Dolar baskılanmasa kaç lira olacaktı? Big Mac endeksiyle hesapladı

Ekonomi yönetiminin perde arkası müdahaleleriyle piyasada 47,50 TL seviyelerinde tutulan dolar kurunun gerçeği ortaya çıktı.

Usta ekonomist eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez "Dolar Kuru Gerçeği Ne Kadar Yansıtıyor?" başlıklı yazısında, Türkiye'de ekonomi yönetiminin müdahalesi olmaması halinde döviz kurunun gerçekte ne kadar olacağını hesapladı.

Son dakika | Dolar rekor kırdı!

Eğilmez, analizinde, Türkiye'de ekonomi kurmaylarının müdahaleleri olmaması durumunda döviz kurunun gerçekte hangi seviyelerde bulunacağını mercek altına aldı.

Eğilmez'in aktardığı verilere göre; bir ülkenin para biriminin uluslararası piyasalardaki değeri döviz kuru üzerinden ölçülüyor ve bu kıyaslamalarda genel olarak Amerika Birleşik Devletleri (ABD) doları baz alınıyor.

Temmuz 2026 sonu itibarıyla piyasalarda 47,50 TL seviyesinde bulunan kurun, Türk Lirası'nın gerçek satın alma gücünü yansıtmadığı belirtiliyor.

Döviz kurunun sadece piyasadaki arz ve talebe göre şekillenmediğini, bunun yanında risk primi, faiz farkları, sermaye hareketleri, beklentiler ve merkez bankası müdahaleleri gibi pek çok etkenin devreye girdiğini hatırlatan Eğilmez; piyasa kurunun, paranın satın alma gücüne dayanan asıl değerinden farklılaşabileceğine dikkat çekti.

BİG MAC ENDEKSİ İLE GERÇEK KUR HESABI

Farklı ülkelerdeki benzer veya aynı ürünlerin fiyatlarını kıyaslayan satın alma gücü paritesinin (SAGP) temel alındığı ve The Economist dergisi tarafından uzun yıllardır yayımlanan Big Mac Endeksi üzerinden hesaplama yapan Eğilmez çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.

Buna göre, Big Mac'in birçok ülkede standart bir ürün olarak satılması sebebiyle küresel çapta fiyat farklarını ölçmeye yarayan endeksin 30 Temmuz 2026 tarihli verilerine göre; ürünün dünya genelindeki ortalama fiyatı 5 dolar seviyesinde bulunurken, Türkiye'deki satış fiyatı 325 TL'ye ulaşmış durumda.

DOLAR 65 TL OLACAKTI

Mevcut piyasa kuru olan 47,50 TL üzerinden hesaplama yapıldığında, Türkiye'deki 325 TL'lik bir Big Mac'in dolar karşılığı 6,84 dolara denk geliyor. Dünya ortalamasının 5 dolar olduğu göz önüne alındığında bu veri, Türkiye'deki söz konusu ürünün dolar bazında küresel ortalamadan yaklaşık yüzde 37 daha pahalı olduğunu kanıtlıyor.

Aradaki fiyat farkını eşitleyen satın alma gücü paritesini (SAGP) dikkate aldığı hesapta (325 TL / 5 Dolar) Eğilmez, dolar kurunun 65 TL/dolar seviyesinde olması gerektiği kaydetti.

Böylece Big Mac Endeksi'ne göre Türk Lirası'nın satın alma gücünü yansıtan dolar kuru, Temmuz 2026 sonunda 65 TL'ye işaret ediyor.

KAĞIT ÜZERİNDE ŞİŞİRİLEN MİLLİ GELİR

Ortaya çıkan 65 TL'lik kurun Türk Lirası'nın "gerçek ve tartışmasız değeri" olmadığını, bunun yalnızca bir tahmin olduğunu ifade eden Eğilmez; yine de piyasada işlem gören 47,50 TL ile hesaplanan 65 TL arasındaki 17,50 TL'lik devasa farkın çok önemli olduğunu vurguladı. Bu dev uçurum, kurun sadece nominal değerine bakarak Türkiye'nin küresel çaptaki satın alma gücünün ölçülemeyeceğini gösteriyor.

Kurun 47,50 TL yerine serbest bırakılarak 65 TL'ye ulaşması durumunda, Türkiye'nin ithalata olan yüksek bağımlılığı sebebiyle ara malı, enerji ve ithal girdilerin maliyetlerinin yükseleceği ve enflasyon üzerinde yeni bir baskı oluşacağı belirtiliyor.

Ancak mevcut 47,50 TL'lik kur üzerinden Türkiye'nin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) rakamı yaklaşık 1.658 milyar dolar, kişi başına düşen gelir ise 18.621 dolar olarak kağıt üzerinde oldukça yüksek görünüyor. Aynı büyüklükler 65 TL'lik kur üzerinden dolara çevrildiğinde ise Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) 1.189 milyar dolara, kişi başına gelir ise sert bir düşüşle 13.745 dolara iniyor.

Bir ülkenin para birimini zoraki yöntemlerle güçlü göstermenin o ülkeyi zenginleştirmediğini, sadece dolar cinsinden ekrana yansıyan rakamları değiştirdiğini belirten Eğilmez; gerçeklikten kopuk kur politikalarının faturasının zaman içerisinde ekonomide farklı kanallardan ağır bir şekilde ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.