Eski kıyafetlerin yeni adresi: Duvarlar
Eski tişörtler, kotlar ve iş kıyafetleri yalnızca bağış kutusuna ya da çöpe gitmek zorunda değil. Paris’te başlayan bir fikir, bu kumaşları renkli duvar bloklarına ve iç mekan panellerine dönüştürüyor.
Evde eskimiş bir kazak, rengi solmuş bir tişört ya da yıpranmış bir kot pantolon çoğu zaman “artık işe yaramaz” diye düşünülür. Oysa Fransa’da, Paris merkezli FabBRICK adlı girişim bu düşünceyi tersine çeviriyor. Mimar Clarisse Merlet’in geliştirdiği yöntemle kullanılmayan tekstiller, iç mekânlarda kullanılabilen renkli bloklara ve panellere dönüşüyor. FabBRICK’in tanıtım sayfası bu fikrin nasıl doğduğunu anlatıyor.
FabBRICK blokların yapılışı
BU, BİLDİĞİMİZ YER KAROSU DEĞİL
Burada sözünü ettiğimiz ürün, banyoya ya da mutfağa döşenen ince seramik fayanslardan farklı. FabBRICK’in ürettiği parçalar daha çok iç duvar kaplaması, oda ayırıcı, ses emici panel ve bazı tasarım mobilyalarında kullanılan kalın bloklar. Yani eski kıyafetlerden doğrudan evin taşıyıcı duvarını örmek değil; bir mekanın görünüşünü ve ses konforunu değiştirmek hedefleniyor. FabBRICK proje örnekleri bu kullanım alanlarını gösteriyor.
Tekstil blokları, iç mekanlarda dekoratif kaplama veya bölme olarak kullanılabiliyor.
ESKİ KIYAFET NASIL BLOĞA DÖNÜŞÜYOR?
İşin özü oldukça anlaşılır: Önce kullanılmayan kumaşlar toplanıyor. Ardından kumaşlar türüne ve rengine göre ayrılıyor, küçük lif parçalarına dönüştürülüyor. Bu lifler, bitki bazlı olduğu belirtilen bir bağlayıcıyla karıştırılıyor ve kalıba sıkıştırılıyor.
Bu yöntemin en ilginç tarafı, blokların rengi için ayrıca boya kullanılmaması. Kırmızı bir kazak, mavi bir kot ya da gri bir iş üniforması; kendi rengini yeni malzemeye taşıyor. Böylece her blok, eski kıyafetlerin renklerinden oluşan küçük bir mozaik gibi görünüyor.
Kumaş atıkları ayrıştırılıp lif hâline getirildikten sonra kalıplarda sıkıştırılıyor.
FabBRICK hakkında yayımlanan bu incelemede üretimde su kullanılmadığı ve blokların geleneksel tuğla gibi fırınlanmadığı aktarılıyor. Bloklar doğal ortamda kuruyor. Bu da “eski kıyafet mutlaka yeni kıyafet olmalı” fikrine farklı bir seçenek ekliyor: Bazı tekstiller yeniden giyilemese bile, başka bir işe yarayabiliyor.
NERELERDE KULLANILABİLİR?
Bu bloklar özellikle ofis, mağaza, sergi alanı ve ev gibi iç mekânlarda öne çıkıyor. Bir duvarı kaplamak, açık bir alanı bölmek ya da yankıyı azaltmaya yardımcı bir yüzey oluşturmak için kullanılabiliyor. FabBRICK, tasarım ürünleri arasında tabure, sehpa, masa ve aydınlatma parçaları da sergiliyor. Tasarım ürünleri sayfasında bu örnekleri görmek mümkün.
Eski kotların mağaza tasarımında, iş kıyafetlerinin ise ses emmeye yardımcı duvar uygulamalarında değerlendirildiği projeler var. Bu yaklaşım kurumlara da şu soruyu sorduruyor: “Kendi eski üniformalarımızdan mekânımız için yeni bir parça üretebilir miyiz?”
Kumaşların kendi renkleri, blokların desenini ve görünümünü oluşturuyor.
HER ESKİ KIYAFET İÇİN SİHİRLİ ÇÖZÜM MÜ?
Hayır! Bu tür projeler tekstil atığı sorununu tek başına çözmez. Öncelik hâlâ kullanılabilir kıyafetleri daha uzun süre giymek, tamir etmek, paylaşmak ve yeniden kullanmaktır. Ancak artık giyilemeyecek durumdaki kumaşlar için, onları çöpe göndermek yerine farklı bir malzemeye dönüştürmek değerli bir alternatif olabilir.
Ayrıca bu ürünlerin ana kullanım alanının iç mimari ve dekorasyon olduğunu unutmamak gerekir. Bir binanın taşıyıcı duvarında kullanılacak malzemeler için ayrı güvenlik, mühendislik ve yapı mevzuatı şartları vardır. FabBRICK’in tanıttığı uygulamalar iç mekân, yalıtım ve tasarım odağındadır.
EVDE YAPILABİLİR Mİ?
Evde eski kumaşları kesip tutkalla sıkıştırmak küçük bir hobi denemesi olabilir. Fakat gerçek bir duvar paneli veya ses yalıtım ürünü yapmak için dayanıklılık, yangın davranışı, nem, yapıştırıcı içeriği ve güvenli montaj gibi konuların uzmanlarca değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle evdeki denemeleri dekoratif, hafif ve güvenli objelerle sınırlı tutmak daha doğru olur.
Geri dönüştürülmüş tekstil, yalnızca duvarlarda değil tasarım objelerinde de değerlendirilebiliyor.
Kısacası
Fransa’daki bu çalışma, eski kıyafetlere sadece “atık” gözüyle bakmamayı öneriyor. Bir tişört, kullanım ömrünü tamamladıktan sonra başka bir elbise olmayabilir; ama bir ofisin duvarında sesi yumuşatan, bir mağazaya renk katan veya bir mobilyanın parçası olan yeni bir malzemeye dönüşebilir. Bu fikir, geri dönüşümün bazen yalnızca çöpü azaltmak değil, eşyalara ikinci bir hayat vermek olduğunu hatırlatıyor.
