Dünya Sağlık Örgütü'nün salgın ilan ettiği Hantavirüs vakası, 1 Nisan'da Arjantin'den yola çıkan bir kruvaziyerde başladı. MV Hondius gemisinde 36 günlük tur süresince birbirini izleyen ölümler ve pozitif test sonuçları, olayı küresel bir sağlık krizine dönüştürdü. Dünya Sağlık Örgütü, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 12 ülkeye uyarı gönderdi.
TÜRK TABİPLER BİRLİĞİ BİLGİ NOTU PAYLAŞTI
Salgının patlamasıyla Türkiye'ye gelen uyarı ile birlikte, Türk Tabipler Birliği de X hesapları üzerinden Hantavirüs hakkında bilgi notu paylaştı. Paylaşımın en kritik kısmında ise Türkiye'de daha önce görülen Hantavirüs vakalarına dikkat çekti:
7. Türkiye’de hantavirüs enfeksiyonu açısından bilinen durum nedir?
Türkiye’de ilk klinik ve serolojik olarak doğrulanmış hantavirüs salgını 2009’da Zonguldak–Bartın bölgesinde görülmüş; 12 laboratuvar doğrulanmış olgu bildirilmiştir.
2010’da aynı bölgede 8 doğrulanmış olgu ve 1 ölüm daha raporlanmıştır. Türkiye’de 2009–2025 yılları arasında toplam 336 hantavirüs enfeksiyonu olgusu ve 15 ölüm bildirilmiştir.
TÜRK KLİNİK MİKROBİYOLOJİ VE İNFEKSİYON HASTALIKLARI DERNEĞİ DE UYARDI
Türk Klinik Mikrobiyoloji Ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK) de Hantavirüs hakkında bilgilendirici bir paylaşım yaptı. Dernek paylaşımında koruyucu önlemler olarak kemirgenlerle temasta bulunmamaya, kapalı alanları havalandırmaya, eldiven ve maske kullanımına da dikkat çekti.
KRUVAZİYERDE 3 TÜRK YOLCU DA BULUNUYOR
MV Hondius kruvaziyeirnde üç Türk yolcunun da bulunduğu öğrenildi. NTV'nin ulaştığı yolculardan kuş gözlemcisi Emin Yoğurtçuoğlu, Kanarya Adaları'na doğru yol aldıklarını ve gemide aktif bir vaka bulunmadığını belirtti.
Gemide bulunan bir diğer Türk ismin ise ünlü YouTuber Ruhi Çenet olduğu öğrenildi. ÇEnet, gemiyi 24. gününde Tristan da Cunha Adası'nda terketti. NTV'ye konuşan Çenet, gemideki ölümlerin önce zorlu deniz yolculuğundan gerçekleştiğini, ama arkasındaki gerçeğin bambaşka olduğunu sonradan öğrendiğini anlattı.
GÜN GÜN TAKİP EDİLDİ: HANTAVİRÜS NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Hantavirüs salgının kruvaziyerde nasıl geliştiğini gün gün derledik. 1 Nisan'da başlayan süreç 8 Mayıs itibarıyla gündemin merkezine oturdu.
1 NİSAN - USHUAİA, ARJANTİN
MV Hondius isimli kruvaziyer 36 günlük turnesi için Arjantin'den yola çıktı.
6 NİSAN - GÜNEY ATLANTİK OKYANUSU
6 Nisan günü ilk vaka kabul edilen 70 yaşındaki Hollandalı erkek bir hasta ateş, baş ağrısı, ve hafif diyare semptomları geliştirdi. Dünya Sağlık Örgütü'nün açıklamasına göre hastanın gemiye binmeden önce Ushuaia kentine ek olarak Arjantin ve Şili'nin diğer bölgelerine de seyahat ettiği tespit edildi.
11 NİSAN - GÜNEY ATLANTİK OKYANUSU
70 yaşındaki erkek hasta solunum yetmezliğinden dolayı kruvaziyerde yaşamını yitirdi. Kruvaziyerin yönetimine göre hastanın ölüm nedeni belirlenemedi.
12 NİSAN - GÜNEY ATLANTİK OKYANUSU
Kruvaziyer kaptanı, doktor kontrolleri sonucunda gemide doğal yollardan kaynaklanan bir ölüm yaşandığını duyurdu.
14-23 NİSAN - TRİSTAN DA CUNHA ADASI
Kruvaziyer Tristan da Cunha adasına vardıktan sonra yolculardan bazıları adaya inerek yerel halkla temas halinde bulundu. Adadan gemiye 6 yeni yolcu bindi. Yaşamını yitiren erkek hastanın bedeni kruvaziyerde bulunmaya devam etti.
