7 bin 300 yıl sonra harekete geçti
Kobe Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırma, Japonya'nın büyük bölümü su altında kalan Kikai kalderasının altında geniş bir magma rezervuarı tespit etti.
Sismik görüntüleme yöntemiyle haritalanan bu rezervuarın, 7.300 yıl önce gerçekleşen dev patlamayı besleyen sistemin ta kendisi olduğu doğrulandı.
7.300 YILLIK UYKU SONA MI ERİYOR?
Kikai kalderası, günümüzün jeolojik çağı olan Holosen'in en şiddetli volkanik olayına sahne olmuştu. Kikai'nin son patlamasının serbest bıraktığı magma miktarı, yaklaşık 38.4 milyar metreküp hacminde.
1980'deki Mount St. Helens patlaması yaklaşık 1 km³ magma üretmişti. Kikai patlaması bunun 38 katından daha fazla magma saldı.
Böylesine yıkıcı bir patlamanın ardından zeminin altı boşalan volkan, kendi üzerine çöküyor ve geride geniş, sığ bir çukur bırakıyor. Jeologlar bu çukura "kaldera" diyor.
Yellowstone, Endonezya'daki Toba ve Kikai, dünyanın en çok bilinen kaldera sistemleri arasında yer alıyor.
Kobe Üniversitesi'nden jeofizikçi Seama Nobukazu, konunun önemine şu sözlerle dikkat çekiyor:
"Dev kaldera patlamalarının nasıl gerçekleştiğini anlayabilmek için bu kadar büyük miktarda magmanın nasıl biriktiğini kavramamız şart."
DENİZ TABANININ ALTINDA NE VAR?
Kikai'nin su altındaki konumu, araştırmacılara alışılmadık bir avantaj sağladı. Japon Deniz-Yer Bilimi ve Teknoloji Ajansı (JAMSTEC) ile ortaklaşa yürütülen çalışmada ekip, kontrollü sismik dalgalar üreten hava tabancası dizileri ve bu dalgaların yer kabuğundaki hareketini izleyen okyanus tabanı sismometreleri kullandı.
Elde edilen veriler, kalderanın tam altında magma açısından yoğun büyük bir bölgenin varlığını ortaya koydu.
Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan bulgulara göre tespit edilen rezervuar, 7.300 yıl önceki patlamayı besleyen sistemle örtüşüyor. Seama bu noktada kesin konuşuyor:
"Rezervuarın boyutu ve konumu değerlendirildiğinde, bunun önceki patlamadaki magma rezervuarıyla aynı olduğu açıkça görülüyor."
Peki rezervuarda biriken magma, eski patlamadan arta kalan materyal mi? Bulgular bunun aksini gösteriyor.
Bilim insanları, kalderanın merkezinde son 3.900 yılda oluşan bir lav kubbesini daha önce gözlemlemişti. Bu yeni materyalin kimyasal analizi, 7.300 yıl önceki patlamada fışkıran malzemeyle belirgin farklılıklar taşıdığını ortaya koydu. Seama'nın ifadesiyle:
"Lav kubbesinin altındaki magma rezervuarında şu an bulunan magmanın, büyük olasılıkla yeni magma olduğu anlaşılıyor."
YELLOWSTONE DA DENKLEME DAHİL
Araştırmacıların önerdiği yeni magma modeli, Yellowstone ve Toba gibi diğer büyük kaldera sistemlerinde de gözlemlenen sığ magma rezervuarlarıyla örtüşüyor. Bu bulguların dev volkanik patlamaları öngörme kapasitesini artırabileceği değerlendiriliyor.
Seama, çalışmanın uzun vadeli hedefini şöyle özetliyor:
"Bu araştırmada son derece yararlı olduğunu kanıtlayan yöntemleri geliştirerek yeniden enjeksiyon süreçlerini daha derinlemesine anlamak istiyoruz. Nihai hedefimiz, gelecekteki dev patlamaların kritik göstergelerini izleme konusunda daha yetkin hale gelmek."
