Sadece Türkiye'de yetişiyor: Karanlıkta parlayan çiçeği maden ocakları yok edecek

Muğla ile Aydın sınırındaki Latmos Dağları'nda granit kaya kovuklarında yaşayan yeni bir bitki türü keşfedildi. Türkiye'nin 25. taşkıran türü olan 'Latmos Taşkıranı', karanlıkta ışıldayan çiçekleriyle dikkat çekerken madencilik faaliyetleri nedeniyle kritik düzeyde tehlike altında bulunuyor.

Latmos Dağları'nın gölgeli granit kaya oyuklarında yaşayan yeni bir bitki türü keşfedildi. 'Saxifraga alpsengulii' adı verilen türü ilk olarak 2023 yılında doğasever Dr. Türker Şengül bir doğa gezisi sırasında fark etti.

Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve doktora öğrencisi Aşkın Öykü Çimen türü 2026 yılında bilimsel olarak tanımladı.

Beyazdan altın rengine kadar değişen çiçeklere sahip olan bitki, kaya kovuklarının karanlığında dışarıdan bakıldığında ışıldıyor. Türe, bitkiyi ilk fark eden Dr. Şengül'ün oğlu Alp Şengül'e ithafen 'Saxifraga alpsengulii' adı verildi. Türkçe bilimsel adı ise yaşadığı bölgeye atfen 'Latmos Taşkıranı' olarak belirlendi.

Türün sahada çizimini bitki ressamı Hazelnas Varol gerçekleştirdi.

Kuzey Yarımküre'de Himalayalar'dan Alpler'e uzanan yüksek dağlarda yayılış gösteren taşkıranların dünyada 490 türü bulunuyor. Türkiye'deki taşkıran sayısı bu keşifle 25'e yükselirken bunların 5'i yalnızca Türkiye'de yaşayan endemik türlerden oluşuyor.

Tek yıllık olan tür Söke ile Bafa Gölü çevresindeki Bağarcık bölgesinden Latmos'un içlerine kadar yayılış gösteriyor. Çok sayıda bireye sahip olmasına karşın yayılım alanı oldukça dar olan bitkinin kritik düzeyde tehlike altında olduğu değerlendiriliyor.

Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bölgedeki madencilik faaliyetlerinin türü yok oluşa sürükleyebileceği uyarısında bulundu.

Yıldırım, "Alanda gerçekleştirilecek maden faaliyetleri bu bitkinin neslini maalesef yok oluşa doğru götürebileceğini düşünmekteyiz. Bu anlamda da bitkinin popülasyonunu koruma çalışmalarının yapılması gerekiyor" diye konuştu.

Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bölgedeki madencilik faaliyetlerinin türü yok oluşa sürükleyebileceği uyarısında bulundu.

Yıldırım, "Alanda gerçekleştirilecek maden faaliyetleri bu bitkinin neslini maalesef yok oluşa doğru götürebileceğini düşünmekteyiz. Bu anlamda da bitkinin popülasyonunu koruma çalışmalarının yapılması gerekiyor" diye konuştu.

Bitkiyi ilk fark eden doğasever Dr. Türker Şengül, 2023 yılında bir doğa yürüyüşü sırasında kaya altında ışıldayan bitkiyi gördüğünü anlattı.

Dr. Şengül, "Yaklaşınca güzel bir çiçek olduğunu gördüm. Daha önce Latmos'a geldiğimde bu bitkiyle karşılaşmamıştım. Birkaç fotoğrafını çektim ve sosyal medyada paylaştım. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, türü gördüğüm yerle ilgili detaylı bilgi istedi. Yeni bir tür olacağını söylediğinde çok heyecanlandım, mutlu oldum" diye konuştu.

(DHA)