İngiltere'de düğüm çözülüyor: Yeni Başbakan Sunak mı, Truss mı?

İngiltere'de Dışişleri Bakanı Liz Truss ile eski Maliye Bakanı Rishi Sunak arasındaki Muhafazakar Parti liderliği yarışı bugün itibarıyla bitti. Yapılan oylamanın sonucu bugün açıklanacak ve Downing Street’teki Başbakanlık Ofisi "10 Numara"da göreve başlayacak.

BBC'de yer alan habere göre, Muhafazakar Parti üyeleri yeni liderlerini seçince, bu partinin Avam Kamarası’nda çoğunluğu bulunması nedeniyle partinin lideri de otomatik olarak başbakan olacak. Başbakanlığa aday olanlar önce Muhafazakar Parti milletvekillerinin oylarıyla elenmiş ve en sona kalan iki aday da parti üyelerinin oylarına sunulmuştu.

Bu iki kişi, Dışişleri Bakanı Liz Truss ve eski Maliye Bakanı Rishi Sunak.

İngiltere'de oylama

Partiye 3 Temmuz 2022 ve öncesinde katılmış olanlar 2 Eylül’e kadar internet üzerinden veya posta yoluyla oy kullandı. Partinin kaç üyesi olduğu ise bilinmiyor. Zira İngiltere’de partiler üye sayılarını açıklamak zorunda değil.

Boris Johnson'ın istifası ardından "genel seçim yapılacak mı?" sorusu gündeme gelse de İngiltere'de bir Başbakan istifa açıklaması yaptığında bu otomatik olarak bir genel seçim anlamına gelmiyor. BBC Türkçe'de yer alan habere göre, İngiltere'de bir genel seçim, en geç Ocak 2025 tarihine kadar yapılmalı. Ama yeni başbakan bu tarihten önce seçim kararı alma yoluna gidebilir.

Demir Leydi Thatcher'ı oynamıştı: Liz Truss

Muhafazakar Parti ve dolayısıyla ülkenin yeni Başbakanı olma konusunda rakibi eski Maliye Bakanı Rishi Sunak'ın önüne geçtiği belirtilen Liz Truss,1975 Oxford doğumlu, evli ve iki çocuk annesi. 1983'de taşındıkları İskoçya'nın Paisley kentindeki okulunun tiyatro kolunun sahnelediği bir oyunda ülkenin o dönemdeki güçlü başbakanı ve Muhafazakar Parti lideri Margaret Thatcher'ı canlandırmıştı.

Felsefe, politika ve iktisat okuduğu Oxford Üniversitesi'nde önce Liberal Demokratların daha sonra Muhafazakarların saflarında aktif olarak öğrenci siyasetine katılmıştı. 2001 ve 2005 seçimlerinde aday olduğu halde parlamentoya seçilemediyse de 2006 yılında Londra'nın Greenwich ilçesinde belediye meclisine girmeyi başardı. 2008 yılında aynı zamanda Reform adlı ortanın sağındaki düşünce kuruluşunun başkan yardımcılığını yürüttü.

Dışişleri Bakanı görevine Johnson tarafından getirilmesi "rakibini yükseltmesi" nedeniyle şaşkınlık yaratmıştı.

Eşi hakkında 'vergi kaçırdığı' iddiası olan Sunak

Rishi Sunak 12 Mayıs 1980 yılında İngiltere'nin Hampshire kontluğunda dünyaya geldi. Hindistan kökenli bir aileden gelen Sunak'ın babası hekim, annesi ise eczacıdır. Winchester College, Oxford Üniversitesi ve Stanford Üniversitesi'nde eğitim gördü. 2001 ile 2004 yılları arasında ABD yatırım bankası Goldman Sachs'ta çalıştı. 2009 yılında Akshata Murthy ile evlendi. Çiftin 2 kızları var.

Eski Maliye Bakanı ve Başbakanlık koltuğu için adı geçen Sunak'ın eşi Akshata Murty'nin "kendi vatanında ikamet etmeyen kişi" (non dom) statüsü sayesinde, yurtdışı gelirlerinin vergisini İngiltere'de ödemek zorunda olmadığının ortaya çıkması, İngiliz basınında tartışma yaratmıştı. Guardian gazetesi Murty'nin bu statü sayesinde yaptığı vergi tasarrufunun 20 milyon sterlini bulmuş olabileceğini yazmıştı.

'İşçi sınıfından arkadaşım yok'

Öte yandan 2001 yılında BBC'de yayınlanan "Middle Classes: The Rise & Sprawl" isimli orta sınıfların yükselişini anlatan belgeselde konuşan Sunak'ın sözleri Başbakanlık yarışı ardından yeniden gündeme geldi.

Genç Sunak, sözkonusu belgeselde kendisine arkadaş çevresi sorulduğunda, "Aristokrat arkadaşlarım var, üst sınıf arkadaşlarım var, işçi sınıfınfan... Eh, işçi sınıfından arkadaşım yok" demişti.

Johnson'ın istifası

İngiltere'de temmuz ayında Sağlık Bakanı Sajid Javid ve Maliye Bakanı Rishi Sunak'ın istifasıyla birlikte yönetime duyulan "güvensizlik" nedeniyle başlayan istifalar ülkede deprem etkisi yaratmıştı.

7 Temmuz günü kameraların karşısına çıkan Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson istifa ettiğini ancak yeni biri gelene kadar görevinde olacağını açıklamıştı.

Boris Johnson'dan faturalara 'hazır olun' uyarısı: Ürkütücü olacak

Boris Johnson, muhafazakar milletvekiline 'kaba sözler' söylemiş