Binaların yıkımına ilişkin yönetmelik değişti: Yüksek yapılara yeni kural, düşük binalara istisna

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik'te değişikliğe gitti. Yüksek yapılar ve patlayıcı ile yıkımlar için katı kurallar getirilirken, 18,50 metrenin altındaki binaların yıkımında fenni mesuliyet şartı kaldırıldı; hayati önem taşıyan yeni güvenlik düzenlemelerinin büyük bölümünün yürürlüğü ise bir yıl sonraya ertelendi.

18,50 METRENİN ALTINDA FENNİ MESULİYET ŞARTI ARANMAYACAK

12 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile yıkım süreçlerine dair kurallar yeniden belirlendi. Yönetmelik kapsamındaki binaların yıkılmasına ilişkin fenni mesuliyeti inşaat mühendisleri üstlenecek ancak bina yüksekliği 18,50 metreden az olan binaların yıkımında kural olarak fenni mesuliyet aranmayacak.

Bununla birlikte; binanın bitişik nizam olması, karma taşıyıcı sisteme sahip bulunması, planda veya düşeyde yapısal düzensizliğinin olması, sağlık ve eğitim tesis alanları ile kültür veya tabiat varlıklarının yakınında bulunması gibi risk oluşturabilecek durumlarda, 18,50 metreden düşük binalar için de ilgili idare fenni mesuliyet şartı getirebilecek.

Patlayıcı ile gerçekleştirilen yıkımlar ile ikiden fazla bodrum katı bulunan her türlü binanın yıkımında ise fenni mesuliyetin üstlenilmesi zorunlu olacak. Patlayıcı kullanılan yıkımlarda ayrıca patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyici görevlendirilecek. Patlayıcı ile yapılacak yıkımların analiz ve raporlarından, müellif ile patlatmadan sorumlu mühendis kendi görev alanları kapsamında sorumlu tutulacak. Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek bütün yıkımlar, yönetmeliğin yüksek yapıların patlayıcı ile yıkılmasına ilişkin hükümlerine göre yürütülecek.

KAMU YIKIMLARINDA MÜTEAHHİT ARAMAMA VE RUHSAT UZATMA İSTİSNASI

6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla gerçekleştirilecek yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmayacak. Ancak yıkım planı hazırlanması gereken bütün yıkımlarda kamu kurum ve kuruluşlarının her türlü fenni mesuliyeti üstlenmesi zorunlu tutulacak.

Yıkım ruhsatının süresine ilişkin de esnetilmeye gidildi. Yapının bitişik nizam olması, yüksek yapı sınıfında bulunması, çevre koşullarının makineyle yıkımı zorlaştırması veya mücbir sebeplerin ortaya çıkması durumunda, müteahhidin talebi ve ilgili idarenin uygun görmesi halinde ruhsat süresi bir defaya mahsus olmak üzere üç aya kadar uzatılabilecek.

İhale sürecindeki kamu yapıları için de geçici madde eklendi. Kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ihale kararı veya ihale tarihi alınmış ya da ihalesi yapılmış ancak yıkım ruhsatı henüz düzenlenmemiş yapıların ruhsat işlemleri, değişiklikten önce yürürlükte bulunan eski yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılacak.

YÜKSEK YAPILAR VE PATLAYICI İLE YIKIMA YENİ TANIMLAR VE SIKI TEDBİRLER

Yönetmelikle bazı tanımlar değiştirilerek sisteme yeni kriterler dahil edildi:

• İnşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisliği lisans programlarından mezun olan ve patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlarca düzenlenmiş sertifikaya veya patlayıcı ile yıkım alanında en az tezli yüksek lisans derecesine sahip mühendis olarak tanımlandı.
  
  
• Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar "yüksek yapı" olarak belirlendi.
  
  
• Bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden daha fazla olan binalar "çok yüksek yapı" sınıfına alındı.

Patlayıcı ile yapılan yıkımlar ile yüksek yapıların yıkımına ilişkin yıkım planlarının yönetmeliğe eklenen EK-5'e göre hazırlanması öngörüldü. Patlayıcı kullanılan bütün yıkımlarda, patlatmadan sorumlu mühendis ile yıkım planını hazırlayan ve sorumluluğunu üstlenen müellifin birlikte şantiye sahasında bulunması zorunlu kılındı. Patlayıcı ile yıkım tekniğinin kullanılması durumunda, ruhsat işlemleri kapsamında patlatmadan sorumlu mühendise ait bilgi ve belgeler de istenecek.

Yönetmeliğe eklenen "Yüksek Yapıların Yıkımına İlişkin Özel Kurallar" başlıklı yeni bölümle; teknik/idari esasların, güvenlik tedbirlerinin, toz, titreşim ve gürültü sınır değerlerinin EK-5 ile çevre ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygunluğu şart koşuldu. Yıkım şantiyesinin çevresi perdeleme, örtülü yol ve koruma fanıyla korunacak. İş iskelesi kurulması öngörülüyorsa iç ve dış cephe iş iskeleleri ile seyyar erişim ve çalışma kulelerinin yönetmelikte belirtilen standartlara uygun olması gerekecek.

Patlayıcı ile yıkılacak yapılarda görev alacak patlatmadan sorumlu mühendisin uzmanlığını belgelendirmesi zorunlu hale getirilirken, ateşleyicinin B sınıfı yeterlik belgesine sahip olması şartı getirildi. Patlayıcı kullanılacak yıkımlarda meteorolojik şartlar değerlendirilmeden patlatma yapılamayacak. Patlatma sırasında titreşim ve basınç sensörleri kullanılacak ve yıkım yüksek hızlı kameralarla kayıt altına alınacak. Test patlatması yapılması gerektiğinde ise Form-8 doldurulacak. Akustik raporlar ise Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği'nde belirtilen uzmanlığa sahip kişilerce hazırlanacak ve belgeleri rapora eklenecek.

KRİTİK MADDELER YÜRÜRLÜKTE, DÜZENLEMELERİN ÇOĞU BİR YIL SONRA

Yönetmeliğin EK-2, EK-3 ve EK-4'ü değiştirilirken, yönetmeliğe EK-5 ve EK-6 eklendi.

Yönetmeliğin 5'inci maddesiyle 7'nci maddeye eklenen sekizinci fıkra ile 14'üncü ve 15'inci maddeleri 12 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi. Getirilen yeni güvenlik ve idari hükümlerin büyük bir bölümü ise yayımı tarihinden ancak bir yıl sonra yürürlüğe girecek. Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütecek.