Gizli zammı açıkladı! 'Keşke kuver ve servis ücretleri kalkmasaydı' dedirtti
Resmi Gazete’de yayımlanan kararla kuver ve servis ücretlerinin yasaklanması, ilk bakışta "tüketici korunuyor" imajı yaratsa da gerçekler çok farklı.
İşletme sahipleri, personel, kira ve enerji gibi düşmeyen maliyetlerini karşılamak için bu ücretleri doğrudan menü fiyatlarına yedirmeye başlayacak görünüyor.
Hesap fişinde bu ücreti görenler dikkat!
Artık tüketici fişin sonunda ayrı bir kalem görmüyor; ancak yediği kebap, içtiği kahve veya pasta kalıcı olarak pahalanmış oluyor.
Bu durum, fiyat artışlarının enflasyon sepetine daha "çıplak" ve geri dönülemez şekilde girmesine yol açıyor.
ALGININ ÖLÜMÜ: "ALGILANMAYAN FARK TEOREMİ"
Ekonomist Yağız Kutay, Paraanaliz'deki yazısında "Algılanmayan Fark Teoremi" (AFT) ile halkın nasıl bir psikolojik tuzağa çekildiğini anlattı. Tüketici için ayrı bir kalem olarak duran servis ücreti bir "uyarıcı" görevi görüyordu. Kutay'a göre yeni düzenleme ile şunlar olacak:
FARK GİZLENİYOR: 400 TL'lik bir yemeğin içinde kaybolan 50 TL, tüketici tarafından daha kolay kanıksanacak.
REFERANS FİYAT ŞİŞİYOR: Halk artık 350 TL + 50 TL yerine, doğrudan 400 TL'lik bir baz fiyata alışacak. Bu yüksek başlangıç noktası, işletmecinin bir sonraki zammı tepki çekmeden yapmasını çok daha kolaylaştıracak.
HIZ GÖSTERGESİNİ KAPATMAK ARABAYI YAVAŞLATMIYOR
Düzenlemeyi "fiyat etiketinin tasarımıyla uğraşmak" olarak nitelendiren Kutay, enflasyonla mücadelenin bu yöntemle yapılamayacağını söyledi.
Servis ücreti kalktı: 'Yüzde tartışması' başladı! Adisyonunuzu kontrol edin!
Talep ve maliyet yerinde dururken yapılan bu hamleyi çarpıcı bir örnekle özetledi:
"Araba hızlanırken hız göstergesini kapatıyoruz. Araba yavaşlamıyor, sadece kaçla gittiğimizi daha geç fark ediyoruz."
ŞEFFAFLIK MI, MASKELEME Mİ?
Özetle, bu düzenleme bazı keyfi uygulamaları törpüleyebilir ancak orta vadede fiyatları daha "yapışkan" hale getirme riski taşıyor. Enflasyon, maliyetler ve beklentiler yönetilmeden; sadece kalem silerek halkın alım gücünü korumak mümkün görünmüyor.
Tüketicinin algısı rahatlamış olabilir ama cebindeki yangın, menülerin içine gizlenmiş durumda büyümeye devam edecek.