24 NİSAN - SAİNT HELENA ADASI
Yaşamını yitiren erkek hastanın bedeni kruvaziyerden taşındı. Hastanın eşi de dahil olmak üzere yaklaşık 30-40 hasta gemiyi bu adada terk etti.
25 NİSAN - JOHANNESBURG, GÜNEY AFRİKA
Yaşamını yitiren erkek hastanın eşi de semptomlar göstermeye başladı. Fenalaşan kadın Saint Helena'dan Johannesburg'e giden ticari uçuşu beklerken fenalaşmaya başladı.
Havayolu şirketinin paylaştığı bilgilere göre uçuşta 88 yolcu bulunmaktaydı, fakat kaç yolcunun MV Hondius gemisinden geldiği bilinmiyor.
26 NİSAN - JOHANNESBURG, GÜNEY AFRİKA
Erkek hastanın eşi de Johannesburg'de fenalaştıktan sonra acil müdahale alırken yaşamını yitirdi. Güney Afrikalı doktorlar ölüm nedeninin belirlemek için testler yürütmeye başladı.
27 NİSAN - ASCENSİON ADASI
Tekrar Saint Helena adasına dönen kruvaziyerde bu sefer de üçüncü bir hasta çıktı. İngiliz erkek hasta fenalaştıktan sonra önce Ascension Adası'na, sonra Güney Afrika'ya sevk edildi ve yoğun bakıma yerleştirildi. Hastanın semptomları arasında ateş, nefes darlığı, ve zatürre belirtileri bulunuyordu.
28 NİSAN - CAPE VERDE AÇIKLARI
Cape Verde'ye doğru hareket eden kruvaziyerde dördüncü vaka Alman bir kadında görülmeye başladı.
2 MAYIS - CAPE VERDE AÇIKLARI
Cape Verde açıklarında, dördüncü vaka olan Alman kadın hasta da Adası. Güney Afirka'da yoğun bakım tedavisi altında bulunan ve üçüncü vaka olan İngiliz erkek hastanın Hantavirüs testi ise pozitif çıktı.
3 MAYIS - CAPE VERDE
Hastalıkların peş peşe gelmesiyle Dünya Sağlık Örgütü'ne bildirimde bulunuldu.
4 MAYIS - GÜNEY AFRİKA
Güney Afrika topraklarında yaşamını yitiren kadın hastanın ölüm sonrası Hantavirüs testi pozitif çıktı. Dünya Sağlık Örgütü durumu salgın olarak tanımladı.
5 MAYIS - CAPE VERDE
Kruvaziyer, daha fazla hastayı tahliye edip edemeyeceği ve diğer yolcular ile mürettebatın karaya çıkmasına izin verilip verilmeyeceği konusunda Cape Verde yetkilileriyle ile çıkmaza girdi.
Gemiye sağlık çalışanlarını gönderen Cape Verde, gemi doktoru dahil hiçbir yolcu ve mürettebatın karaya çıkamayacağını belirtti.
Son verilen bilgilerde, gemi doktoru da dahil olmak üzere iki mürettebatın durumu ağır, bir kişi ise gözetim altında tutulduğu yetkililere bildirildi.
6 MAYIS - PRAİA LİMANI
5 Mayıs'ta durumu ağır olduğu bildirilen üç kişiden ikisinin Hantavirüs testi pozitif çıktı. Üç hasta gemiden tahliye edilerek Avrupa'daki hastanelere sevk edildi.
İspanya kruvaziyeri kabul edeceğini açıkladıktan sonra MV Hondius, Kanarya Adaları'na doğru yola çıktı.
İsviçre’deki yetkililer, gemiden daha önce St. Helena’da ayrılan bir adamın daha Hantavirüs testinin pozitif çıktığını duyurdu, böylece onaylanmış vaka sayısı beşe yükseldi.
Güney Afrika ve İsviçre’deki sağlık yetkilileri, virüsün insandan insana bulaşabilen tek hantavirüs türü olan Andes virüsü olduğunu belirtti.
7 MAYIS
İsviçre, İngiltere, Hollanda, Fransa, Singapur, Güney Afrika ve tüm dünyadaki sağlık yetkilileri, daha önce yolcu gemisinden ayrılan kişileri izole etmeye ve gemi yolcularıyla temas kurmuş olabilecek kişileri takip etmeye başladı.
HANTAVİRÜS NEDİR?
Hantavirüsler, doğal olarak kemirgenleri enfekte eden ve zaman zaman insanlara bulaşan zoonotik (hayvanlardan insanlara geçen) virüslerdir. İnsanlardaki enfeksiyon, virüsün türüne ve coğrafi konuma göre değişmekle birlikte, ciddi hastalıklara ve sıklıkla ölüme yol açabilir.
