İskilipli Atıf Hoca kimdir? İskilipli Atıf Hoca neden idam edildi?
Erzurum Valisi Mustafa Çiftçi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla İçişleri Bakanlığı görevine atandı. Atama kararının ardından Çiftçi’nin 2021 yılında katıldığı bir anma programı yeniden gündeme geldi.
Mustafa Çiftçi, Çorum Valiliği görevini yürüttüğü dönemde, Milli Mücadele yıllarında İngilizlerin desteğiyle çıkan isyanlarla ilişkilendirilen ve Şapka Kanunu’na muhalefet suçlamasıyla yargılanarak idam edilen İskilipli Atıf Hoca için düzenlenen anma programına katılmıştı. Çorum Valiliği tarafından yapılan açıklamada etkinlik, “İskilipli Mehmet Atıf Hoca şehadetinin 95. yıldönümünde mezarı başında dualarla anıldı” ifadeleriyle duyurulmuştu. Çiftçi'nin anmaya katılması yargıya taşınmış ancak soruşturma izni verilmemişti.
Söz konusu anma programı kamuoyunda tartışmalara yol açarken, gelen eleştiriler üzerine Çiftçi, İskilipli Atıf Hoca’yı “ilim, aksiyon ve dava adamı” olarak nitelendirmiş ve anmanın doğru ve gerekli olduğunu savunmuştu.
Çiftçi’nin İçişleri Bakanlığı görevine atanmasının ardından sosyal medyada İskilipli Atıf Hoca’nın kim olduğu ve neden idam edildiği yönündeki sorular yeniden gündeme geldi.
İSKİLİPLİ ATIF HOCA KİMDİR?
İskilipli Mehmet Atıf (1876–1926), Osmanlı Devleti’nin son döneminde yaşamış bir din görevlisi ve yazardır. Çorum’un İskilip ilçesinde doğmuştur. Medrese eğitimi almış, İstanbul’da çeşitli dini görevlerde bulunmuş ve dersler vermiştir. II. Meşrutiyet döneminde kurulan bazı cemiyetlerde yer almış, özellikle dini içerikli risaleleriyle tanınmıştır. En bilinen eserlerinden biri “Frenk Mukallitliği ve Şapka” adlı risaledir.
İSKİLİPLİ ATIF HOCA ASLEN NERELİDİR?
1876 yılında Çorum’un İskilip ilçesinde dünyaya gelmiştir. Bu nedenle kamuoyunda “İskilipli Atıf Hoca” olarak anılmaktadır.
İSKİLİPLİ ATIF HOCA NEDEN İDAM EDİLDİ?
İskilipli Atıf Hoca, Cumhuriyet’in ilanından sonra çıkarılan 25 Kasım 1925 tarihli Şapka İktisası Hakkında Kanun’a muhalefet ettiği gerekçesiyle yargılandı.
Ankara İstiklal Mahkemesi’nde görülen dava sonucunda, yazdığı “Frenk Mukallitliği ve Şapka” adlı risalenin halkı kanuna karşı kışkırttığı değerlendirilerek idam cezasına çarptırıldı. 4 Şubat 1926 tarihinde Ankara’da idam edildi.
İdam kararı, o dönemin siyasi ve hukuki koşulları çerçevesinde verilmiş olup, tarihçiler arasında hâlâ tartışma konusudur. Bazı görüşler kararın doğrudan Şapka Kanunu’na muhalefet nedeniyle verildiğini savunurken, bazı değerlendirmelerde dönemin isyanları ve siyasi ortamının etkili olduğu ifade edilmektedir.
İSKİLİPLİ ATIF HOCA'NIN MEZARI NEREDE BULUNUYOR?
İskilipli Atıf Hoca’nın mezarı Ankara’da, Ulucanlar Cezaevi çevresinde bulunan mezarlık alanındadır. Mezarı daha sonra düzenlenmiş ve belirgin hale getirilmiştir.
İSKİLİPLİ ATIF HOCA'NIN MEZARINI DAHA ÖNCE KİMLER ZİYARET ETTİ?
İskilipli Atıf Hoca’nın mezarı, özellikle son yıllarda bazı siyasi parti temsilcileri ve kamu görevlileri tarafından ziyaret edildi. Düzenlenen anma programları zaman zaman kamuoyunda tartışmalara da neden oldu.
4 Şubat 2026 tarihinde Çorum’da gerçekleştirilen anma programına Hitit Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ali Osman Öztürk, Memur-Sen Genel Başkan Yardımcısı Ali Yıldız, AK Parti’li Çorum Belediye Başkan Yardımcıları Lemzi Çöplü ve Turhan Candan, AK Parti Çorum İl Başkanı Yakup Alar ile HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu katıldı.
