Baldan lokuma helvadan soslara kadar hepsinde hilelisi kullanılmış! Tonlarca ürün sofralara sürülmüş

Nişasta bazlı şeker üretimi ve ticareti yapan firmalara yönelik soruşturmanın yeni ayrıntıları ortaya çıktı. Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığının raporlarında, “maltodekstrin” adıyla faturalandırılan tonlarca kayıt dışı şekerin çok sayıda gıda ürününün üretiminde kullanılarak sofralara kadar ulaştığı belirtildi. Şeker soruşturmasının raporlarında kayıt dışı nişasta bazlı şekerin baldan lokuma, helvadan salata ve çiğ köfte sosuna kadar birçok üründe kullanıldığı aktarıldı.

Nişasta bazlı şeker üretimi ve ticareti yapan, aralarında ünlü firmalarında olduğusoruşturmanın yeni ayrıntıları ortaya çıktı. Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığı'nın raporunda, kayıt dışı şekerin hangi gıda ürünlerinde kullanıldığı tek tek anlatıldı.

Son Dakika | Şeker soruşturmasından ünlü firmalar çıktı! İşte tam liste

Rapora göre nişasta bazlı şeker, bazı işlemlerde “maltodekstrin” adıyla faturalandırıldı. Ürünün daha sonra bal üretiminden lokuma, helvadan cezeryeye, ceviz sucuğundan salata ve çiğ köfte sosuna kadar farklı alanlarda kullanıldığı öne sürüldü.

Bazı ürünlerde nişasta bazlı şeker kullanıldığı laboratuvar analizleriyle belirlendi. Bazı şirketlerin ise yüz binlerce kilogram şekeri kayıt dışı alarak mamul maddelerde kullandığı değerlendirildi.

SAFRAN FINDIKLI LOKUMDAN ÇIKTI

Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan biri Beylerbeyi Lokum Gıda ile ilgili oldu. Şirket yetkilileri denetimde nişasta bazlı şeker kullanmadıklarını beyan etti.

Ancak işletmeden alınan “Safran Fındıklı Lokum” numunesinin analizinde nişasta bazlı şeker kullanıldığı belirlendi. Şirketin kayıtlarında ise nişasta bazlı şeker alımına ilişkin herhangi bir faturaya rastlanmadı.

Şirket yetkilileri ayrıca 2023 yılında yaklaşık 300 ton sultan lokumu ürettiklerini, üretimde yaklaşık 150 ton maltodekstrin ve 150 ton kristal şeker kullandıklarını söyledi. Artı Endüstriyel Gıdadan alınan 225 bin 840 kilogramlık hammaddenin sultan lokumu üretiminde kullanıldığı ifade edildi.

Şirket, maltodekstrin kullanımından daha sonra kalite ve lezzet nedeniyle vazgeçildiğini savundu. Raporda ise lokum numunesinde nişasta bazlı şeker çıkması ve buna ilişkin faturanın bulunmaması nedeniyle, miktarı belirlenemeyen kayıt dışı şekerin mamul ürünlerde kullanılarak iç piyasaya sunulduğu değerlendirmesi yapıldı.

Helva ve cezeryede 85 bin kilogram kullanılmış

HELVA VE CEZERYEDE DE...

Uğurlu Helva Tahin Gıda ile ilgili incelemede de faturada yazan ürün ile depoda bulunan ürünün birbirinden farklı olduğu belirlendi.

Şirket yetkilileri üretimlerinde glukoz ve kristal şeker kullandıklarını, maltodekstrin kullanmadıklarını söyledi. Kervan Gıda tarafından düzenlenen faturada ürün “maltodekstrin” olarak gösterildi. Şirket ise faturanın hatalı kesildiğini ve alınan ürünün gerçekte glukoz şurubu olduğunu kabul etti.

Depodaki hammaddeden alınan numunede yüzde 2,9 glukoz ve yüzde 38,1 maltoz tespit edildi. Raporda bu ürünün maltodekstrin değil, nişasta bazlı şeker olduğu belirtildi.

Uğurlu Helva Tahin Gıdanın 87 bin 250 kilogram şekeri bu yöntemle aldığı belirlendi. Denetim sırasında depoda kalan bin 425 kilogram düşüldüğünde, 85 bin 725 kilogram nişasta bazlı şekerin mamul ürünlerde kullanılarak iç piyasaya satıldığı tespit edildi.

Şirket tarafından sunulan belgelerde glukoz şurubunun kullanıldığı ürünler “cezerye ve helva” olarak açıklandı.

SALATA VE ÇİĞ KÖFTE SOSLARINDA...

Suluca Yemekçilik Gıda tarafından üretilen salata ve çiğ köfte sosları da incelemeye alındı.

Şirketin kapasite raporunda nişasta bazlı şeker tüketimine ilişkin bilgi bulunmamasına rağmen fabrikadaki salata soslarının etiketlerinde glukoz kullanıldığı görüldü.

İşletmeden limonlu içecek, salata sosu, çiğ köfte sosu ve dolum öncesindeki yarı mamul ürünlerden numune alındı. Laboratuvar analizlerinde çiğ köfte sosu ile salata sosunda nişasta bazlı şeker kullanıldığı tespit edildi.

Şirketin 1 Ocak ile 15 Kasım 2023 tarihleri arasında kayıtlı glukoz alımı yapmadığı da belirlendi. Raporda, ürünlerin üretildiği dönemde glukoz alım faturası bulunmaması nedeniyle soslarda kullanılan nişasta bazlı şekerin kayıt dışı temin edildiği değerlendirmesine yer verildi.

Kullanılan kayıt dışı şekerin toplam miktarı ise belirlenemedi.

CEVİZ SUCUĞU, LOKUM, CEZERYE...

