Asit dolu gayzer 6 yıl sonra patladı, 9 metre havaya püskürdü
6-9 METRE YÜKSEKLİĞE FIŞKIRIYOR
Norris Gayzer Havzası'nda bulunan Echinus, her patlamada suyu 6 ila 9 metre yüksekliğe savuruyor.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'ndan (USGS) Michael Poland, akış kanallarındaki ani sıcaklık artışlarını takip ederek gayzerin 7 Şubat'ta yeniden harekete geçtiğini doğruladı.
Gözlemler, püskürtmelerin her iki ila beş saatte bir tekrarlandığını ve birkaç dakika sürdüğünü ortaya koyuyor. Bu ritim,gayzerin 2017'deki aktif dönemiyle neredeyse birebir örtüşüyor.
HEM ASİTLİ, HEM DE PATLAMAYA ELVERİŞLİ ÖZEL BİR YAPISI VAR
Asitli sıcak pınarların çoğu gayzer olarak patlayamıyor. Aşındırıcı su yeraltı kanallarını tahrip ettiğinden dolayı basınç birikemiyor, ve patlama gerçekleşecek ortam oluşmuyor.
Echinus gayzeri ise farklı işliyor: asitli gazlar nötr yeraltı sularıyla karışıyor. Suyun kimyası kayacı daha az aşındıran bir noktada dengeleniyor. Kanallar zarar görmüyor, ısı ve buhar biriktiğindeyse patlamaya dönüşüyor.
ECHİNUS: KIRMIZI DENİZ KESTANESİ
Gayzerin çevresi pürüzlü mineral kabukları ve dikensi kayaçlarla kaplı.
Yaklaşık 20 metre çapındaki termal göl, Yellowstone'un diğer ünlü termal göllerinin aksine düzgün ve berrak değil, neredeyse zırhlı bir görünüm taşıyor.
Kenarlarda biriken demir, alüminyum ve arsenikten kaynaklanan kırmızı, turuncu, sarı lekeler hem göze çarpıyor hem de gayzeri ayakta tutan kimyasal süreci kayıt altında tutuyor.
Erken jeologların yapıya deniz kestanelerinden esinlenerek "Echinus" adını vermesi de bu görünüşten kaynaklanıyor.
KAYNAR SICAKLIĞI ASİTLİ OLMASINDAN DAHA TEHLİKELİ
Poland, suyun Yellowstone'un kaynama noktasına yakın sıcaklıklara, yani yaklaşık 93 dereceye ulaşabildiğini belirtiyor.
Asit konsantrasyonu ise oldukça düşük; portakal suyu ya da sirkeyle kıyaslanabilir düzeyde.
Yani esas tehlike, asitli olmaktan değil bu aşırı sıcaklıktan kaynaklanıyor.
Şubat ayında Echinus yakınındaki Steamboat gayzerii de patlamıştı; ancak Yellowstone yanardağının bütününde volkanik aktivite normal seyrini koruyor.
DÜZENSİZ BİR PATLAMA GEÇMİŞİ VAR
Echinus, tarihsel olarak hep düzensiz bir şekilde patladı.
1948 öncesinde yalnızca ara sıra patlarken, 1970'lerde 40 ila 80 dakikalık aralıklarla düzenli bir ritme girdi.
1980'ler ve 90'larda patlama aralıkları zaman zaman 90 dakikayı geçti, püskürttüğü sular 23 metreye ulaştı.
2000'lerin başında ise sıcaklıklar düştü, patlama gücü azaldı ve bu ritim yavaş yavaş söndü.
Echinus'un sonraki büyük uyanışı Ekim 2017'de geldi.
Gayzer 18 Ekim'den 10 Kasım'a dek her iki ila üç saatte bir patladı.
Ardından aktivite dağınık bir düzene geriledi ve 2020'den itibaren sessizliğe büründü.
Şimdiki dönüşün daha önce de yaşanan canlanmaların tekrarı gibi görünmesi bilim insanlarının dikkatini çekiyor.
7/24 GÖZLEM ALTINDA
2010'dan bu yana Echinus'un akış kanalına yerleştirilen sıcaklık sensörleri, araştırmacıların gayzeri kaynar suyun yanında beklemeye gerek kalmadan takip etmesini sağlıyor.
Sensörler iki dakikada bir veri kaydediyor; çıkış sıcaklığındaki ani artışlar patlama sinyali olarak okunuyor.
Veriler hızla yayımlandığından hem bilim insanları hem de meraklı ziyaretçiler gelişmeleri saat saat izleyebiliyor.