Dünya çapında birçok hantavirüs türü tanımlanmış olsa da, sadece sınırlı bir kısmının insanlarda hastalığa neden olduğu bilinmektedir.
Kuzey, Orta ve Güney Amerika'da bulunan hantavirüslerin HCPS'ye neden olduğu bilinmektedir. Andes virüsü bu ailenin bir parçasıdır ve başta Arjantin ve Şili'de olmak üzere, yakın ve uzun süreli temaslılar arasında sınırlı insandan insana bulaşmaya neden olduğu bilinmektedir.
Avrupa ve Asya'da bulunan hantavirüslerin HFRS'ye neden olduğu bilinmektedir. Dünyanın bu bölgesinde insandan insana bulaşma belgelenmemiştir.
HANTAVİRÜS ÖLÜMCÜL MÜ?
Hantavirüs enfeksiyonları Dünya genelinde nadir görülse de, Asya ve Avrupa'da %1-15, Amerika kıtasında ise %50'ye varan vaka ölüm oranları ile ilişkilidir.
HANTAVİRÜS NASIL BULAŞIR?
Hantavirüslerin insanlara bulaşması; enfekte kemirgenlerin kontamine idrarı, dışkısı veya salyası ile temas yoluyla gerçekleşir. Enfeksiyon, daha nadir de olsa kemirgen ısırıklarıyla da oluşabilir.
Kapalı veya yetersiz havalandırılan alanların temizlenmesi, tarım, ormancılık işleri ve kemirgenlerin istila ettiği konutlarda uyumak gibi kemirgenlerle temas içeren faaliyetler maruziyet riskini artırır.
Bugüne kadar, insandan insana bulaşma yalnızca Amerika Kıtası'nda görülen Andes virüsü için belgelenmiştir ve nadir görülmeye devam etmektedir. İnsandan insana bulaşma özellikle hane halkı üyeleri veya çiftler arasındaki yakın ve uzun süreli temasla ilişkilendirilmiştir. Hastalığın erken evrelerinde bulaşıcılık oranı daha yüksektir.
HANTAVİRÜS BELİRTİLERİ NELERDİR?
İnsanlarda semptomlar, virüsün türüne bağlı olarak maruziyetten bir ila sekiz hafta sonra başlar ve tipik olarak ateş, baş ağrısı, kas ağrıları ile karın ağrısı, bulantı veya kusma gibi sindirim sistemini de etkileyen semptomları içerir.
HCPS'de (Kardiyopulmoner Sendrom) hastalık hızla öksürük, nefes darlığı, akciğerlerde sıvı birikmesi ve şoka ilerleyebilir.
HFRS'de (Böbrek Sendromu) ilerleyen aşamalar düşük kan basıncı, kanama bozuklukları ve böbrek yetmezliğini içerebilir.
HANTAVİRÜS NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Hantavirüs enfeksiyonunun belirtileri influenza (grip), COVID-19, viral pnömoni, leptospiroz, dang ateşi veya sepsis gibi diğer ateşli veya solunum yolu hastalıklarıyla benzer olduğu için erken teşhisi zor olabilir.
Hantavirüs teşhisi için, hastalardan alınan örneklerde laboratuvar testi yapılması gerekir. Hastalardan alınan örnekler biyolojik tehlike riski taşır.
HANTAVİRÜS'ÜN TEDAVİSİ NEDİR?
Hantavirüs'e özgü bir antiviral tedavi ya da aşı bulunmamaktadır. Hastaların tedavileri semptomları hafifletme amaçlı sürdürülür,; solunum, kalp ve böbrek komplikasyonlarının yakın klinik izlemine ve yönetimine odaklanır. Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu HCPS geliştiren hastaların tedavisi yoğun bakım ünitesinde sürdürülür.
HANTAVİRÜS NASIL ÖNLENİR?
Hantavirüs enfeksiyonunu önlemek, öncelikle insanlar ve kemirgenler arasındaki temasın azaltılmasına bağlıdır. Etkili önlemler şunlardır:
Evlerin ve iş yerlerinin temiz tutulması
Kemirgenlerin binalara girmesine neden olan açıklıkların kapatılması
Gıdaların güvenli bir şekilde saklanması
Kemirgenlerle kontamine olmuş alanlarda güvenli temizlik uygulamalarının kullanılması (kuru süpürgeden kaçınılması, temizlemeden önce alanın nemlendirilmesi)
Ellerin sık sık yıkanması, maske kullanımı