Karadeniz'de NATO karargahı mı kurulacak? MSB'den Montrö açıklaması

ABD-İsrail'in İran savaşının ardından NATO, Türkiye'de Çok Uluslu Kolordu Karargahı ile Deniz Unsur Komutanlığı kurma sürecine girdi. Türkiye'de kurulması planlanan NATO Deniz Unsur Komutanlığı, Montrö dengesini sarsma riski nedeniyle bir süredir tartışılıyor.

İstanbul Boğazı'na NATO karargahı kuruluyor

Milli Savunma Bakanlığı (MSB) haftalık basın toplantısında NATO karargâhlarıyla ilgili bilgilendirme yaptı. Toplantıda, NATO ve NATO dışı çok uluslu Deniz Karargâhları ile Adana’da yapım çalışmaları devam eden Çok Uluslu Kolordu Karargâhı hakkında açıklamalar yapıldı.

Adana’da yapım çalışmaları devam eden Çok Uluslu Kolordu Karargâhı için çekirdek personel atamalarının yapıldığı ancak çokuluslu karargâh statüsünün henüz onaylanmadığı belirtildi.

"MONTRÖ SÖZLEŞMESİ'NDEN TAVİZ VERİLMESİ SÖZ KONUSU DEĞİLDİR"

Açıklamada bölgesel sahiplik ilkesi ve Montrö Sözleşmesi'nden taviz verilmeyeceği ve çalışmaların da buna göre yapıldığı ifade edildi:

"Bölgesel sahiplik ilkesi ve Montrö Sözleşmesi’nden taviz verilmesi söz konusu değildir. Bütün çalışmalar buna göre yapılmaktadır. Türkiye’nin Karadeniz’e yönelik güvenlik anlayışı; Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin sağladığı denge ve istikrarın korunmasına, bölgesel sahiplik ilkesi doğrultusunda Karadeniz’e kıyıdaş ülkelerin öncelikli rol üstlenmesine dayanmaktadır. Bu yaklaşım sayesinde Karadeniz, geçmişte olduğu gibi günümüzde de geniş çaplı bir çatışma alanına dönüşmemiştir. Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşı sürecinde Montrö hükümlerini kararlılıkla uygulayarak çatışmanın deniz boyutuna yayılmasını önlemiştir. Karadeniz’de artan jeopolitik rekabet ve güvenlik risklerine rağmen ülkemiz, bölgedeki istikrarın korunması, gerilimin tırmandırılmaması ve güvenliğin öncelikle kıyıdaş ülkeler tarafından sağlanması yönündeki tutumunu sürdürmektedir. Bu doğrultuda Türkiye, Karadeniz’in bir rekabet alanına dönüşmesini engellemeye yönelik inisiyatif almaya devam etmekte ve bölgesel güvenlik mimarisinin korunmasında aktif rol üstlenmektedir."

UKRAYNA GÖNÜLLÜLER KOALİSYONU

Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu'nun NATO ile ilişkisi olmayan çok uluslu bir girişim olduğu belirtilen açıklamada oluşturulacak kuvvetin Deniz Unsur Komutanlığı (MCC) görevini de Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin oluşturduğu dengenin korunması için Türkiye tarafından yürütüleceği kaydedildi.

15-16 NİSAN'DA ANKARA'DA TOPLANILACAK

"Bu doğrultuda, 15-16 Nisan 2025 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen toplantıda, Türkiye’nin deniz boyutundaki planlama faaliyetlerine liderlik etmeyi sürdürmesi ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin ortaya koyduğu hukuki çerçevenin planlamalarda esas alınması hususlarında mutabakata varılmıştır."

TAMAMI TÜRK PERSONELDEN OLUŞACAK

"Deniz Unsur Komutanlığı Karargâhı, 25 Ağustos 2025 tarihinden itibaren tamamı Türk personelden oluşan çekirdek kadro ile teşkil edilmiştir. Deniz Unsur Komutanlığına 14 ülke katkı beyanında bulunmuştur ancak deniz platformlarına yönelik katkılar sadece kıyıdaş ülkeler olan Türkiye, Romanya ve Bulgaristan tarafından sağlanacaktır."

ÇOKULUSLU KOLORDU KARARGAHI

"2023 yılında Çokuluslu Kolordu Karargâh-Türkiye (MNC-TÜR) ve 2024 yılında Birleşik Görev Kuvveti (CTF) Karadeniz kurulması faaliyetlerine başlanmıştır."

NATO planlarında bölgesel bir Türk Kolordu Karargahı tarafından yurdun savunmasının NATO kuvvetleri ile koordinesinde ve gerektiğinde görevlendirilecek olan kuvvetlerde emir ve komutasının planlandığı ifade edildi:

"Bahse konu karargâhın çok uluslu bir yapıya dönüştürülmesi millî makamlar tarafından uygun görülerek MNC-TÜR kurulumu 2024 yılında NATO makamlarına bildirilmiştir. Karargâh kurulum faaliyetlerine devam edilmekte olup sadece çekirdek personel atamaları yapılmıştır ve çokuluslu karargâh statüsü henüz onaylanmamıştır."

BİRLEŞİK GÖREV KUVVETİ-KARADENİZ (CTF BLACK)

Deniz harekât alanında planların uygulanabilmesi için 2024 yılında beş adet (Atlantik, Kuzey Denizi, Baltık Denizi, Akdeniz ve Karadeniz) Birleşik Görev Kuvveti (CTF) kurulması planlanmıştır. Karadeniz’de kurulacak olan CTF-Black karargâhının komutası ve ev sahipliği bölgesel sahiplik ilkemiz gereğince 2028 yılına kadar ülkemiz tarafından üstlenilmiştir. 2028 yılını müteakip Karadeniz’e kıyıdaş müttefiklerin (Romanya ve Bulgaristan) yapacağı tekliflere istinaden bahse konu karargâha ev sahipliği ve komuta edecek ülke belirlenecektir. Karargâh kurulum faaliyetlerine devam edilmekte olup sadece çekirdek personel atamaları yapılmıştır.

Her iki karargâhta da hâlihazırda sadece Türk personel görevlidir.

Bilgilerini paylaştığımız üç adet deniz ve bir adet kara karargâhı ülkemizin güvenlik ihtiyaçları ve Karadeniz’e yönelik politik duruşumuz ile uyumlu olarak teşkil edilmektedir.

Türkiye NATO karar mekanizmasında aktif rol üstleniyor.

Türkiye, bu rolüyle geçmişte NATO’ya kuvvet tahsis eden bir ülke olmanın ötesine geçerek bugün karar alma ve yön verme süreçlerinde aktif rol üstlenmekte, oluşturulan yapıları kendi güvenlik öncelikleri doğrultusunda şekillendirmektedir.

Sonuç olarak; savunma ve güvenlik konuları, eksik bilgi ve sığ bakış açısıyla yorumlanamayacak ve günlük tartışmalara konu edilmeyecek kadar önemlidir. Bu kapsamda Bakanlığımız tarafından yapılan resmî açıklamaların takip edilmesi ve dezenformasyon içeren haber ve yorumlara itibar edilmemesi önem arz etmektedir.