Seyyidler Gıda yetkilileri, maltodekstrini glukoz yerine pekmezli ceviz sucuğu ve cezerye üretiminde kullandıklarını bildirdi. Denetçiler, şirketten pekmezli ceviz sucuğu, lokum ve cezerye numuneleri istedi. Ancak rapora göre işletmede ürün bulunmasına rağmen numune alınmasına izin verilmedi.

Kayıtlar üzerinde yapılan incelemede, şirkete “maltodekstrin” faturasıyla gönderilen en az 321 bin 334 kilogram ürünün gerçekte kayıt dışı nişasta bazlı şeker olduğu değerlendirildi. Raporda bu ürünün iç piyasaya sunulan mamullerde kullanıldığı belirtildi ancak hangi üründe ne kadar kullanıldığı kesin olarak tespit edilmedi.

KAYIT DIŞI GLUKOZ

Sugabee Şekerleme hakkındaki incelemede ise iç piyasaya satılan “Fine Life” markalı sert şekerin etiketinde glukoz şurubu bulunduğu görüldü.

Şirketten nişasta bazlı şeker alım faturaları ile diğer alış ve satış belgeleri istendi. Ancak istenen belgelerin denetim makamlarına gönderilmediği belirtildi.

Raporda, sert şeker üretiminde kullanılan glukozun kayıt dışı temin edildiği değerlendirmesi yapıldı. Kullanılan nişasta bazlı şekerin miktarı belirlenemedi.

Şirket yetkilileri ayrıca “Albamy Dex L20” adıyla alınan ürünün, ihraç edilecek yumuşak şekerlerde tatlılık oranını düşürmek amacıyla kullanıldığını söyledi.

ARICILARI DA OYUNA GETİRMİŞLER

Bal üretimine ilişkin en çarpıcı bulgulardan biri Saf Naturel Bal Gıda hakkında oldu. Şirketin Kervan Gıdadan “maltodekstrin” faturasıyla 274 bin 790 kilogram ürün aldığı belirlendi.

Raporda bu ürünün gerçekte Beşan Nişasta tarafından üretilen kayıt dışı nişasta bazlı şeker olduğu belirtildi.

Saf Naturel Bal, söz konusu şekeri arıcılara “arı yemi” olarak verdiğini, karşılığında süzme bal ve petekli bal aldığını yazılı olarak beyan etti. İncelenen üretici belgeleri de ürünün arıcılara yem olarak gönderildiğini ortaya koydu.

Denetim sırasında şirketten süzme bal, süzmeli petek bal ve petek bal numuneleri alındı. Analiz edilen iki bal numunesinin Bal Tebliği’ne uygun olmadığı belirlendi.

Raporda, ürünün doğrudan bala karıştırıldığı yönünde bir tespit bulunmuyor. Ancak 274 bin 790 kilogram kayıt dışı nişasta bazlı şekerin arıların beslenmesi amacıyla bal üreticilerine verildiği ve karşılığında bal alındığı ifade ediliyor.

BAL AROMALI ŞURUP ŞÜPHESİ

Hastürk Gıdanın 1 milyon 205 bin 424 kilogram kayıt dışı nişasta bazlı şekeri “maltodekstrin” faturasıyla aldığı öne sürüldü. Şirket kayıtlarında ayrıca 500 kilogram bal aroması alındığı belirlendi.

Vergi ve stok kayıtlarındaki tutarsızlıkları inceleyen denetçiler, nişasta bazlı şeker ile bal aroması kullanılarak tonlarca tağşişli ürün üretilebileceği değerlendirmesinde bulundu. Raporda şirketin yasaklanmasına rağmen bal aromalı şurup üretimini sürdürdüğü ileri sürüldü. Bu bölüm nihai ürün analizine değil, kayıtlar ve hammadde miktarları üzerinden yapılan değerlendirmeye dayanıyor.

Raporda Seyidoğlu Gıdanın da toplam 5 milyon 479 bin 540 kilogram kayıt dışı nişasta bazlı şekeri “maltodekstrin” faturasıyla aldığı öne sürüldü.

Bu hammaddenin mamul maddelerde kullanılarak iç piyasaya sunulduğu değerlendirildi.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, raporlardaki tespitler üzerine bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ticareti, vergi kaçakçılığı, yanıltıcı belge düzenleme, özel belgede sahtecilik ve fiyatları etkileme suçları yönünden soruşturma başlattı.

BAŞSAVCILIK HALK SAĞLIĞININ TEHDİT EDİLDĞİNİ BÖYLE AÇIKLADI

Soruşturmayı başlatan istanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, şeker firmalarının halk sağlığı ile oynadığını şöyle açıkladı:

Nişasta bazlı şekerlerin (NBŞ) yüksek fruktoz içeriği nedeniyle hastalık oluşturma riskinin
daha yüksek olduğu, çocukluk çağında fazla şeker tüketiminin obezite, hipertansiyon başta olmak üzere birçok sağlık sorununa yol açtığı dikkate alındığında halk sağlığını tehdit eden kayıt dışı veya kota fazlası nişasta bazlı şeker üreticisi, toptancısı veya kullanıcısı şüpheliler hakkında Bozulmuş veya Değiştirilmiş Gıda veya İlaçların Ticareti, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesi kapsamında vergi kaçakçılığı/muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma, TCK m.207 kapsamında özel belgede sahtecilik, ayrıca piyasaya arz ve piyasadaki fiyat oluşumuna etkisi yönünden TCK m.237 kapsamında fiyatları etkileme suçlarından soruşturma başlatılmış olup, halk sağlığını tehlikeye atan şüpheliler yönünden soruşturma işlemleri büyük bir kararlılık ve titizlikle devam etmektedir