Nipah virüsü hakkında merak edilenler! Yüksek ölüm oranlı tehdit

Güney ve Güneydoğu Asya’da zaman zaman görülen Nipah virüsü (NİV), yüksek ölüm oranıyla dikkat çeken zoonotik bir hastalık olarak gündeme geliyor. Virüsün doğal taşıyıcısı meyve yarasaları olurken, insanlara hem hayvanlardan hem de yakın temasla bulaşabildiği belirtiliyor. Uzmanlar, beyin iltihabı ve ağır solunum yetmezliği gibi ciddi tablolara yol açabilen Nipah’ın Dünya Sağlık Örgütü tarafından öncelikli patojenler arasında takip edildiğini aktarıyor. İşte Nipah virüsüyle ilgili merak edilen başlıklar…

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) NEDİR?

Nipah virüsü (NiV), ilk kez 1999 yılında Malezya’da görülen, zoonotik yani hayvanlardan insanlara bulaşabilen son derece tehlikeli bir virüstür. Beyin iltihabı (ensefalit) ve ağır solunum yolu hastalıklarına yol açabilir.

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) NASIL BULAŞIR?

Virüsün doğal taşıyıcısı meyve yarasalarıdır. Bulaşma yolları şunlardır:

• Yarasa salyası veya idrarıyla kirlenmiş meyve ve gıdaların tüketilmesi (Yarasalardan insanlara)
• Yarasa temaslı hurma özü (özellikle Güney Asya’da)
• Enfekte hayvanlar (özellikle domuzlardan insanlara)
• İnsandan insana yakın temas, vücut sıvıları ve damlacık yoluyla

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) MEYVELERDEN BULAŞIR MI?

Evet. Virüs, yarasaların salyası veya idrarıyla kirlenmiş meyveler yoluyla insanlara bulaşabilir. Özellikle yarasa temaslı hurma, mango veya hurma özleri gibi meyve ürünleri risk taşıyabilir. Bu nedenle mümkünse meyveleri iyice yıkamak veya pişirmek öneriliyor.

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) ÖLDÜRÜR MÜ?

Evet. Nipah virüsü yüzde 40 ile 75 arasında değişen ölüm oranına sahiptir. Hayatta kalanlarda ise kalıcı nörolojik hasarlar görülebilir. Hastalık çok kısa sürede ağırlaşabilir.

Ağır vakalarda Nipah virüsü, beyinde hızla iltihaplanmaya yol açarak 24-48 saat içinde komaya neden olabiliyor. Hastalığın en ciddi belirtileri arasında şiddetli solunum yetmezliği, bilinç kaybı ve çoklu organ yetmezliği bulunuyor. Onaylanmış bir aşı veya spesifik tedavi olmaması ise, virüsün ölümcüllüğünü daha da artırıyor.

NİPAH VİRÜSÜ'NÜN (NiV) AŞISI VE TEDAVİSİ VAR MI?

Nipah virüsüne karşı günümüzde onaylanmış bir aşı ya da hastalığı tamamen ortadan kaldıran özel bir tedavi bulunmuyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün öncelikli patojenler listesinde yer alan virüse karşı yürütülen çalışmalar sürerken, mevcut durumda hastalara yalnızca destekleyici tedavi uygulanabiliyor.

Bu tedavi; solunum desteği, yoğun bakım takibi ve semptomların kontrol altına alınmasını kapsıyor. Uzmanlar, yüksek ölüm oranı ve hızlı seyri nedeniyle Nipah virüsüne karşı erken teşhis, izolasyon ve temaslı takibinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) BELİRTİLERİ NELERDİR?

Nipah virüsü, enfekte olan kişilerde genellikle yüksek ateş, baş ağrısı, yorgunluk ve kas ağrıları ile başlar. Hastalık ilerledikçe baş dönmesi, bulantı, kusma ve bilinç bulanıklığı görülebilir.

Ağır vakalarda ise ensefalit (beyin iltihabı), şiddetli solunum yetmezliği, komaya girme ve çoklu organ yetmezliği gibi ciddi sonuçlar ortaya çıkabilir. Virüs, belirtileri hızla ağırlaştırması nedeniyle özellikle tehlikeli kabul ediliyor.

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) İLE DOMUZ VE YARASALAR ARASINDAKİ BAĞLANTI NEDİR?

