borç kaydedildi.
- 16. Faz Sonuçları: 195 sahte iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı bulundu; 1,27 milyar TL'lik kamu zararı hesaplandı.
- Genel Tablo: Bugüne kadar toplam 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirim yapılan 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
EMEKLİ MAAŞLARI FAİZ VE CEZASIYLA GERİ ALINIYOR
Yasal şartlara uymadan birilerine para ödeyerek veya bir tanıdığın yanında "hatır için" çalışıyor görünmek, kâğıt üzerinde bir güvence sunsa da neticesi hüsran oluyor. SGK’nın gelişmiş denetim ağı bu sahtecilikleri yakalamakta olup, gerçek ve fiilî çalışmaya dayanmayan sigortalılıklar iptal ediliyor.
Sahte sigorta yaptırmanın faturası sadece sigorta primlerinin silinmesiyle sınırlı kalmıyor; sürece dair cezai ve mali yaptırımlar şu şekilde işletiliyor:
- Kodlama Durdurması: Şüpheli görülen iş yerlerine "1" veya "T" kodları tanımlanarak hizmet bildirimleri durduruluyor.
- Maaşların İadesi: Sahte hizmetler üzerinden emekli aylığı bağlananların maaşları kesiliyor. Bugüne kadar ödenen tüm maaşlar gecikme zammı ve faiziyle birlikte geri isteniyor.
- Sağlık Giderlerinin Tahsili: Kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının o dönemde faydalandığı tüm hastane ve ilaç masrafları kişiden tahsil ediliyor.
- Adli Suç Duyurusu: Hem sahte sigortalılar hem de bu sistemi organize eden kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunuluyor.
