İstanbul'daki 170 deprem 'büyük depremin' tetikçisi mi mi? Uzmanlar açıkladı

İstanbul Adalar açıklarında 18 Ağustos tarihinden bu yana kaydedilen sismik hareketlilik, Marmara Bölgesi'nde beklenen olası büyük deprem ihtimalini yeniden gündeme taşıdı. Bölgede peş peşe meydana gelen 170'i aşkın mikrodeprem sonrası AFAD Deprem Bilim Kurulu üyeleri ve Kandilli Rasathanesi yetkilileri, hareketliliğin teknik boyutunu ve olası senaryoları kamuoyuyla paylaştı.

300 METRE DERİNLİKTEKİ İSTASYONLARLA 170'TEN FAZLA SARSINTI KAYDEDİLDİ

Marmara Bölgesi genelindeki sismik aktivite, AFAD bünyesinde faaliyet gösteren 304 deprem gözlem istasyonu ve derinliği 300 metreye ulaşan 10 özel derin kuyu istasyonu aracılığıyla takip ediliyor. Büyüklüğü 1'in altındaki sarsıntıları dahi anlık tespit edebilen bu sistemler üzerinden, son süreçte bölgede 170'in üzerinde mikrodeprem saptandı.

"BİR SARSINTININ ÖNCÜ DEPREM OLDUĞU ÖNCEDEN BİLİNEMEZ"

Deprem Bilim Kurulu üyesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, salı gününden itibaren büyüklüğü 3,2'ye kadar ulaşan sarsıntıların Adalar fayına yakın bölgelerde kümelendiğini belirtti. Depremlerin yerin 5 ila 13 kilometre derinliklerinde ve farklı odak mekanizmalarıyla oluştuğunu ifade eden Sözbilir, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bugün elimizde, bir mikro deprem kümesinin büyük depremin habercisi olduğunu önceden ayırt edebilecek güvenilir bir yöntem yoktur. Bir depremin 'öncü şok' olduğu ancak arkasından büyük deprem geldiğinde geriye dönük olarak anlaşılabilir. Bölgedeki mikro deprem aktivitesi 1999 Kocaeli-Düzce depremlerinden beri belirli aralıklarla devam ediyor; bu durumun belirli ölçeklerde gerilimi ve stresi azalttığını söyleyebiliriz."

"KÜÇÜK DEPREMLER DÖNEMSEL OLARAK KÜMELENEBİLİR"

Deprem Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Şükrü Ersoy, fay hatlarının periyodik olarak bu tarz mikro sarsıntı grupları üretebileceğini söyledi. Sürecin AFAD tarafından hassasiyetle izlendiğini aktaran Ersoy, panik havası yaratılmaması gerektiğini vurguladı. Sosyal medyadaki spekülasyonlara dikkat çeken Ersoy, şu ifadeleri kullandı:

"Küçük bir hareketliliğin ardından hemen büyük bir deprem geleceğini öne sürmek spekülatiftir. Bu tür söylemler etkileşim amacıyla maalesef sıkça kullanılıyor. Depremin kesin zamanını önceden bilmek bilimsel olarak mümkün değildir. Tartışmamız gereken konu fayların ne zaman kırılacağı değil, yapı stoklarımızın olası bir sarsıntıya ne kadar hazır olduğudur. Güçlü ve depreme dayanıklı yapılara sahip olduğumuz sürece endişe edilecek bir durum kalmayacaktır."

44 KİLOMETRELİK FAYIN YALNIZCA 7 KİLOMETRELİK KISMI HAREKETLİ

Deprem Bilim Kurulu üyesi ve Ankara Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bahadır Aktuğ, sahadaki sismik verilerin fayın tamamı hakkında kesin hüküm vermek için tek başına yeterli olmadığını belirtti. Türkiye'nin birçok noktasında benzer kümelenmelerin yaşandığına değinen Aktuğ, deprem dağılımının teknik ayrıntılarını şöyle aktardı:

"Depremlerin fay doğrultusu boyunca dağılımını incelediğimizde zamana bağlı bir korelasyon görmüyoruz; yani depremsellik fay boyunca ilerlemiyor. Adalar fayı yaklaşık 44 kilometrelik bir hat ve aktivite bunun yalnızca 7 kilometrelik çok sınırlı, lokal bir kesiminde yaşanıyor. Kademeli bir tetiklenmeye işaret eden herhangi bir derinlik veya doğrultu göçü gözlemlemiyoruz. Dolayısıyla bu veriler, bir sonraki büyük depremi tetikleyecek bir örüntü sunmuyor."

Aktuğ ayrıca, kontrolsüz ve temelsiz açıklamaların konut, arsa ve sigorta piyasalarında spekülatif dalgalanmalara yol açabildiğine işaret ederek yalnızca resmi kurum verilerine itibar edilmesi gerektiğini hatırlattı.

"ARKA ARKAYA DEPREM OLMASI BÜYÜK DEPREMİ ZORUNLU KILMAZ"

Deprem Bilim Kurulu üyesi ve Kocaeli Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şerif Barış, söz konusu hareketliliğin 'geri plan depremselliği' olarak adlandırılan küçük parçaların kırılması sonucu meydana geldiğini aktardı. Geçmişte de benzer tablolara sıkça rastlandığını belirten Barış:

"Defalarca bu tür deprem etkinlikleri oldu ve arkasından ne orta büyüklükte ne de büyük bir deprem oldu. 60 ya da 70 depremden sonra büyük deprem olması gerekir diye bir koşul yoktur. Türkiye bir deprem ülkesidir; spekülasyonlar yerine risk yönetimi merkezli hareket edilmeli, sivil toplum kuruluşları, iş yerleri ve aileler kendi acil durum afet planlarını eksiksiz hazırlamalıdır." dedi.

KANDİLLİ RASATHANESİ: DEPREMLER UYUMLU MEKANİZMAYA SAHİP BİR DİZİ

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE) de Adalar açıklarındaki hareketliliğe ilişkin resmi bir teknik rapor yayımladı. Açıklamada, 18 Ağustos saat 06.00 ile 20 Ağustos saat 13.00 arasında Adalar'ın güneyindeki 20 kilometrelik yarıçapta büyüklükleri 0.7 ile 3.1 arasında değişen 117 deprem kaydedildiği bildirildi.

Son dakika | Kandilli'den İstanbul'daki deprem fırtınası için ilk açıklama

19 ve 20 Ağustos tarihlerinde moment tensör çözümü yapılabilen depremlerin "normal bileşenli oblik doğrultu atımlı" odak mekanizmasına sahip olduğu, kaynak mekanizmalarının birbiriyle yüksek uyum göstermesinin olayların benzer bir faylanma geometrisinde geliştiğini gösterdiği aktarıldı. Durumun mekânsal ve zamansal olarak kümelenmiş bir mikrodeprem dizisi olduğu, aktif tektonik alanlarda bu tip dizilerin olağan karşılandığı ve bölgenin Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi (BDTİM) tarafından 7/24 izlenmeye devam ettiği duyuruldu.