Nipah virüsü, doğada meyve yarasaları tarafından taşınır. Virüs, yarasaların tükürük, idrar veya dışkısı yoluyla meyve ve diğer hayvanlara bulaşabilir. Özellikle domuzlar, virüsü insanlara aktarabilen ara konak görevi görebilir. 1999’daki Malezya salgını sırasında enfekte domuzlar üzerinden insanlar virüsü kaptı. Yani yarasalar virüsün doğal taşıyıcısı, domuzlar ise bulaşmada köprü rolü oynuyor.

NİPAH VİRÜSÜNDEN (NiV) NASIL KORUNULUR?

Uzmanlar, virüse karşı alınacak önlemleri şöyle sıralıyor:

• Yarasa ve enfekte hayvanlarla doğrudan temastan kaçınmak
• Meyve ve sebzeleri iyice yıkamak veya pişirmek
• Hasta kişilerle yakın teması sınırlamak, vücut sıvılarından korunmak
• Yoğun bakım gerektiren vakalarda izolasyon uygulamak

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) HANGİ ÜLKELERDE GÖRÜLÜYOR?

Nipah virüsü, özellikle Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde rapor edilmiştir. İlk salgın Malezya ve Singapur’da görülürken, Hindistan ve Bangladeş’te de vakalar kaydedilmiştir. Virüsün doğal taşıyıcıları olan yarasaların bulunduğu bölgelerde, salgın riski her zaman vardır. Şu ana kadar Türkiye’de resmi olarak Nipah vakası bildirilmemiştir.

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) TÜRKİYE’DE VAR MI?

Hayır. Sağlık Bakanlığı ve uluslararası sağlık otoritelerine göre Türkiye’de şimdiye kadar bildirilen bir Nipah virüsü vakası bulunmuyor. Ancak uzmanlar, küresel hareketlilik ve iklim değişikliği nedeniyle dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

NİPAH VİRÜSÜ (NiV) AŞI ÇALIŞMALARI NE DURUMDA?

Dünya genelinde Nipah virüsüne karşı çeşitli aşı adayları üzerinde çalışmalar sürüyor. Hayvan deneylerinde bazı aşılar etkili sonuçlar verirken, insanlar için henüz onaylanmış bir aşı bulunmamaktadır. Araştırmalar hızla devam ediyor, ancak aşı kullanıma girmeden önce güvenlik ve etkinlik testlerinin tamamlanması gerekiyor.

NİPAH VİRÜSÜ'NÜN (NİV) CORONA VİRÜSLE BENZERLİKLERİ VAR MI?

Nipah virüsü ve corona virüsünün bazı benzer yönleri bulunuyor:

• Her ikisi de hayvanlardan insanlara geçebilen zoonotik virüsler.
• Solunum yoluyla bulaşabilirler ve ciddi hastalıklara yol açabilirler.
• Pandemi potansiyeli taşıyan virüsler olarak Dünya Sağlık Örgütü tarafından yakından izleniyor.
• Ancak Nipah, daha kısa sürede ağırlaşan ve ölüm oranı çok yüksek bir virüs. Corona virüsüne kıyasla henüz toplumda yaygın salgın yapma kapasitesi daha sınırlı, ama kontrol edilmediğinde ölümcüllüğü daha fazla.

HASTALIĞI ATLATANLARDA KALICI HASAR KALIR MI?

Evet, iyileşen bazı hastalarda kalıcı nörolojik sorunlar (kişilik değişiklikleri veya nöbet bozuklukları) gözlemlenebilmektedir.

NİPAH VİRÜSÜ BİR PANDEMİYE YOL AÇAR MI?

İnsandan insana bulaşma yeteneği olduğu için pandemi potansiyeli vardır. Ancak şu anki bulaşma hızı COVID-19 kadar yüksek değildir. Yine de yerel salgınların kontrol altına alınması küresel güvenlik için şarttır.

Koronavirüs geri döndü: Ünlü profesör "Sıklaşacak" diyerek uyardı!

NİPAH VİRÜSÜ İÇİN MASKE TAKALIM MI?

Nipah virüsü insandan insana geçebilir ve ciddi hastalığa yol açabilir, bu yüzden korunma önlemleri önemlidir. Maske takmak özellikle enfekte olma riski olan kişilerle yakın temas halinde bulunduğunda faydalı olabilir; sağlık çalışanları hastalarla ilgilenirken N95 tipi maskeler gibi daha yüksek korumalı maskeler kullanır. Bu maskeler solunum yoluyla yayılabilecek bulaşı azaltmaya yardımcı olur. Ancak günlük hayatta ortamda bilinmeyen risk yoksa maskeye tek başına güvenmek yeterli değildir. En etkili korunma yine temas ve hijyen önlemleriyle birlikte uygulanmalıdır.